Hệ thống điện quốc gia đối mặt áp lực kép từ thời tiết và giá nhiên liệu
Dù chưa chính thức bước vào cao điểm mùa hè, hệ thống điện quốc gia đã sớm bộc lộ những dấu hiệu căng thẳng đáng lo ngại. Theo thông tin từ Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) thuộc Bộ Công Thương, nền nhiệt độ năm nay tăng cao ngay từ những tháng đầu năm như tháng 3 và tháng 4, với dự báo sẽ còn gay gắt hơn trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8.
El Nino quay trở lại và tác động đến nguồn thủy điện
Đáng chú ý, hiện tượng El Nino có khả năng quay trở lại từ giữa năm nay, dự kiến sẽ khiến lượng mưa và dòng chảy về các hồ thủy điện suy giảm đáng kể so với mức trung bình nhiều năm. Điều này đặt ra thách thức lớn cho nguồn cung điện giá rẻ, vốn phụ thuộc nhiều vào thủy điện.
Hệ thống điện quốc gia đã ghi nhận công suất cực đại lên tới 52.225 MW vào lúc 15h25 ngày 8/4, mức cao nhất từ đầu năm đến nay. Sản lượng điện toàn quốc trong ngày đó cũng đạt kỷ lục mới với 1.092,1 triệu kWh. Sự cộng hưởng giữa thời tiết nắng nóng và phụ tải tăng cao đang đẩy hệ thống điện vào tình trạng áp lực chưa từng có.
NSMO dự báo nhu cầu điện năm nay có thể tăng khoảng 10-12%, trong khi các nguồn điện giá rẻ, đặc biệt là thủy điện, lại chịu ràng buộc lớn hơn về nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino.
Ứng phó linh hoạt từ các nhà máy thủy điện
Chia sẻ với phóng viên, ông Nguyễn Hữu Khánh Ngọc - Giám đốc Công ty Thủy điện Trị An - cho biết, mùa khô năm 2026 được dự báo sẽ khó khăn hơn so với thông lệ khi các dấu hiệu của El Nino đã xuất hiện sớm từ đầu năm. Để ứng phó, nhà máy đã chủ động tích nước từ sớm và chuyển sang phương thức vận hành linh hoạt hơn.
"Thay vì phát điện đều đặn theo kế hoạch như mọi năm, Trị An ưu tiên huy động vào các khung giờ cao điểm khi hệ thống cần, đồng thời giữ nước để đảm bảo cân đối dài hạn. Các tổ máy được duy trì ở trạng thái sẵn sàng cao, có thể tăng công suất trong thời gian rất ngắn để bù đắp biến động phụ tải", ông Ngọc nhấn mạnh.
Áp lực giá nhiên liệu đối với nhiệt điện
Không chỉ thủy điện, các nhà máy nhiệt điện cũng đang đối mặt với áp lực không nhỏ khi giá nhiên liệu đầu vào tăng vọt, chủ yếu do tác động từ xung đột quân sự tại Trung Đông. Giá than, khí và đặc biệt là khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) biến động mạnh theo thị trường quốc tế, khiến chi phí phát điện của doanh nghiệp tăng lên đáng kể.
Ông Trần Hữu Thanh - Phó giám đốc Công ty Nhiệt điện Phú Mỹ - cho hay, nhu cầu sử dụng khí của các nhà máy điện Phú Mỹ hiện ở mức khoảng 10-11 triệu m³/ngày. Tuy nhiên, nguồn khí nội địa tại một số khu vực đang có dấu hiệu suy giảm, buộc các nhà máy phải tính đến phương án bổ sung LNG nhập khẩu.
"Hiện nay chúng tôi vẫn ưu tiên sử dụng khí trong nước, song khi LNG được đưa vào nhiều hơn, chi phí phát điện sẽ tăng lên đáng kể", ông Thanh chia sẻ.
Chiến lược đảm bảo cung ứng điện mùa hè
Để đảm bảo cung ứng điện cho mùa hè năm nay, Nhiệt điện Phú Mỹ đang rà soát toàn bộ thiết bị, đẩy sớm các hạng mục bảo dưỡng và sửa chữa nhằm duy trì tổ máy ở trạng thái sẵn sàng cao nhất. Song song đó, nhà máy tối ưu hóa chế độ vận hành để giảm tiêu hao nhiên liệu, đặc biệt trong các thời điểm giá khí tăng mạnh.
Đại diện Tổng Công ty Phát điện 3 cũng cho biết, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng cao và phụ tải dự báo tăng mạnh, đơn vị đã xây dựng các kịch bản vận hành theo nhiều tình huống khác nhau. Ưu tiên hàng đầu là đảm bảo độ khả dụng của các tổ máy, chủ động làm việc với các đơn vị cung cấp để đảm bảo nguồn than và khí ổn định, hạn chế sự cố nhằm đáp ứng nhu cầu điện cho hệ thống.
NSMO đã đề xuất điều chỉnh linh hoạt việc vận hành các hồ thủy điện trong mùa khô 2026 (từ tháng 4 đến hết tháng 8). Theo đó, giảm huy động vào giờ thấp điểm ban đêm và buổi trưa, đồng thời hạn chế xả nước hạ du vào các ngày cuối tuần và ngày lễ để ưu tiên tích nước phục vụ cao điểm nắng nóng.
