Iran Gây Chấn Động Thị Trường Năng Lượng Toàn Cầu Qua Các Cuộc Tấn Công Và Phong Tỏa
Những cuộc tấn công dường như mang tính thất thường của Iran khắp khu vực Vùng Vịnh và mới đây là Azerbaijan, cùng với việc nước này siết chặt tuyến vận tải qua eo biển Hormuz mang tính sống còn, đang gây sức ép ngày càng lớn lên nguồn cung năng lượng toàn cầu. Hệ lụy từ các hành động này có thể kéo theo những biến động khó lường trong tương lai, ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế thế giới.
Bối Cảnh Căng Thẳng Và Các Đợt Tấn Công Liên Tiếp
Trong giai đoạn Mỹ và Israel tăng cường triển khai quân sự trước khi cuộc chiến bùng nổ cách đây một tuần, Iran liên tục cảnh báo thế giới rằng họ sẽ đáp trả nếu bị tấn công. Điều này đã gây hỗn loạn cho khu vực và lan rộng ra ngoài, tạo nên một môi trường bất ổn. Một tuần sau khi chiến sự lan rộng khắp khu vực, các đợt tấn công liên tiếp của Iran đã gây ra biến động lớn trên thị trường năng lượng toàn cầu, với những tác động trực tiếp đến sản xuất và giá cả.
Kể từ khi cuộc chiến với Iran bùng phát vào thứ Bảy tuần trước, Tehran đã liên tục mở rộng các đợt tấn công đường không trên khắp khu vực Vùng Vịnh. Đến thứ Năm vừa qua, nước này còn tấn công cả Azerbaijan, cho thấy phạm vi hoạt động ngày càng mở rộng. Tehran tuyên bố rằng họ chỉ nhắm vào các lợi ích của Mỹ và Israel, nhưng thực tế cho thấy tên lửa và máy bay không người lái của Iran cũng hướng tới những cơ sở hạ tầng năng lượng rộng lớn của khu vực Vùng Vịnh. Đây là nguồn cung cấp nhiên liệu cho các nền kinh tế lớn nhất thế giới và đóng vai trò quan trọng trong cân bằng năng lượng toàn cầu.
Ảnh Hưởng Trực Tiếp Đến Sản Xuất Và Vận Tải
Bên cạnh đó, Iran còn siết chặt hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua. Hành động này khiến hơn 200 tàu mắc kẹt, theo báo cáo của dịch vụ thương mại và hậu cần Lloyd's List, làm gián đoạn dòng chảy năng lượng quan trọng. Qatar đã buộc phải dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại nhà máy LNG lớn nhất thế giới sau khi máy bay không người lái của Iran tấn công các tổ hợp vận hành tại Mesaieed và thành phố công nghiệp Ras Laffan. Sự kiện này gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu và khiến giá cả tăng vọt, với sản lượng LNG của Qatar chiếm khoảng 20% nguồn cung toàn cầu và đóng vai trò then chốt trong việc cân bằng nhu cầu tại các thị trường châu Á và châu Âu.
Sau đó, một làn sóng tấn công khác của Iran buộc nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới tại Saudi Arabia phải đóng cửa, trong khi hoạt động sản xuất dầu của Iraq và các mỏ khí đốt của Israel cũng bị ảnh hưởng. Các cảng của Dubai cũng được cho là chịu tác động, làm trầm trọng thêm tình hình căng thẳng. Trong một đánh giá công bố hôm thứ Sáu, Bộ Ngoại giao Anh cho biết, mặc dù các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đang diễn ra với cường độ thấp hơn so với những ngày đầu của cuộc chiến, phạm vi mục tiêu lại đang mở rộng. Sự tập trung ngày càng lớn vào các mục tiêu kinh tế và ngành năng lượng cho thấy chiến lược của Iran nhằm gây áp lực lên toàn cầu.
Cảnh Báo Về Hệ Lụy Kinh Tế Toàn Cầu
Trong cuộc phỏng vấn đăng trên Financial Times hôm thứ Sáu, Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi cảnh báo, cuộc chiến này "có thể kéo sụp các nền kinh tế trên thế giới". Ông nói: "Nếu cuộc chiến này kéo dài thêm vài tuần, tăng trưởng GDP trên toàn thế giới sẽ bị ảnh hưởng. Giá năng lượng ở mọi nơi sẽ tăng cao. Một số sản phẩm sẽ bị thiếu hụt và sẽ xảy ra phản ứng dây chuyền khi các nhà máy không thể cung cấp hàng hóa". Lời cảnh báo này nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của tình hình hiện tại.
Tiến sĩ Yousef Alshammari, Chủ tịch Trường Cao đẳng Kinh tế Năng lượng London, nói với Euronews hôm thứ Năm rằng chỉ riêng việc phong tỏa eo biển Hormuz cũng có thể gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu nếu tình trạng này kéo dài. Ông Alshammari cho biết: "Khi chúng ta tiến gần hơn đến mùa hè, tôi tin rằng nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu có thể gia tăng". Theo ông, giá khí đốt đã tăng hơn 50%, đặc biệt tại châu Âu, nhưng mức tăng của giá dầu vẫn thấp hơn so với dự đoán của phần lớn thị trường và các nhà phân tích. Ông giải thích: "Điều đó chủ yếu do chúng ta đang ở giai đoạn nhu cầu thấp, và thứ hai là thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn được cung cấp khá dồi dào". Tuy nhiên, tình hình có thể thay đổi nhanh chóng nếu xung đột leo thang.
Thế Hải (Theo Euronews, Ndtvprofit)
