IEA cảnh báo khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng nhất lịch sử do xung đột Mỹ-Israel-Iran
Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, ngày 21/4, Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng: xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran đang tạo ra cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng nhất mà thế giới từng phải đối mặt. Trong một cuộc phỏng vấn với đài France Inter của Pháp, ông Birol nhấn mạnh đây là “cuộc khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử”, khi các tác động từ giá dầu và khí đốt tăng mạnh đang cộng hưởng với những hệ lụy kéo dài từ xung đột Nga-Ukraine trước đó.
Thị trường năng lượng toàn cầu chịu sức ép chưa từng có
Kết quả là thị trường năng lượng toàn cầu hiện đang phải chịu sức ép chưa từng có, vượt xa các cuộc khủng hoảng trong các năm 1973, 1979 và 2022 cộng lại. Xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược trung chuyển khoảng 20% lưu lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Tình trạng ách tắc tại khu vực này đang làm gia tăng rủi ro đứt gãy nguồn cung, đẩy giá năng lượng leo thang trên diện rộng.
Cuộc khủng hoảng diễn ra trong bối cảnh châu Âu chưa hoàn toàn phục hồi sau khi nguồn cung khí đốt từ Nga bị gián đoạn do xung đột tại Ukraine, khiến thị trường càng thêm dễ bị tổn thương trước các cú sốc mới. Trước diễn biến giá dầu tăng nhanh và mạnh, tháng trước, IEA đã nhất trí xả kho dự trữ chiến lược với quy mô kỷ lục 400 triệu thùng nhằm bình ổn thị trường. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, biện pháp này chỉ mang tính tạm thời và khó có thể bù đắp hoàn toàn các gián đoạn kéo dài nếu xung đột tiếp tục leo thang.
Nguy cơ biến động dữ dội và các biện pháp ứng phó
Giới quan sát nhận định nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu sẽ còn gia tăng nếu tình hình tại Trung Đông không sớm được kiểm soát, đặc biệt khi các tuyến vận tải chiến lược tiếp tục bị đe dọa. Trong khi đó, phóng viên TTXVN tại Anh dẫn lời ông Gary Pedersen, người đứng đầu tập đoàn giao dịch dầu thô độc lập lớn thứ tư thế giới Gunvor, cảnh báo thị trường dầu mỏ thế giới có thể bước vào đợt biến động dữ dội mới trong giai đoạn từ tháng Tư đến tháng Sáu.
Lửa chiến sự Trung Đông tiếp tục đẩy giá năng lượng tăng mạnh, trong khi nhu cầu suy yếu theo mùa sẽ kéo giá dầu lao xuống bất cứ lúc nào. Giữa hai lực kéo đối nghịch này, giá dầu không còn biến động theo xu hướng thông thường của cung-cầu, mà ngày càng bị dẫn dắt bởi tâm lý bất an và những thông tin trên truyền thông quốc tế.
Trước nguy cơ bất ổn đó, các nước tiếp tục triển khai biện pháp nhằm ổn định thị trường năng lượng trong nước. Chính phủ Hà Lan ngày 20/4 công bố gói hỗ trợ kinh tế 967 triệu euro (tương đương 1,14 tỷ USD) nhằm giúp các hộ gia đình và doanh nghiệp giảm thiểu tác động của giá năng lượng tăng cao. Trong số này, 627 triệu euro sẽ được chi cho các biện pháp hỗ trợ sức mua, còn 340 triệu euro hỗ trợ thuế để tăng cường khả năng phục hồi của doanh nghiệp.
Các biện pháp được đưa ra trong bối cảnh tổ chức nghiên cứu kinh tế toàn cầu ING Think hôm 16/4 đánh giá đà tăng trưởng kinh tế của Hà Lan đang chậm lại do giá năng lượng tăng cao. Tại châu Á, Bộ Điện lực và Năng lượng Myanmar cùng Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Thủy lợi, cũng như các chính quyền địa phương đang trực tiếp phân phối dầu diesel sản xuất trong nước cho nông dân.
Đây là cách thức nhằm giảm thiểu tình trạng thiếu nhiên liệu và giúp nông dân tiếp cận dầu diesel dễ dàng hơn với giá cả phải chăng. Trong ngày 20/4, đã có 7.609 gallon dầu diesel được phân phối tại một số ngôi làng và dự kiến việc phân phối này sẽ được tiếp tục tiến hành ở các địa phương còn lại.
Điểm yếu cốt tử của châu Âu trong khủng hoảng nhiên liệu bay
Cuộc khủng hoảng cũng phơi bày điểm yếu cốt tử của châu Âu: nhiên liệu bay của châu lục này phụ thuộc lớn vào nhập khẩu từ Trung Đông trong bối cảnh năng lực lọc dầu nội khối gần như đã chạm trần. Điều này làm tăng thêm tính dễ tổn thương của thị trường năng lượng toàn cầu trước các cú sốc từ xung đột địa chính trị.
