Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận: Tiến triển và thách thức trong công tác bồi thường
Theo báo cáo mới nhất từ Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa, các dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 đã đạt được những bước tiến quan trọng. Cụ thể, công tác đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất đã được hoàn thành 100%. Đồng thời, địa phương đã rà soát kỹ lưỡng các đối tượng chịu ảnh hưởng và lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chi tiết.
Giải ngân vốn đạt mục tiêu, nhưng vướng mắc pháp lý cản trở tiến độ
Về mặt tài chính, tỉnh Khánh Hòa đã giải ngân thành công 3.236 tỉ đồng, đạt 100% kế hoạch vốn được giao cho năm 2025. Con số này phản ánh nỗ lực lớn trong việc đảm bảo nguồn lực cho dự án. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, địa phương vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn.
Một trong những trở ngại chính là vấn đề cơ sở pháp lý. Cụ thể, việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vẫn còn nhiều vướng mắc. Điều này dẫn đến tình trạng chưa thể tổ chức chi trả hỗ trợ và bàn giao mặt bằng một cách đồng bộ, gây ảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án.
Chỉ đạo từ Thủ tướng và những kiến nghị cấp thiết
Trước thực trạng này, vào ngày 9 tháng 3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chủ trì một cuộc họp trực tuyến với UBND tỉnh Khánh Hòa. Mục tiêu là đánh giá tiến độ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng và rà soát các nhiệm vụ liên quan đến hai dự án điện hạt nhân trọng điểm.
Sau khi lắng nghe ý kiến từ các bộ, ngành và địa phương, Thủ tướng đã đưa ra những chỉ đạo cụ thể. Ông đề nghị tỉnh Khánh Hòa căn cứ vào kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với dự án đặc biệt quan trọng quốc gia, cùng với kết luận của Thanh tra Chính phủ và thực tế khó khăn của người dân bị ảnh hưởng.
Từ đó, xây dựng văn bản kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét ban hành chính sách hỗ trợ đặc thù. Thủ tướng cũng nhấn mạnh việc tiếp tục rà soát các trường hợp thuộc diện được hỗ trợ, nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, đồng thời triển khai các phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo đúng quy định pháp luật.
Chi tiết về tiến độ và những vấn đề trọng điểm cần tháo gỡ
Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 đang được khẩn trương tái khởi động, với kế hoạch vận hành trong giai đoạn 2030 - 2035, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trong đó:
- Dự án Ninh Thuận 1 (tại xã Phước Dinh) đang tích cực triển khai công tác giải phóng mặt bằng. Tổng diện tích thu hồi là 449,37 ha, liên quan đến 835 trường hợp với 829 hộ dân. Tỉnh dự kiến hoàn thành chi trả bồi thường cho khoảng 500 trường hợp, tương ứng 200 ha tại khu vực vùng lõi. Các trường hợp còn lại sẽ được xử lý sau khi cấp có thẩm quyền xác định ranh giới vùng đệm chính thức.
- Dự án Ninh Thuận 2 (tại xã Vĩnh Hải) vẫn gặp vướng mắc liên quan đến khoảng cách an toàn, nên đang tiếp tục khảo sát vị trí tái định cư mới. Dự án này có diện tích 404,5 ha, liên quan 534 hộ dân, và đến nay đã hoàn thành 100% công tác đo đạc, kiểm đếm.
Đối với khu tái định cư có diện tích hơn 65 ha, liên quan 132 trường hợp, nếu người dân đồng thuận, địa phương sẽ hoàn thành chi trả bồi thường, với mức hỗ trợ hiện đã đạt 100%.
Kiến nghị tháo gỡ nút thắt từ cơ chế, chính sách
Các địa phương có dự án điện hạt nhân đã kiến nghị tỉnh Khánh Hòa sớm tháo gỡ các nhóm vấn đề trọng điểm, bao gồm:
- Xác định giá đất cụ thể cho khu tái định cư mở rộng.
- Cung cấp kết quả thẩm định đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính phục vụ thu hồi đất.
- Thống nhất phương án phân lô, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500.
- Chấp thuận chủ trương điều chỉnh cục bộ quy hoạch khu nghĩa trang phục vụ tái định cư.
Theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng, tổng vốn đầu tư cho hai nhà máy ước tính khoảng 12.392 tỉ đồng. Trung ương đã phân bổ 3.236 tỉ đồng, chiếm khoảng một phần ba tổng mức đầu tư. Ông nhấn mạnh: "Công tác kiểm kê cơ bản đã hoàn thành, tuy nhiên nút thắt lớn nhất không nằm ở phía người dân mà là các vướng mắc về cơ chế, chính sách chậm được tháo gỡ."
Từ đó, địa phương mong muốn Trung ương sớm có chỉ đạo cụ thể để khơi thông những trở ngại, bảo đảm mục tiêu bàn giao mặt bằng đúng thời hạn. Điều này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh thời gian để hoàn thành các nhiệm vụ không còn nhiều, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành.
