Vùng Vịnh đối mặt nguy cơ 'khóa van' năng lượng sau cuộc tấn công của Iran
Sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Ras Laffan, Qatar đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về khả năng gián đoạn nguồn cung năng lượng từ vùng Vịnh trong vài ngày tới. Sự kiện này không chỉ đe dọa chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn có thể đẩy giá dầu lên mức kỷ lục 150 USD/thùng, theo phát biểu của Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi trong cuộc phỏng vấn với Financial Times.
Qatar tuyên bố tình trạng bất khả kháng và cảnh báo hệ lụy toàn cầu
Qatar, nhà sản xuất LNG lớn thứ hai thế giới, buộc phải tuyên bố tình trạng force majeure (bất khả kháng) sau vụ tấn công vào tổ hợp Ras Laffan. Ông Kaabi cho biết, ngay cả khi chiến sự chấm dứt ngay lập tức, nước này cũng phải mất từ vài tuần đến vài tháng để khôi phục chu kỳ giao hàng bình thường. Ông nhấn mạnh rằng châu Âu, dù chỉ nhập khẩu một phần nhỏ khí đốt từ Qatar, vẫn sẽ chịu tác động đáng kể do các khách hàng châu Á sẵn sàng trả giá cao hơn để giành nguồn cung.
"Những nước chưa tuyên bố bất khả kháng có lẽ sẽ phải làm điều đó trong vài ngày tới nếu tình hình tiếp diễn. Tất cả các nhà xuất khẩu năng lượng ở vùng Vịnh cuối cùng đều sẽ phải tuyên bố bất khả kháng", ông Kaabi nói. Ông cảnh báo thêm rằng nếu chiến sự kéo dài, tăng trưởng GDP toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng, giá năng lượng tăng vọt và nhiều mặt hàng rơi vào tình trạng khan hiếm.
Giá dầu và khí đốt tăng mạnh, eo biển Hormuz đối mặt nguy cơ đóng cửa
Sau khi bài báo được công bố, giá dầu Brent đã tăng 5,5%, lên 90,13 USD/thùng vào ngày 6/3, mức cao nhất kể từ khi xung đột bùng phát. Giá khí đốt tại châu Âu cũng tăng khoảng 5%. Ông Kaabi dự báo giá dầu có thể vọt lên 150 USD/thùng chỉ trong 2-3 tuần nếu tàu chở dầu và tàu thương mại không thể đi qua eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu.
Ông cũng cảnh báo giá khí đốt có thể tăng lên 40 USD mỗi triệu đơn vị nhiệt Anh (MMBtu), gần gấp bốn lần mức trước khi chiến sự nổ ra. Việc gián đoạn giao thương qua eo biển Hormuz sẽ tác động vượt xa thị trường năng lượng, bởi khu vực này là trung tâm sản xuất nhiều nguyên liệu hóa dầu và phân bón quan trọng của thế giới.
Hoạt động sản xuất và mở rộng dự án bị đe dọa
Các cơ sở khai thác ngoài khơi của Qatar hiện chưa bị hư hại, nhưng mức độ thiệt hại tại các cơ sở trên đất liền vẫn đang được đánh giá. Ông Kaabi cho biết quy trình sửa chữa có thể kéo dài và dự án mở rộng trị giá 30 tỷ USD tại mỏ khí North Field, dự kiến nâng công suất từ 77 triệu tấn lên 126 triệu tấn mỗi năm vào năm 2027, có nguy cơ bị trì hoãn.
"Chắc chắn kế hoạch mở rộng của chúng tôi sẽ bị chậm lại", ông nói. "Nếu hoạt động được khôi phục trong một tuần, tác động có thể không lớn, nhưng nếu kéo dài một hoặc hai tháng thì câu chuyện hoàn toàn khác".
An toàn nhân sự và thách thức hậu cần
Ông Kaabi, đồng thời là giám đốc điều hành QatarEnergy, nhấn mạnh rằng công ty buộc phải tuyên bố bất khả kháng vì lý do an toàn sau khi nhận được cảnh báo từ quân đội về nguy cơ tấn công vào các cơ sở ngoài khơi. Khoảng 9.000 nhân viên đã được huy động rời khỏi khu vực chỉ trong 24 giờ.
"Khi con người của chúng tôi gặp nguy hiểm và cơ sở đang nằm trong khu vực chiến sự, chúng tôi không thể tiếp tục vận hành", ông nói. Hoạt động sản xuất sẽ chỉ được khôi phục khi chiến sự hoàn toàn chấm dứt và không còn nguy cơ tấn công.
Ngay cả khi hoạt động được nối lại, việc khôi phục chuỗi cung ứng cũng sẽ đối mặt với những thách thức lớn về hậu cần. Trong tổng số 128 tàu chở LNG của Qatar, hiện chỉ có khoảng 6-7 chiếc ở gần khu vực, và quá trình bốc hàng có thể mất nhiều thời gian do mỗi lần chỉ xử lý được khoảng 6-7 tàu.
Tác động kinh tế và thương mại toàn cầu
Ông Kaabi cảnh báo: "Không chỉ năng lượng, toàn bộ hoạt động thương mại giữa vùng Vịnh và thế giới có thể bị đình trệ, gây tác động nghiêm trọng tới kinh tế khu vực và các đối tác thương mại toàn cầu". Những đòn tấn công và đáp trả giữa Mỹ, Israel và Iran đang làm gián đoạn hoạt động giao thương tại eo biển Hormuz, với ít nhất 10 tàu bị tấn công và phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt.
Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hải quân Mỹ sẽ hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, ông Kaabi cho rằng việc này vẫn quá nguy hiểm khi chiến sự chưa chấm dứt. "Với cách các cuộc tấn công đang diễn ra, việc đưa tàu vào eo biển là cực kỳ rủi ro", ông nói.
