Phong Tỏa Eo Biển Hormuz Gây Sóng Gió Thị Trường Năng Lượng Toàn Cầu
Theo báo cáo từ Tờ Nikkei Asian Review, việc phong tỏa eo biển Hormuz đang tạo ra một hiệu ứng domino đáng sợ, lan rộng khắp thị trường năng lượng toàn cầu. Từ các tập đoàn hóa chất khổng lồ tại Indonesia cho đến những nhà cung ứng khí đốt hàng đầu ở Ấn Độ, một làn sóng tuyên bố điều khoản bất khả kháng (force majeure) đang bùng nổ, báo hiệu một giai đoạn đầy biến động cho chuỗi cung ứng khu vực. Đồng thời, biện pháp hạn chế xe xăng nhưng cho phép xe điện hoạt động tự do tại Myanmar đang làm dấy lên những câu hỏi cấp thiết về an ninh năng lượng trong ngành vận tải.
Nút Thắt Hormuz Và Làn Sóng Điều Khoản Bất Khả Kháng
Trong kinh doanh quốc tế, điều khoản bất khả kháng được xem như một phao cứu sinh cuối cùng, cho phép các nhà cung cấp miễn trừ nghĩa vụ giao hàng khi đối mặt với những tình huống đặc biệt nằm ngoài tầm kiểm soát. Việc hàng loạt doanh nghiệp năng lượng tại châu Á đồng loạt kích hoạt điều khoản này phản ánh mức độ nghiêm trọng của cuộc phong tỏa tại eo biển Hormuz – một mạch máu huyết mạch vận chuyển khoảng 1/5 lượng tiêu thụ dầu mỏ toàn cầu.
Mới đây, Chandra Asri Pacific, công ty hóa dầu lớn nhất Indonesia, đã chính thức tuyên bố tình trạng bất khả kháng vào ngày 3/3. Nguyên nhân là do việc tìm kiếm nguyên liệu thô như Naphtha trở nên bất khả thi bởi sự tắc nghẽn nghiêm trọng tại eo biển Hormuz. Đại diện doanh nghiệp này tiết lộ rằng họ buộc phải cắt giảm công suất vận hành tại các nhà máy ở Cilegon, tỉnh Banten để giảm thiểu thiệt hại.
Tác động từ Chandra Asri không chỉ giới hạn trong biên giới Indonesia. Các nhà sản xuất hóa chất Nhật Bản hoạt động tại địa phương, vốn phụ thuộc vào nguồn cung nguyên liệu từ đây, cùng với những tập đoàn ô tô lớn, đang đối mặt với nguy cơ đứt gãy dây chuyền sản xuất hạ nguồn, gây ra những hệ lụy kinh tế sâu rộng.
Ảnh Hưởng Sâu Rộng Tới Các Nền Kinh Tế Châu Á
Tại Ấn Độ, Petronet LNG, nhà cung cấp khí thiên nhiên hóa lỏng lớn nhất quốc gia, thừa nhận việc thu mua LNG từ Qatar đang gặp khó khăn nghiêm trọng. Qatar vốn là đối tác trọng yếu, nhưng sự gián đoạn giao thông hàng hải qua các điểm nóng địa chính trị đã làm đảo lộn hoàn toàn lịch trình bàn giao hàng. Hệ quả là các nhà phân phối tại Ấn Độ đã bắt đầu cắt giảm cung ứng khí đốt công nghiệp, đẩy các ngành kinh tế mũi nhọn như sản xuất thép, luyện kim, hóa chất và hóa dầu vào thế khó khăn. Nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài, chi phí sản xuất công nghiệp tại Ấn Độ có thể tăng vọt, gây áp lực lên lạm phát toàn cầu.
Ở Myanmar, chính phủ đã phải thực hiện biện pháp cực đoan bằng cách hạn chế phương tiện chạy xăng dầu hoạt động theo ngày chẵn lẻ dựa trên biển số xe, bắt đầu từ thứ Bảy tới. Do năng lực lọc dầu hạn chế và sự phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu, quốc gia này đang đứng trước nguy cơ tê liệt giao thông nếu khủng hoảng kéo dài. Điều đáng chú ý là các phương tiện chạy điện (EV) được phép lưu thông hàng ngày, cho thấy một nỗ lực xoay xở trong cơn bão năng lượng.
Thái Lan cũng đang ở trong tình trạng báo động cao. Các trạm xăng tại xứ sở Chùa Vàng luôn đông nghẹt người dân tìm mua nhiên liệu tích trữ. Dù Thủ tướng Anutin Charnvirakul khẳng định dự trữ dầu quốc gia vẫn đủ và cam kết giữ ổn định giá dầu diesel trong 15 ngày để trấn an dư luận, thực tế tại các đại lý lại rất căng thẳng. PTT Oil and Retail Business, nhà bán lẻ nhiên liệu lớn nhất thuộc sở hữu nhà nước của Thái Lan, đã phải tạm ngừng bán xăng dầu theo thùng 200 lít để ưu tiên cung cấp cho các phương tiện vận tải thông thường. Đây là một động thái quản trị rủi ro nhằm tránh tình trạng đầu cơ và đảm bảo an ninh năng lượng trong ngắn hạn.
Bài Học Về Sự Phụ Thuộc Và Khả Năng Thích Ứng
Cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz một lần nữa nhắc nhở các nền kinh tế châu Á về sự mong manh của việc phụ thuộc quá lớn vào nguồn cung từ Trung Đông. Thái Lan đã nhanh chóng tìm kiếm giải pháp bằng cách lên kế hoạch tăng cường nhập khẩu dầu thô từ những khu vực xa xôi hơn như Tây Phi và Mỹ để bù đắp khoảng trống. Trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến khó lường, khả năng thích ứng và quản trị rủi ro chuỗi cung ứng sẽ là yếu tố quyết định "sống còn" cho các doanh nghiệp khu vực.
Thị trường năng lượng dự báo sẽ còn nhiều biến động cho đến khi những nút thắt tại Hormuz được tháo gỡ. Tuy nhiên, trước mắt, cả các nền kinh tế lớn lẫn các quốc gia đang phát triển đều phải chuẩn bị cho một đợt điều chỉnh giá và nguồn cung đầy thách thức xuyên suốt quý II/2026 tới. Nguồn: Nikkei, Fortune Băng Băng
