Đề xuất thay đổi khung giờ điện quốc gia sau 12 năm
Theo dự thảo mới nhất, Bộ Công Thương đang đề xuất một sự điều chỉnh đáng kể về khung giờ sử dụng điện trên toàn quốc, đánh dấu lần thay đổi đầu tiên sau 12 năm áp dụng Thông tư 16/2014. Động thái này xuất phát từ bối cảnh vận hành thực tế và yêu cầu nâng cao hiệu quả cho toàn hệ thống điện, đặc biệt trong bối cảnh sự gia tăng nhanh chóng của các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió.
Chi tiết khung giờ đề xuất mới
Cụ thể, dự thảo đề xuất khung giờ cao điểm của hệ thống điện quốc gia sẽ được tính toán theo mùa. Từ tháng 1 đến tháng 4 và từ tháng 9 đến tháng 12, khung giờ cao điểm sẽ kéo dài từ 14 giờ đến 19 giờ (tổng cộng 5 giờ) trong các ngày từ thứ hai đến thứ bảy. Trong khi đó, từ tháng 5 đến tháng 8, khung giờ cao điểm sẽ được chia thành hai khoảng: từ 14 giờ 30 đến 16 giờ 30 và từ 19 giờ 30 đến 22 giờ 30 (cũng tổng cộng 5 giờ) trong các ngày từ thứ hai đến thứ bảy. Đáng chú ý, ngày chủ nhật sẽ không có giờ cao điểm theo đề xuất mới này.
Về khung giờ thấp điểm, đề xuất áp dụng từ 0 giờ đến 6 giờ sáng tất cả các ngày trong tuần, tổng cộng 6 giờ. Các khung giờ còn lại trong ngày sẽ được xếp vào giờ bình thường, với thời lượng 13 giờ mỗi ngày từ thứ hai đến thứ bảy và 18 giờ vào ngày chủ nhật.
Sự thay đổi so với quy định cũ
Theo Thông tư 16/2014 hiện hành, khung giờ cao điểm từ thứ hai đến thứ bảy được quy định từ 9 giờ 30 đến 11 giờ 30 (2 giờ) và từ 17 giờ đến 20 giờ (3 giờ). Khung giờ thấp điểm áp dụng từ 22 giờ đến 4 giờ sáng ngày hôm sau (6 giờ), và chủ nhật cũng không có giờ cao điểm. Khung giờ bình thường bao gồm ba khoảng thời gian từ thứ hai đến thứ bảy: từ 4 giờ đến 9 giờ 30 (5 giờ 30 phút), từ 11 giờ 30 đến 17 giờ (5 giờ 30 phút), và từ 20 giờ đến 22 giờ (2 giờ). Ngày chủ nhật có 18 giờ thấp điểm, từ 4 giờ đến 22 giờ.
Bối cảnh và lý do điều chỉnh
Bộ Công Thương giải thích rằng việc điều chỉnh này là cần thiết do sự thay đổi đáng kể trong cơ cấu nguồn điện và phụ tải từ năm 2019. Sự thâm nhập mạnh mẽ của nguồn điện mặt trời đã làm biến đổi biểu đồ công suất các loại hình nguồn điện. Đồng thời, cơ cấu phụ tải cũng thay đổi lớn khi thành phần phụ tải công nghiệp tăng từ khoảng 30% lên hơn 50% tổng phụ tải, trong khi phụ tải dân dụng - sinh hoạt giảm từ khoảng 50% xuống còn xấp xỉ 33%. Những thay đổi này đòi hỏi một khung giờ mới để phản ánh chính xác đặc điểm cung-cầu điện năng trong bối cảnh hiện tại.
Tác động và mục tiêu của đề xuất
Việc xác định hợp lý các khung giờ không chỉ giúp nâng cao hệ số phụ tải điện mà còn tạo động lực cho khách hàng điều chỉnh hành vi tiêu thụ. Thông qua cơ chế giá điện theo khung giờ, các khách hàng sản xuất và kinh doanh (như công nghiệp, thương mại - dịch vụ) sẽ có động cơ giảm sử dụng điện vào giờ cao điểm và chuyển dịch sang giờ thấp điểm hoặc bình thường, từ đó giảm chi phí. Điều này góp phần làm phẳng biểu đồ phụ tải, giảm chênh lệch giữa công suất cực đại và trung bình, nâng cao hiệu quả khai thác nguồn điện và giảm áp lực cho hệ thống.
Đặc biệt, với hệ thống điện có tỷ lệ năng lượng tái tạo cao như Việt Nam, thiết kế khung giờ cao điểm ngược với giờ phát cao của các nguồn này sẽ khuyến khích khách hàng phát triển thiết bị lưu trữ công suất, tự cân đối nguồn phát khi hệ thống cần bổ sung.
Phạm vi áp dụng và ảnh hưởng
Theo Quyết định số 14/2025 của Thủ tướng Chính phủ, cơ chế giá điện theo khung giờ chỉ áp dụng cho các thành phần phụ tải điện sản xuất và kinh doanh, trong khi phụ tải điện sinh hoạt vẫn tính giá theo bậc thang tăng dần. Do đó, đề xuất này chủ yếu ảnh hưởng đến hành vi sử dụng điện của các doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh. Phân tích cho thấy công suất phụ tải công nghiệp khá cao, thậm chí thấp nhất vẫn cao hơn công suất tải sinh hoạt cao nhất, nên việc quy định khung giờ cao điểm vào cao điểm của phụ tải sinh hoạt sẽ giúp dịch chuyển hành vi sử dụng điện của khách hàng sản xuất - kinh doanh, nhường công suất nguồn cho nhu cầu sinh hoạt.
Tóm lại, đề xuất điều chỉnh khung giờ điện của Bộ Công Thương không chỉ là một cập nhật cần thiết sau hơn một thập kỷ mà còn là bước đi chiến lược nhằm tối ưu hóa hệ thống điện trong kỷ nguyên năng lượng tái tạo, thúc đẩy hiệu quả sử dụng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
