Chỉ thị 10 của Thủ tướng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy điều hành ngành điện
Theo chuyên gia năng lượng, Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoạch, thành viên Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam, việc Thủ tướng ban hành Chỉ thị số 10 ngày 30 tháng 3 vừa qua về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà là một dấu mốc quan trọng. Ông nhấn mạnh rằng điện mặt trời mái nhà không còn được xem như một nguồn bổ sung đơn thuần, mà đã trở thành một thành phần thiết yếu trong cấu trúc giải pháp giảm phụ tải đỉnh và bảo đảm an ninh cung ứng điện.
Mục tiêu này chỉ có thể đạt được khi nguồn điện phân tán được triển khai gắn liền với hệ thống lưu trữ và nhắm đúng đối tượng. Ngược lại, nếu triển khai một cách đại trà, hiệu quả kinh tế thấp sẽ làm suy giảm động lực thị trường và không mang lại lợi ích tối ưu cho hệ thống điện quốc gia.
Ngưỡng 600 kWh/tháng: Điều kiện cần để pin lưu trữ phát huy giá trị
Tính toán từ các chuyên gia năng lượng, doanh nghiệp và công ty lắp đặt điện mặt trời mái nhà cho thấy, các hộ gia đình có mức tiêu thụ điện năng khoảng 600 kWh/tháng trở lên là đối tượng có thể đầu tư hiệu quả vào hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp với pin lưu trữ. Chuyên gia Nguyễn Huy Hoạch giải thích, đây là mức tiêu thụ điện mà nhu cầu điện vào buổi tối thường đạt khoảng 8 đến 10 kWh mỗi ngày, tạo điều kiện cần thiết để pin lưu trữ phát huy tối đa giá trị.
Cụ thể, điện mặt trời được sản xuất chủ yếu vào ban ngày, trong khi phần điện có giá trị cao nhất lại tập trung vào buổi tối - thời điểm phụ tải lớn và chi phí vận hành hệ thống cao nhất. Khi có pin lưu trữ, điện năng được "dịch chuyển" sang đúng thời điểm này, làm tăng đáng kể hiệu quả kinh tế của toàn bộ hệ thống. "Ngưỡng 600 kWh/tháng không phải là một khuyến nghị chung chung, mà là điều kiện tiên quyết để điện mặt trời mái nhà kết hợp với pin lưu trữ trở thành giải pháp thực sự hữu ích cho hệ thống điện", ông Hoạch lưu ý.
Tiết kiệm 1,8-2,2 triệu đồng mỗi tháng và thời gian hoàn vốn chỉ 4-5 năm
Với mức tiêu thụ điện khoảng 600 kWh/tháng, tương ứng với bậc 7 theo biểu giá tiền điện, các hộ gia đình được khuyên nên lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà có kết hợp pin lưu trữ. Đầu tư một hệ thống công suất khoảng 5 kWp kết hợp pin lưu trữ 10 kWh hiện nay có chi phí dao động từ 100 đến 120 triệu đồng.
Với cấu hình này, hộ gia đình có thể giảm khoảng 70 đến 90% lượng điện mua từ lưới điện quốc gia, tương đương với mức tiết kiệm từ 1,8 đến 2,2 triệu đồng mỗi tháng. Thời gian hoàn vốn cho khoản đầu tư này dao động từ 4 đến 5 năm, tùy thuộc vào điều kiện cụ thể và hiệu suất sử dụng.
Đặc biệt, khi mức tiêu thụ điện tăng lên 800 đến 1.000 kWh/tháng, hiệu quả kinh tế sẽ càng rõ rệt hơn bởi hệ thống được khai thác gần như tối đa công suất. Điều này giúp rút ngắn thời gian hoàn vốn xuống chỉ còn 3 đến 4 năm. "Điều này cho thấy điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ không phải là giải pháp đại trà, mà phù hợp nhất với nhóm tiêu thụ trung bình và cao", Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoạch nhấn mạnh.
Giá trị kinh tế lớn hơn cho nhóm tiêu thụ cao
Ngoài ra, với bảng giá điện tính theo phương thức lũy kế, nhóm hộ tiêu thụ điện năng trên 600 kWh/tháng thường phải trả tiền điện ở các bậc giá cao hơn. Do đó, mỗi kWh điện tiết kiệm được từ hệ thống điện mặt trời mái nhà sẽ mang lại giá trị kinh tế lớn hơn đáng kể so với các hộ tiêu thụ thấp.
Việc triển khai đúng đối tượng không chỉ giúp các hộ gia đình giảm chi phí sinh hoạt, mà còn góp phần giảm tải cho lưới điện quốc gia, đặc biệt trong các giờ cao điểm. Đây chính là mục tiêu then chốt mà Chỉ thị số 10 của Thủ tướng hướng đến, nhằm xây dựng một hệ thống điện bền vững và an toàn hơn trong tương lai.
