EVN đề xuất giảm mạnh thanh toán cho 173 dự án điện tái tạo
Theo thông tin từ Business Times, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa đưa ra phương án điều chỉnh hồi tố giá mua điện đối với 173 dự án năng lượng tái tạo, với tổng công suất khoảng 12 GW và quy mô đầu tư ước tính lên tới 13 tỷ USD. Đề xuất này chỉ áp dụng cho phần sản lượng điện được tạo ra trong giai đoạn các dự án chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện phê duyệt, cụ thể là chưa có chứng nhận hoàn thành xây dựng (CCA) tại thời điểm vận hành thương mại.
Mức giá chuyển tiếp thấp hơn đáng kể so với giá FIT
Thay vì hưởng mức giá ưu đãi cố định (FIT) như trong hợp đồng đã ký, EVN đề xuất áp dụng mức giá chuyển tiếp gần 1.185 đồng/kWh cho giai đoạn từ ngày vận hành thương mại (COD) đến khi được cấp CCA. Mức giá này thấp hơn khoảng 43% so với giá FIT1 (2.086 đồng/kWh) và thấp hơn gần 28% so với giá FIT2 (1.644 đồng/kWh). Đây được xem là tín hiệu rõ ràng nhất về cách EVN có thể giải quyết tranh chấp kéo dài liên quan đến cơ chế giá FIT tại các dự án năng lượng tái tạo.
Không chỉ cắt giảm thanh toán, đề xuất còn bao gồm việc truy thu một phần các khoản ưu đãi đã được chi trả trước đó, dẫn tới lo ngại về tác động đối với dòng tiền của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, theo chia sẻ từ một nhà đầu tư chịu ảnh hưởng lớn, nhiều nhà đầu tư có xu hướng chấp nhận phương án này thay vì theo đuổi tranh chấp pháp lý. “Tác động là đáng kể, nhưng chúng tôi không có ý định kiện tụng. Tranh chấp đã kéo dài quá lâu, ưu tiên lúc này là giải quyết dứt điểm để ổn định hoạt động”, vị đại diện này cho biết.
Áp lực thanh khoản thúc đẩy thỏa hiệp
Áp lực thanh khoản được xem là yếu tố chính thúc đẩy sự thỏa hiệp giữa EVN và các nhà đầu tư. Các doanh nghiệp cần dòng tiền để xử lý nghĩa vụ tài chính, trong bối cảnh EVN cũng cam kết sẽ khôi phục thanh toán đầy đủ theo giá FIT kể từ thời điểm dự án được cấp CCA. Động thái này phản ánh hướng xử lý của cơ quan quản lý đối với các vướng mắc liên quan cơ chế FIT – chính sách từng thúc đẩy làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực điện mặt trời và điện gió, với cam kết giá mua điện ưu đãi cố định trong tối đa 20 năm.
Trước đó, Nikkei Asia cũng cho biết EVN đã mời hơn 150 chủ dự án năng lượng tái tạo tham gia các cuộc họp thương lượng về cơ chế giá FIT. Trong đó, EVN đề xuất thanh toán đầy đủ theo mức giá FIT tính từ ngày dự án được cấp văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu CCA. Tuy nhiên, trước khi có CCA, các nhà đầu tư sẽ chỉ nhận được mức “giá chuyển tiếp”, có thể thấp hơn một nửa mức giá FIT ban đầu.
Phản ứng trái chiều từ các nhà đầu tư
Trước đề xuất này, một số nhà đầu tư tỏ ra hài lòng vì đã ký kết thỏa thuận với EVN và đang chờ đợi thanh toán, trong khi những nhà đầu tư khác lại không đồng tình. Họ cho rằng phương án này sẽ khiến doanh nghiệp mất doanh thu trong thời gian chờ đợi CCA, có thể kéo dài từ 1 đến 2 năm. Các vướng mắc này không chỉ ảnh hưởng đến các nhà đầu tư trong nước mà còn tác động đến các nhà đầu tư nước ngoài đang rót vốn vào lĩnh vực năng lượng, bao gồm:
- Fujiwara Energy và Toho Gas (Nhật Bản)
- B.Grimm Renewable (Thái Lan)
- ACEN Vietnam (Philippines)
- Các công ty từ Bồ Đào Nha và Hà Lan
Tổng quan về năng lượng tái tạo tại Việt Nam
Theo dữ liệu từ EVN, tính đến cuối năm 2025, tổng công suất điện quốc gia đạt khoảng 87,6 GW. Trong đó, nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời và sinh khối chiếm 27,9%, tương đương khoảng 24,5 GW. Các nguồn năng lượng khác bao gồm:
- Nhiệt điện than: 32,1% (28,1 GW)
- Thủy điện: 28,1% (24,6 GW)
Đề xuất của EVN được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm giải quyết tranh chấp thanh toán kéo dài, góp phần ổn định hoạt động trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu và mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước.
