Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất, tọa lạc tại Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi, đã chính thức tái khởi động và đang vận hành ổn định, mở ra nhiều kỳ vọng quan trọng cho chuỗi cung ứng ethanol nhiên liệu (E100) phục vụ pha chế xăng E5 và E10 trong tương lai.
Phục hồi và vận hành tối ưu
Nhà máy do Công ty Cổ phần Nhiên liệu sinh học Dầu khí miền Trung (BSR-BF), thành viên của Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR, thuộc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam – Petrovietnam) quản lý và vận hành. Sau quá trình tái khởi động, đến ngày 20 tháng 1 năm 2026, nhà máy đã hoàn tất bảo dưỡng, sửa chữa cơ khí và chính thức vận hành trở lại. Chỉ hai tuần sau đó, lô ethanol đầu tiên đã được sản xuất thành công, đánh dấu bước phục hồi quan trọng của dây chuyền sản xuất. Hiện nhà máy đã sản xuất được 462,7 mét khối ethanol và đã xuất bán cho BSR để phục vụ pha chế xăng sinh học.
Một lợi thế lớn của Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất là vị trí nằm liền kề Nhà máy Lọc dầu Dung Quất. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí logistics, tối ưu hóa quá trình phối trộn và tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm ethanol nội địa. Trong bối cảnh Việt Nam đang tính toán mở rộng lộ trình sử dụng xăng E10, lợi thế cận nguồn này càng trở nên quan trọng, giúp ethanol sản xuất tại Dung Quất có thể đưa trực tiếp vào phối trộn, hạn chế chi phí trung gian cũng như rủi ro vận chuyển và thời tiết.
Nâng cao công suất và sức cạnh tranh
Trong năm nay, BSR-BF đã triển khai hàng loạt giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh cho ethanol trong nước. Tám nhóm giải pháp đổi mới sáng tạo đã được áp dụng tại nhà máy, tập trung vào cải tiến công nghệ, tối ưu quy trình và nâng hiệu suất thiết bị. Các giải pháp bao gồm nâng cao hiệu suất tách cát, cải tiến enzyme, tối ưu công đoạn chưng cất… Nhờ đó, sản lượng ethanol có thể tăng thêm khoảng 10-20%, thậm chí cao hơn ở một số công đoạn.
Theo kế hoạch, trong tháng 5 năm 2026, nhà máy sẽ đạt khoảng 75-80% công suất; sang tháng 6 tăng lên khoảng 90% và hướng đến vận hành tối đa trong các tháng tiếp theo. Đến nay, nhà máy đã cung ứng khoảng 7.500 mét khối ethanol phục vụ pha chế xăng E10. Để duy trì tiến độ này, toàn bộ cán bộ, kỹ sư và người lao động tại nhà máy đã duy trì chế độ trực vận hành 24/7 ngay cả trong dịp lễ 30/4 - 1/5 vừa qua.
Nhu cầu nguyên liệu và chiến lược cung ứng
Theo tính toán của ngành năng lượng, nếu triển khai xăng E10 trên toàn quốc, nhu cầu E100 có thể lên đến khoảng 1 triệu mét khối mỗi năm. Con số này đòi hỏi nguồn nguyên liệu tương đương khoảng 2,5 triệu tấn sắn cùng hơn 100.000 ha vùng trồng. Hiện để vận hành ở mức 90% công suất, Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất cần khoảng 700 tấn sắn lát khô mỗi ngày, còn nếu chạy tối đa công suất thì cần gần 800 tấn mỗi ngày. Vì vậy, BSR-BF chủ động làm việc với các đối tác cung ứng nguyên liệu dài hạn, đồng thời nghiên cứu mở rộng sang các nguồn thay thế như ngô cao sản nhập khẩu từ Mỹ và Brazil.
Hướng tới chuỗi nhiên liệu xanh và kinh tế tuần hoàn
Không chỉ tập trung vào sản lượng ethanol, Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất còn hướng tới mô hình sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn. Các phụ phẩm trong quá trình sản xuất đang được nghiên cứu tái sử dụng nhằm gia tăng giá trị kinh tế và giảm tác động môi trường. Nước thải sau chưng cất cùng bã sắn sau ép được xem là nguồn nguyên liệu tiềm năng để chế biến thành các sản phẩm khác có giá trị cao hơn.
Bên cạnh đó, hệ thống thu hồi CO₂ cũng đang được cải tiến để nâng sản lượng và chất lượng khí CO₂ đạt chuẩn thực phẩm. Việc tận dụng nguồn khí này không chỉ giúp tăng thêm doanh thu mà còn góp phần giảm phát thải carbon trong toàn bộ chuỗi sản xuất. BSR-BF hiện cũng nghiên cứu đăng ký tín chỉ carbon cho dây chuyền sản xuất ethanol, và khi thành công sẽ là nguồn giá trị gia tăng đáng kể trong bối cảnh thị trường carbon ngày càng phát triển mạnh trên thế giới.
Ý nghĩa đối với an ninh năng lượng quốc gia
Ông Phạm Văn Vượng, Giám đốc Công ty BSR-BF, cho rằng việc Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất vận hành ổn định còn liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh địa chính trị thế giới còn nhiều biến động, nhất là căng thẳng tại Trung Đông, việc chủ động nguồn E100 trong nước sẽ giúp Việt Nam tăng khả năng ứng phó với các cú sốc năng lượng từ bên ngoài. Nguồn ethanol ổn định còn góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, đa dạng hóa nguồn năng lượng và ổn định thị trường xăng dầu trong nước. Khi nhà máy vận hành bền vững, chuỗi giá trị từ sản xuất nhiên liệu đến nông nghiệp cũng được kích hoạt đồng bộ, mang lại cơ hội mở rộng vùng nguyên liệu sắn, ngô cho người dân với đầu ra ổn định, doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn cung, và ngành năng lượng có thêm một trụ cột mới trong chiến lược chuyển dịch xanh.
