Ngày 24 tháng 4, Tạp chí Kinh tế-Tài chính đã tổ chức tọa đàm với chủ đề “Năng lượng sạch-Tài chính xanh: Động lực kép thúc đẩy thực thi ESG và phát triển bền vững”. Sự kiện này tập trung vào việc kết nối năng lượng sạch với tài chính xanh nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong nền kinh tế.
Gắn kết năng lượng sạch với tài chính xanh
Tại tọa đàm, bà Trần Thị Quỳnh Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính-Kinh tế ngành (Bộ Tài chính), nhấn mạnh rằng không thể xem năng lượng sạch và tài chính xanh là hai lĩnh vực riêng rẽ. Thay vào đó, cần nhìn nhận chúng như hai cấu phần có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ. Theo bà, năng lượng sạch bao gồm các nguồn năng lượng ít phát thải, thân thiện với môi trường như điện gió, điện mặt trời, thủy điện. Trong khi đó, tài chính xanh là hệ thống các công cụ tài chính như tín dụng xanh, trái phiếu xanh và các quỹ đầu tư xanh, nhằm điều hướng dòng vốn vào các dự án phát triển bền vững.
Bà Nga cho biết, các định chế tài chính xanh đóng vai trò dẫn dắt dòng vốn xã hội vào các lĩnh vực bảo vệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và năng lượng tái tạo. Điều này gắn liền với các cam kết quốc tế, trong đó có mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Bà nhấn mạnh: “Tài chính là mạch máu. Chúng ta không thể xanh hóa nền kinh tế bằng các nguồn năng lượng hóa thạch gây ô nhiễm và cũng không thể thực hiện chuyển đổi một cách công bằng nếu không có các cơ chế tài chính linh hoạt để hỗ trợ cho những đối tượng bị ảnh hưởng trong quá trình này”.
Theo phân tích của bà Nga, năng lượng sạch cần nguồn vốn dài hạn với lãi suất ưu đãi hợp lý để giảm giá thành, trong khi tài chính xanh cần các dự án minh bạch, khả thi để giải ngân hiệu quả. Nếu thiếu một trong hai yếu tố, quá trình chuyển đổi xanh sẽ khó đạt được hiệu quả thực chất.
ESG trở thành xu hướng toàn cầu
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Tô Quốc Hưng, Giám đốc Quốc gia Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc (ACCA) tại Việt Nam, cho biết ESG đã trở thành xu hướng rõ nét trên toàn cầu và đang được các doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn. Dẫn kết quả khảo sát với khoảng 5.800 doanh nghiệp tại 18 quốc gia, trong đó có Việt Nam, ông Hưng cho biết các doanh nghiệp trên thế giới đã thực hiện ESG. Tại Anh, các quy định về công bố thông tin ESG đã được áp dụng, trong khi nhiều quốc gia đang phát triển như Indonesia hay Bangladesh cũng tích hợp tiêu chuẩn quốc tế vào quy định nội địa, như các quy định liên quan đến bình đẳng giới, lao động hay nước sạch.
Tại Việt Nam, các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính và ngân hàng, đã bắt đầu triển khai tài chính xanh và nhanh chóng tiếp cận các chuẩn mực quốc tế. Theo ông Tô Quốc Hưng, các nhà đầu tư hiện rất quan tâm đến lộ trình thực hành ESG của doanh nghiệp, bởi điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn và khả năng huy động vốn. Những thay đổi về chính sách môi trường có thể tạo ra tác động dây chuyền đến nhiều ngành, lĩnh vực sản xuất.
ESG là yếu tố cạnh tranh dài hạn
Bà Mạc Hoàng Anh, Giám đốc tài chính Công ty Cổ phần OSI Holding, cho rằng ESG đã trở thành yếu tố cạnh tranh mang tính dài hạn. Bà nhận định: “ESG không còn là câu chuyện nên làm hay không, mà nó trở thành một yếu tố có tính cạnh tranh trong dài hạn của doanh nghiệp”. Theo bà, việc thực hành ESG giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, kiểm soát rủi ro tốt hơn và quan trọng hơn là mở rộng khả năng tiếp cận vốn, đối tác, khách hàng và thị trường. Nó cũng giúp xây dựng bộ khung quản trị của công ty, hướng đến phát triển dài hạn chứ không chỉ ngắn hạn.
Bà Mạc Hoàng Anh nhấn mạnh, tài chính xanh có tác động trực tiếp đến ba yếu tố cốt lõi: chi phí vốn, khả năng tiếp cận vốn và định giá doanh nghiệp. Những doanh nghiệp chứng minh được hiệu quả sử dụng năng lượng và tính minh bạch trong quản trị sẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút dòng vốn đầu tư. Tuy nhiên, bà cũng chỉ ra rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ có quan tâm nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu, lấy nguồn lực từ đâu và cách đo lường ra sao. Bà cho rằng các doanh nghiệp không ngại chuyển đổi, nhưng cần có chính sách đồng hành và hỗ trợ từ cơ quan quản lý.
Hoàn thiện chính sách dẫn dắt thị trường xanh
Để thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, phát triển tài chính xanh và thực hành ESG, bà Trần Thị Quỳnh Nga cho biết thời gian qua Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành từng bước hoàn thiện khung chính sách, tạo nền tảng cho phát triển tài chính xanh và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng. Hệ thống ngân hàng và các tổ chức tài chính đã chủ động xây dựng các gói tín dụng ưu đãi cho các dự án năng lượng và sản xuất xanh. Đồng thời, Bộ Tài chính đang xây dựng các hướng dẫn cụ thể nhằm giúp doanh nghiệp xác định tiêu chí và điều kiện tiếp cận nguồn vốn xanh.
Đại diện Bộ Tài chính khuyến nghị, để tiếp cận nguồn vốn xanh với chi phí hợp lý, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa báo cáo tài chính. Trong thời gian tới, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện chính sách tài chính để huy động tối đa nguồn lực cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Trọng tâm là hoàn thiện khung thể chế cho thị trường tài chính xanh, bao gồm cơ chế khuyến khích đầu tư, phát hành và giao dịch trái phiếu xanh gắn với lộ trình kết nối thị trường vốn quốc tế.
Cùng với đó là phát triển thị trường carbon trong nước nhằm tạo động lực kinh tế thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sản xuất. Ngoài ra, chính sách thuế và phí liên quan đến môi trường sẽ tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh theo hướng khuyến khích chuyển đổi xanh, đồng thời bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô. Một hướng đi quan trọng khác là hoàn thiện cơ chế tài chính cho các dự án đối tác công tư trong lĩnh vực hạ tầng xanh, năng lượng tái tạo và giao thông bền vững, qua đó thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân.
Bên cạnh đó, việc tăng cường hợp tác quốc tế, kết nối các nguồn vốn xanh như vốn viện trợ, vốn vay ưu đãi và các quỹ khí hậu với khu vực tư nhân trong nước cũng được đẩy mạnh thông qua cơ chế đồng tài trợ và hỗ trợ kỹ thuật. Tọa đàm đã khẳng định vai trò then chốt của sự gắn kết giữa năng lượng sạch và tài chính xanh như một động lực kép để thúc đẩy thực thi ESG và phát triển bền vững tại Việt Nam.
