EVN đề xuất cắt giảm mạnh giá ưu đãi cho 173 dự án điện tái tạo
Theo nguồn tin từ Business Times, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa đưa ra phương án điều chỉnh hồi tố giá mua điện đối với 173 dự án năng lượng tái tạo. Tổng công suất của các dự án này ước tính khoảng 12 GW, với quy mô đầu tư lên tới 13 tỷ USD. Đề xuất này được xem là tín hiệu rõ ràng nhất về cách EVN có thể giải quyết tranh chấp kéo dài liên quan đến cơ chế giá FIT (giá ưu đãi cố định) tại các dự án năng lượng tái tạo.
Mức giá chuyển tiếp thấp hơn đáng kể so với giá FIT
Đề xuất của EVN chỉ áp dụng với phần sản lượng điện được tạo ra trong giai đoạn các dự án chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện phê duyệt, cụ thể là chưa có chứng nhận hoàn thành xây dựng (CCA) tại thời điểm vận hành thương mại. Theo đó, thay vì được hưởng mức giá ưu đãi như trong hợp đồng mua bán điện đã ký, EVN đề xuất áp dụng mức giá chuyển tiếp gần 1.185 đồng/kWh cho giai đoạn từ ngày vận hành thương mại (COD) đến khi được cấp CCA.
Mức giá này thấp hơn khoảng 43% so với giá FIT1 (2.086 đồng/kWh) và thấp hơn gần 28% so với giá FIT2 (1.644 đồng/kWh). Không chỉ cắt giảm thanh toán, đề xuất còn bao gồm việc truy thu một phần các khoản ưu đãi đã được chi trả trước đó, dẫn tới lo ngại về tác động đối với dòng tiền của các nhà đầu tư năng lượng tái tạo.
Nhà đầu tư có xu hướng chấp nhận thay vì kiện tụng
Mặc dù tác động là đáng kể, nhiều nhà đầu tư có xu hướng chấp nhận phương án này thay vì theo đuổi tranh chấp pháp lý kéo dài. Một nhà đầu tư chịu ảnh hưởng lớn chia sẻ: “Tranh chấp đã kéo dài quá lâu, ưu tiên lúc này là giải quyết dứt điểm để ổn định hoạt động. Chúng tôi không có ý định kiện tụng.”
Áp lực thanh khoản được xem là yếu tố chính thúc đẩy sự thỏa hiệp. Các doanh nghiệp cần dòng tiền để xử lý nghĩa vụ tài chính, trong bối cảnh EVN cũng cho biết sẽ khôi phục thanh toán đầy đủ theo giá FIT kể từ thời điểm dự án được cấp CCA.
Vướng mắc ảnh hưởng đến cả nhà đầu tư trong và ngoài nước
Động thái của EVN được đánh giá là hướng xử lý rõ ràng đối với các vướng mắc liên quan cơ chế FIT - chính sách từng thúc đẩy làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực điện mặt trời và điện gió. Trước đó, EVN đã mời hơn 150 chủ dự án năng lượng tái tạo tham gia các cuộc họp thương lượng về cơ chế giá FIT.
Tuy nhiên, phản ứng của các nhà đầu tư không đồng nhất. Một số tỏ ra hài lòng vì đã ký kết thỏa thuận và đang chờ đợi thanh toán, trong khi những nhà đầu tư khác lại không đồng tình, cho rằng phương án này sẽ khiến doanh nghiệp mất doanh thu trong thời gian chờ đợi CCA, có thể kéo dài 1-2 năm.
Các vướng mắc này không chỉ ảnh hưởng đến các nhà đầu tư trong nước mà còn tác động đến các nhà đầu tư nước ngoài đang rót vốn vào lĩnh vực năng lượng như Fujiwara Energy và Toho Gas (Nhật Bản), B.Grimm Renewable (Thái Lan), ACEN Vietnam (Philippines), và các công ty khác từ Bồ Đào Nha và Hà Lan.
Bối cảnh năng lượng tái tạo tại Việt Nam
Theo dữ liệu từ EVN, tính đến cuối năm 2025, tổng công suất điện quốc gia đạt khoảng 87,6 GW. Trong đó, nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời và sinh khối chiếm 27,9%, tương đương khoảng 24,5 GW. Trong khi đó, nhiệt điện than đóng góp khoảng 32,1% (28,1 GW) và thủy điện chiếm 28,1% (24,6 GW).
Đề xuất của EVN diễn ra trong bối cảnh thách thức từ khủng hoảng năng lượng toàn cầu và mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước. Việc giải quyết tranh chấp thanh toán kéo dài với các nhà đầu tư năng lượng tái tạo được kỳ vọng sẽ góp phần ổn định ngành năng lượng và thu hút đầu tư trong tương lai.
