Giá dầu toàn cầu bật tăng mạnh do lo ngại căng thẳng Trung Đông
Sáng nay, thị trường năng lượng thế giới chứng kiến đà tăng vọt của giá dầu ngay khi mở cửa phiên giao dịch mới, phản ánh tâm lý lo ngại sâu sắc về rủi ro nguồn cung sau những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông. Cụ thể, giá dầu WTI của Mỹ tăng gần 5 USD, tương đương 7,2%, lên mức 71,6 USD/thùng. Đồng thời, dầu Brent cũng tăng mạnh với mức tăng gần 5,8 USD, tương đương 7,4%, đạt 78,4 USD/thùng.
Đáng chú ý, đà tăng này diễn ra ngay sau khi giá dầu chuẩn toàn cầu vừa chốt phiên cuối tuần trước ở mức 73 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 7 năm ngoái. Nhiều tổ chức phân tích quốc tế đã đưa ra cảnh báo rằng, nếu xung đột tiếp tục leo thang hoặc lan rộng, giá dầu hoàn toàn có thể tiến sát mốc 90-100 USD/thùng, gây ra những tác động nghiêm trọng đến nền kinh tế toàn cầu.
PVOIL họp khẩn để rà soát kế hoạch và chuẩn bị phương án ứng phó
Trước tình hình này, một lãnh đạo Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) chia sẻ với phóng viên rằng, ngay trong sáng nay, doanh nghiệp đã triệu tập cuộc họp sớm với sự tham gia đầy đủ của Chủ tịch HĐQT và ban lãnh đạo. Mục tiêu chính là rà soát kế hoạch kinh doanh và chuẩn bị phương án ứng phó kịp thời trước biến động thị trường.
Theo vị lãnh đạo này, giá dầu sáng nay có lúc tăng mạnh, nhưng trước mắt, nguồn cung tháng 3 đã được chủ động nhập khẩu từ trước nên về cơ bản vẫn duy trì theo đúng kế hoạch, đảm bảo sản lượng bình thường. Tuy nhiên, đối với nguồn cung tháng 4, doanh nghiệp đang theo dõi sát diễn biến thị trường, đặc biệt là tình hình chiến sự ở Trung Đông trong những ngày tới.
Các hãng tàu ngay lập tức thông báo tăng phí dịch vụ, và mặc dù các đối tác chưa thông báo tăng phụ phí, nhưng với diễn biến hiện tại, khả năng họ sẽ sớm điều chỉnh. Doanh nghiệp nhận định rằng, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, giá có thể còn tăng mạnh hơn nữa. Trong trường hợp xuất hiện biến động tăng đột biến, PVOIL sẽ tiếp tục tính toán và xây dựng phương án dự phòng cho giai đoạn tiếp theo.
Về chi phí logistics, lãnh đạo PVOIL cho biết, cước vận tải và chi phí bảo hiểm đã tăng và phản ứng gần như ngay lập tức với biến động thị trường, với mức điều chỉnh tùy từng loại tàu. Điều đáng lo ngại là nếu xảy ra tình trạng đứt gãy khi một số đơn vị bên ngoài giảm bán hoặc dừng bán, khiến nguồn cung dồn áp lực lên một vài đầu mối lớn, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn đáng kể.
"Trong cuộc họp sáng nay, doanh nghiệp kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục điều hành theo hướng ổn định thị trường, đảm bảo sự phân bổ trách nhiệm cung ứng hợp lý giữa các đầu mối, tránh dồn gánh nặng lên một số doanh nghiệp", vị này nhấn mạnh.
Doanh nghiệp đầu mối theo dõi sát để chủ động tính toán nguồn hàng
Đại diện một doanh nghiệp đầu mối xăng dầu ở phía Bắc cho biết, họ đang theo dõi sát từng phiên giao dịch quốc tế để chủ động tính toán phương án nguồn hàng. "Biến động lần này đến rất nhanh và biên độ lớn, nên chúng tôi phải chuẩn bị kịch bản nguồn cung theo nhiều mức giá khác nhau, không chỉ cho 1-2 tuần mà cho cả quý tới", vị này giải thích.
Chuyên gia cảnh báo rủi ro lớn đến chuỗi cung ứng và lạm phát
Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long nhận định, tác động từ cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran không chỉ nằm ở việc giá dầu tăng, mà còn ở hiệu ứng dây chuyền mà nó tạo ra đối với toàn bộ nền kinh tế thế giới. Eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu và LNG toàn cầu - được coi là "cổ chai" mang tính hệ thống. Chỉ cần rủi ro gián đoạn, dù chưa xảy ra trong thực tế, thị trường đã phản ứng trước và giá đã tăng.
Theo ông Long, với xung đột hiện tại, rủi ro lớn hơn nằm ở chuỗi cung ứng. Đối với Việt Nam, độ nhạy rất rõ khi vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu xăng dầu. Khi giá dầu thế giới tăng, giá cơ sở tăng và truyền vào giá bán lẻ theo cơ chế điều hành. Nhưng xăng dầu không chỉ là câu chuyện ở cây xăng; đó là chi phí nền của nền kinh tế.
- Cước phí vận tải tăng trước, giá hàng tiêu dùng và vật liệu tăng sau.
- Kỳ vọng lạm phát khiến doanh nghiệp phải "cài" biên an toàn vào giá bán.
- Khi căng thẳng leo thang, cước tàu, phụ phí chiến sự, phí bảo hiểm và thời gian vận chuyển đều tăng.
- Chỉ cần tàu neo chờ hoặc đi chậm, vòng quay container kéo dài là chi phí đội lên ngay.
Doanh nghiệp xuất khẩu có thể đối mặt với nguy cơ trễ đơn hàng, thiếu nguyên phụ liệu, buộc phải tăng tồn kho an toàn và chấp nhận chi phí vốn cao hơn. Ông Long cho rằng, kịch bản "leo thang kéo dài" mới là đáng ngại nhất, bởi chi phí logistics sẽ lan rộng và neo kỳ vọng giá ở vùng cao, tạo áp lực lên lạm phát và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Trong trường hợp cực đoan, nếu xảy ra gián đoạn nghiêm trọng tại Hormuz, cú sốc sẽ không chỉ là giá xăng tăng mà còn là thiếu lịch tàu, thiếu container cục bộ và đứt nhịp sản xuất. Ông Long khuyến nghị, Việt Nam cần phản ứng sớm bằng cách ổn định kỳ vọng thị trường thông qua thông tin minh bạch, đồng thời giảm chi phí logistics trong nước để bù đắp cú sốc từ bên ngoài.
- Đa dạng hóa nguồn cung.
- Điều chỉnh điều kiện hợp đồng vận tải.
- Có cơ chế tín dụng linh hoạt cho các ngành chịu tác động mạnh.
Bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông
Ngày 28/2, Mỹ và Israel đã phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn tấn công Iran, nhắm vào các cơ quan chỉ huy, hệ thống quân sự và lãnh đạo chủ chốt, trong đó Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị thiệt mạng và nhiều quan chức cao cấp khác cũng bị tiêu diệt. Ngày 1/3, Iran nhanh chóng mở chiến dịch đáp trả nhằm vào lãnh thổ Israel, cũng như hàng loạt căn cứ Mỹ tại các nước Trung Đông.
Nước này tuyên bố quốc tang 40 ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran thề sẽ "trả thù dữ dội". Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố các đợt "ném bom nặng nề và chính xác" sẽ kéo dài trong tuần hoặc lâu hơn nếu cần thiết. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại sâu sắc về bất ổn khu vực Trung Đông kéo dài và những tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu.
