Việt Nam sẽ chính thức vận hành sàn giao dịch carbon trong nước vào năm 2025, theo lộ trình được Chính phủ phê duyệt. Đây là bước đi chiến lược nhằm thúc đẩy nền kinh tế xanh, giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.
Lộ trình triển khai sàn giao dịch carbon
Theo Quyết định số 01/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, sàn giao dịch carbon trong nước sẽ được vận hành thí điểm từ năm 2025 và chính thức hoạt động từ năm 2028. Giai đoạn đầu, sàn sẽ tập trung vào các lĩnh vực phát thải lớn như năng lượng, công nghiệp sản xuất, giao thông vận tải và nông nghiệp.
Bộ Tài nguyên và Môi trường được giao nhiệm vụ xây dựng khung pháp lý, cơ chế vận hành và quản lý sàn giao dịch. Các doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc phải tham gia sẽ được cấp hạn ngạch phát thải và có thể mua bán trên sàn.
Cơ hội cho nền kinh tế xanh
Sàn giao dịch carbon được kỳ vọng sẽ tạo ra nguồn lực tài chính mới cho các dự án giảm phát thải, công nghệ sạch và năng lượng tái tạo. Ông Nguyễn Văn Hiếu, chuyên gia kinh tế môi trường, nhận định: “Việc vận hành sàn giao dịch carbon là tín hiệu tích cực, giúp Việt Nam thu hút đầu tư xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu”.
Theo tính toán, thị trường carbon Việt Nam có tiềm năng đạt quy mô hàng trăm triệu USD mỗi năm, tạo động lực cho các doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững.
Tác động đến doanh nghiệp và xã hội
Các doanh nghiệp tham gia sàn sẽ phải tuân thủ quy định về kiểm kê khí nhà kính, báo cáo phát thải và thực hiện giảm phát thải theo lộ trình. Điều này đòi hỏi đầu tư vào công nghệ và quản lý, nhưng đồng thời mang lại lợi ích dài hạn như tiết kiệm chi phí năng lượng, nâng cao hình ảnh thương hiệu.
Bà Lê Thị Hương, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp sản xuất, cho biết: “Sàn giao dịch carbon sẽ khuyến khích các doanh nghiệp tiên phong trong sản xuất xanh, đồng thời tạo áp lực buộc các đơn vị phát thải lớn phải thay đổi”.
Về mặt xã hội, thị trường carbon góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu, thúc đẩy lối sống xanh và tiêu dùng bền vững.
Thách thức và giải pháp
Mặc dù mang lại nhiều cơ hội, việc vận hành sàn giao dịch carbon cũng đối mặt với không ít thách thức. Đó là khung pháp lý chưa hoàn thiện, năng lực quản lý và giám sát còn hạn chế, cũng như sự thiếu đồng bộ trong hệ thống dữ liệu phát thải.
Chính phủ đã chỉ đạo các bộ ngành liên quan xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, đào tạo nhân lực và tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm từ các thị trường carbon phát triển như EU, Hàn Quốc, Trung Quốc.
Việc vận hành thành công sàn giao dịch carbon trong nước không chỉ giúp Việt Nam thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050 mà còn mở ra hướng đi mới cho nền kinh tế xanh, bền vững.
