Thế Giới Đổ Xô Đến Mỹ Mua Dầu Khi Eo Biển Hormuz Bị Phong Tỏa
Sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa do xung đột với Iran, thế giới đang chứng kiến một làn sóng đổ xô đến Mỹ để mua dầu khí. Trong khi đó, Mỹ cũng thực hiện lệnh phong tỏa cảng biển của Iran trong khu vực. Tình hình này đã khiến châu Âu và châu Á lao vào săn tìm nguồn cung từ Vịnh Mexico, dẫn đến cú hích xuất khẩu cho Mỹ nhưng đồng thời cũng trở thành con dao hai lưỡi, đẩy giá nhiên liệu và lạm phát tại quốc gia này tăng cao.
Cuộc Giải Cứu Trên Biển Và Những Thách Thức
Việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz đã cắt đứt mạch máu của các nhà cung cấp then chốt, bao gồm cả Qatar - siêu cường khí hóa lỏng. Trước tình cảnh này, các hãng vận tải, thương nhân và thuyền trưởng đều tin rằng điểm đến khả quan nhất hiện nay là Vịnh Mexico. Khách hàng châu Âu và châu Á sẵn sàng trả giá cao để lấp đầy khoảng trống mà Trung Đông để lại.
Giá dầu đã leo lên gần 100 USD/thùng, so với khoảng 70 USD trước chiến sự. Tại châu Âu, giá khí đốt đạt 45 euro/MWh, tăng gần 50% so với trước xung đột. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng “cuộc giải cứu trên biển” này khó tạo ra tác động tức thì. Ông Ronald Pinto từ nhóm nghiên cứu năng lượng Kpler nhận định dư địa tăng sản lượng xuất khẩu của Mỹ là có hạn.
“Không chỉ ở Mỹ mà trên toàn cầu, phần lớn các cơ sở LNG hiện đều đang vận hành ở công suất rất cao”, ông nói. “Những dự án mới có thể tăng xuất khẩu khi công suất bổ sung đi vào hoạt động, nhưng các dự án hiện hữu gần như không còn nhiều khả năng tăng tốc”.
Hệ Quả Và Cạnh Tranh Khốc Liệt
Hệ quả là các khách hàng châu Âu và châu Á phải cạnh tranh quyết liệt để giành nguồn hàng. Thậm chí, có trường hợp tàu đang trên biển phải đổi hướng khi xuất hiện người mua mới trả giá cao hơn. Một tàu chở dầu Trung Quốc bị trừng phạt đã bị hải quân Mỹ buộc quay đầu tại eo Hormuz, sau khi Bắc Kinh dường như thử thách lệnh phong tỏa của Washington.
Về năng lực khai thác, các nhà sản xuất Mỹ có thể tăng sản lượng nhanh hơn nhiều quốc gia khác nhờ cuộc cách mạng dầu đá phiến. Tuy nhiên, lần này họ thận trọng hơn do ngại chi mạnh trong bối cảnh giá có thể đảo chiều và chi phí vay vốn đang ở mức cao.
Kieran Tompkins, chuyên gia tại Capital Economics, cho biết: “Các nhà sản xuất Mỹ phản ứng nhanh hơn với biến động giá toàn cầu so với phần còn lại của thế giới. Nhưng ngay cả trong giai đoạn nhạy cảm nhất, cũng phải mất khoảng ba tháng để sản lượng phản ứng với thay đổi giá”.
Bài Toán Hậu Cần Và Chi Phí Vận Chuyển
Một thách thức khác là thiếu tàu vận chuyển. Các thủy thủ mắc kẹt ngoài eo Hormuz có thể chuyển hướng sang Đại Tây Dương, nhưng điều này đồng nghĩa với hành trình dài hơn nhiều khi vận chuyển dầu từ Mỹ sang châu Á. Điều này có thể mang lại lợi thế cho châu Âu, khi các tàu qua lại Đại Tây Dương có thể quay vòng nhanh hơn.
Claire Jungman, chuyên gia tại Vortexa, nhận định: “Nguồn cung tàu chở dầu trở thành nút thắt. Việc thay thế các tuyến ngắn bằng hành trình xuyên Đại Tây Dương làm tăng quãng đường vận chuyển, giữ tàu lâu hơn trên biển, qua đó đẩy chi phí vận tải lên cao”.
“Châu Âu có lợi thế hơn châu Á nhờ quãng đường ngắn và chi phí vận chuyển thuận lợi. Châu Á vẫn có thể mua dầu Mỹ, nhưng chi phí giao hàng sẽ tăng mạnh, khiến khu vực này chịu nhiều rủi ro hơn”, vị chuyên gia này cho biết.
Con Dao Hai Lưỡi Đối Với Nền Kinh Tế Mỹ
Dù vậy, các công ty năng lượng Mỹ đang hưởng lợi lớn từ mức giá cao kỷ lục. Với Tổng thống Donald Trump, đây là một con dao hai lưỡi. Trên mạng xã hội, ông nồng nhiệt chào đón sự xuất hiện của các tàu dầu. Trong bối cảnh muốn giảm thâm hụt thương mại và thúc đẩy xuất khẩu, đây là cơ hội rõ ràng.
Mỹ hiện là nước xuất khẩu ròng nhiên liệu hóa thạch, qua đó thúc đẩy GDP và lợi nhuận ngành năng lượng. Dù chỉ số S&P 500 giảm điểm, cổ phiếu ngành năng lượng Mỹ vẫn tăng 4%. Một số doanh nghiệp tăng mạnh, như APA hơn 30%, Valero Energy gần 20% và Diamondback Energy tăng 14%.
Tuy nhiên, mặt trái cũng dần lộ rõ. Ông Trump từng cam kết giảm chi phí sinh hoạt, nhưng chiến sự đã khiến giá xăng tại Mỹ tăng ngay lập tức, kéo theo áp lực lạm phát và kỳ vọng lãi suất. Ngay cả khi các tàu chở dầu không thể bù đắp toàn bộ nguồn cung thiếu hụt từ Vùng Vịnh, việc hút thêm dầu khí từ thị trường toàn cầu đang tăng giá vẫn tiếp tục đẩy áp lực lên giá nhiên liệu trong nước.
Richard Bronze, chuyên gia tại Energy Aspects, cảnh báo: “Xuất khẩu dầu thô của Mỹ sẽ tăng vọt trong tháng 4 và 5 do nhu cầu kéo từ châu Á và toàn cầu. Khi đó, thị trường nội địa Mỹ sẽ thắt chặt và giá sẽ tiếp tục đi lên. Điều đó đồng nghĩa người tiêu dùng Mỹ sẽ phải trả nhiều tiền hơn”.
