Ngày 26/6, tại hội thảo "Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc?" do Báo Thanh Niên tổ chức, ông Đặng Quốc Bảo, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Trung Nam, đã chia sẻ những cơ hội và thách thức trong lĩnh vực năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Theo ông, dù gặp nhiều khó khăn về chính sách, vốn và hạ tầng, nhưng thị trường đang bước vào giai đoạn phát triển thứ hai với nhiều tiềm năng.
Cung không đáp ứng đủ cầu
Ông Bảo nhận định, tình trạng thiếu điện tại Việt Nam đã được dự báo từ 4-5 năm trước và sẽ còn kéo dài ít nhất 2-3 năm tới. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp phát điện, đặc biệt là năng lượng tái tạo, khi cung vẫn thấp hơn cầu. Ông cho biết: "Đối với DN năng lượng tái tạo, khó nhất là tìm khách hàng nhưng hiện cung không đủ cầu." Nhiều tập đoàn từ các lĩnh vực khác cũng bắt đầu đầu tư vào điện gió, điện mặt trời, cho thấy sức hấp dẫn của ngành.
Việt Nam có lợi thế địa lý trong phát triển năng lượng tái tạo, và các dự án trong lĩnh vực này thường có tài sản ổn định, dòng tiền dài hạn, được ngân hàng ưu tiên tài trợ. Ông Bảo nhấn mạnh, chuyển đổi sang năng lượng tái tạo không chỉ bảo vệ môi trường mà còn mang lại cơ hội kinh tế rõ ràng.
Khó khăn trong quá trình chuyển đổi
Tuy nhiên, ngành năng lượng tái tạo đang đối mặt với nhiều vướng mắc về chính sách, nguồn vốn, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực. Ông Bảo cho rằng đây là những khó khăn bình thường của một nền kinh tế chuyển đổi từ mô hình độc quyền sang thị trường cạnh tranh. Ông chia sẻ: "Quá trình xây dựng chính sách để vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa tạo môi trường cạnh tranh công bằng chắc chắn sẽ có những sai sót. Sau mỗi lần điều chỉnh, chúng ta phải rà soát, sửa đổi, thử nghiệm rồi tiếp tục hoàn thiện."
Trung Nam, với tư cách là doanh nghiệp tiên phong, đã trải qua nhiều khó khăn như vướng mắc pháp lý, chạy đua tiến độ khiến hiệu suất nhà máy thấp trong năm đầu vận hành. Ông Bảo dẫn chứng: "Có những dự án phải chạy đua tiến độ khiến thiết bị vận hành chưa đạt hiệu quả như mong muốn, thậm chí có nhà máy có hệ số công suất thuộc nhóm thấp nhất thị trường trong năm đầu vận hành."
Thị trường bước sang giai đoạn phát triển thứ hai
Ông Bảo đánh giá, thị trường năng lượng Việt Nam đã chuyển từ giai đoạn tăng trưởng nóng sang phát triển thận trọng hơn, với chính sách ngày càng hoàn thiện và doanh nghiệp chuẩn bị tốt hơn. Ông dẫn ví dụ về cơ chế mua bán điện trực tiếp: từ Nghị định 80 đến Nghị định 57, sau hơn một năm rưỡi mới có doanh nghiệp đầu tiên công bố triển khai thành công. Dù còn nhiều vấn đề cần hoàn thiện, nhưng đây là cột mốc quan trọng.
Trong 5-10 năm tới, cùng với sự phát triển của cơ chế mua bán điện trực tiếp và lưới điện mới, thị trường mua bán điện giữa các doanh nghiệp sẽ phát triển nhanh. Ông Bảo kết luận: "Đây sẽ là động lực quan trọng giúp giảm áp lực đầu tư cho nhà nước và EVN, đồng thời tạo ra một thị trường điện cạnh tranh, linh hoạt và hiệu quả hơn."
