Giá dầu thế giới tiếp tục tăng mạnh sau tháng 3 ghi nhận kỷ lục
Bước sang phiên giao dịch đầu tiên của tháng 4, thị trường dầu thô tiếp tục duy trì đà tăng giá, bất chấp việc vừa trải qua một tháng tăng mạnh nhất trong nhiều thập kỷ. Cụ thể, vào khoảng 9h12 sáng ngày 1/4 (giờ Việt Nam), giá dầu WTI tăng hơn 1,7%, lên mức 103,1 USD/thùng. Trong khi đó, giá dầu Brent cũng tăng 1,8%, tiến sát ngưỡng 106 USD/thùng.
Diễn biến này cho thấy thị trường vẫn rất nhạy cảm với các yếu tố địa chính trị, đặc biệt là tình hình căng thẳng tại khu vực Trung Đông. Trong tháng 3 vừa qua, giá dầu đã bứt phá mạnh mẽ sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang từ ngày 28/2, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng – mức cao nhất kể từ giữa năm 2022.
Tháng 3 ghi nhận mức tăng kỷ lục trong nhiều thập kỷ
Tính chung cả tháng 3, dầu WTI đã tăng hơn 50%, trong khi dầu Brent tăng tới 64%. Đây là mức tăng mạnh nhất của WTI kể từ tháng 5/2020 và của Brent kể từ năm 1988, vượt xa kỷ lục trước đó là 46% vào tháng 9/1990.
Điều đáng chú ý là giá dầu vẫn “neo cao” dù đã tăng mạnh và xuất hiện một số tín hiệu hạ nhiệt xung đột. Tuy nhiên, thị trường dường như chưa thực sự tin vào khả năng hạ nhiệt nhanh chóng của tình hình.
Nguyên nhân chính là rủi ro về nguồn cung vẫn hiện hữu rõ ràng, đặc biệt tại eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu toàn cầu. Cùng với đó, các động thái quân sự như việc Mỹ triển khai oanh tạc cơ B-52 hay các vụ tấn công vào tàu chở dầu tiếp tục làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung kéo dài.
Triển vọng thị trường phụ thuộc vào diễn biến tại Trung Đông
Nhìn về phía trước, triển vọng của thị trường dầu mỏ đang phụ thuộc gần như hoàn toàn vào diễn biến địa chính trị tại khu vực Trung Đông. Khu vực này hiện đang rơi vào một vòng xoáy căng thẳng khó kiểm soát, với nhiều kịch bản trái chiều có thể xảy ra.
Kịch bản tích cực và tiêu cực cho giá dầu
Trong kịch bản tích cực nhất, nếu Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận ngừng bắn, tiến tới chấm dứt xung đột và từng bước khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, nguồn cung dầu có thể dần được cải thiện. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp này, quá trình phục hồi cũng sẽ không diễn ra nhanh chóng.
Hạ tầng năng lượng bị gián đoạn, tâm lý thị trường bất ổn và rủi ro tái bùng phát xung đột sẽ khiến giá dầu khó có thể quay về mức thấp như giai đoạn trước đó.
Ngược lại, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, đặc biệt trong trường hợp eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, thị trường dầu có thể bước vào một chu kỳ tăng giá mới. Ngân hàng Societe Generale đã đưa ra cảnh báo rằng giá dầu có thể tăng vọt lên tới 150 USD/thùng ngay trong tháng 4 nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài.
Nhận định từ các chuyên gia và tổ chức
Ông Ed Yardeni, Chủ tịch công ty Yardeni Research, cho rằng thị trường tài chính toàn cầu đã bắt đầu phản ánh kịch bản “lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn” đi kèm với giá dầu neo ở mức cao. Theo ông, nếu eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa, nền kinh tế toàn cầu sẽ phải đối mặt với nguy cơ suy thoái.
Trong bối cảnh giá dầu Brent đã tăng hơn 50% chỉ trong một tháng, khả năng quay lại mức đỉnh lịch sử 147,5 USD/thùng (năm 2008) không còn là điều quá xa vời nếu xung đột tiếp tục leo thang.
Tuy nhiên, một yếu tố quan trọng cần cân nhắc là “giới hạn chịu đựng” của nền kinh tế toàn cầu. Giá dầu tăng quá cao sẽ đẩy lạm phát lên, buộc các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn. Điều này có thể kìm hãm tăng trưởng, làm suy yếu nhu cầu năng lượng và từ đó tạo áp lực ngược trở lại đối với giá dầu.
Trong khi đó, rủi ro trên thực địa vẫn hiện hữu. Giám đốc đầu tư Ben Emons của FedWatch Advisors cho rằng các vụ tấn công tàu chở dầu cho thấy nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa thể sớm chấm dứt, với cục diện mang tính “bất cân xứng” khi Mỹ có xu hướng giảm can dự còn Iran tiếp tục gây áp lực.
Xung đột cũng đã lan sang lĩnh vực kinh tế và công nghệ khi Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) cảnh báo nhắm vào các tập đoàn Mỹ như Apple, Microsoft và Google, làm gia tăng rủi ro bất ổn toàn cầu.
Theo United Nations Development Programme (UNDP), xung đột có thể khiến GDP các nước Arab giảm tới 6%, tương đương thiệt hại khoảng 194 tỷ USD, đồng thời đẩy hàng triệu người vào nguy cơ nghèo đói do giá năng lượng và lương thực leo thang.
Thị trường dầu mỏ đứng trước ngã rẽ quan trọng
Có thể thấy, thị trường dầu mỏ đang đứng trước một ngã rẽ lớn với hai kịch bản chính:
- Trong kịch bản tốt nhất, giá dầu có thể hạ nhiệt nhưng khó quay về mức 50-60 USD/thùng như trước đây.
- Ngược lại, nếu căng thẳng kéo dài, giá dầu hoàn toàn có thể bước vào một chu kỳ tăng sốc mới, với những hệ lụy sâu rộng đối với nền kinh tế toàn cầu.
Giá dầu thế giới đã tăng vọt trong phiên đầu tuần, phản ánh nỗi lo ngại mới của giới đầu tư về nguy cơ gián đoạn nguồn cung sau những diễn biến phức tạp tại Trung Đông.
