Eo Biển Hormuz: Huyết Mạch Sống Của Thương Mại Và Năng Lượng Toàn Cầu
Eo biển Hormuz, một tuyến đường biển chiến lược nằm giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng. Với khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên toàn thế giới đi qua đây, eo biển này là một trung tâm huyết mạch không thể thiếu. Tuy nhiên, các cuộc xung đột gần đây đã làm đảo lộn hoạt động vận tải biển trong khu vực, tạo ra những thách thức chưa từng có tiền lệ.
Tầm Quan Trọng Của Eo Biển Hormuz Trong Thương Mại Khu Vực
Mặc dù các nhà phân tích cho rằng việc cắt đứt tuyến đường này sẽ không ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến vận tải chính Á – Âu, do Vùng Vịnh kết thúc ở một "ngõ cụt" ven bờ Kuwait, Iraq và Iran, eo biển Hormuz vẫn là huyết mạch của toàn bộ thương mại khu vực. Lý do chính là đây là lối vào cảng Jebel Ali ở Dubai, cảng container lớn thứ 10 thế giới và là trung tâm trung chuyển hàng hóa cho hơn một chục quốc gia trong khu vực.
Theo bà Anne-Sophie Fribourg, Phó Chủ tịch công đoàn vận tải biển TLF của Pháp, tại Jebel Ali, các tàu container thường dỡ hàng sang những tàu nhỏ hơn để vận chuyển tới các nước từ Đông Phi đến Ấn Độ. Điều này làm nổi bật vai trò trung tâm của eo biển trong việc kết nối các nền kinh tế.
Tình Trạng Đóng Băng Chưa Từng Có Trong Lịch Sử
Eo biển Hormuz từng duy trì hoạt động liên tục, ngay cả trong cuộc chiến Iran - Iraq giai đoạn 1980-1988, khi việc lưu thông thương mại vẫn được duy trì bất chấp các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu, như ông Paul Tourret, Giám đốc Viện Kinh tế Hàng hải Cao cấp Pháp, cho biết. Tuy nhiên, tình trạng hiện nay là điều "chưa từng có tiền lệ", theo nhận định của ông Cyrille Poirier-Coutansais, Giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược của Hải quân Pháp.
Kể từ khi Israel và Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, các hãng vận tải biển lớn nhất thế giới như MSC (Italy – Thụy Sĩ), Maersk (Đan Mạch), CMA CGM (Pháp), Hapag-Lloyd (Đức) và Cosco (Trung Quốc) đã yêu cầu tàu của họ tìm nơi trú ẩn và đảm bảo an toàn. Trên bản đồ Marine Traffic, có thể thấy các cụm tàu, chủ yếu là tàu chở dầu, neo đậu xa về phía bắc gần Kuwait, cũng như ngoài khơi gần Dubai.
Hải quân thương mại Iran cũng hiện diện ngoài khơi cảng Bandar Abbas ở phía bên kia eo biển, và một số nhóm tàu khác có thể được quan sát ngay trước cửa ngõ vào Hormuz, như ông Tourret chia sẻ.
Các Mặt Hàng Chính Đi Qua Eo Biển Hormuz
Eo biển Hormuz không chỉ quan trọng với dầu mỏ mà còn với nhiều mặt hàng khác. Đức xuất khẩu ô tô, máy móc và sản phẩm công nghiệp qua tuyến này, trong khi Pháp chủ yếu bán ngũ cốc, nông sản, mỹ phẩm, hàng xa xỉ và dược phẩm. Italy xuất khẩu thực phẩm, cùng lượng lớn đá cẩm thạch và gốm sứ, theo bà Fribourg.
Ở chiều ngược lại, ngoài dầu mỏ và khí đốt (nguồn nguyên liệu sản xuất phân bón và nhựa), Trung Đông chiếm 9% sản lượng nhôm nguyên sinh toàn cầu, gần như toàn bộ được xuất khẩu, theo TD Commodities.
Ảnh Hưởng Đến Thời Gian Giao Hàng Và Chi Phí Vận Tải
Tình trạng bất ổn đã dẫn đến những hậu quả cụ thể cho người tiêu dùng và doanh nghiệp. Một số nền tảng mua sắm trực tuyến như Temu và Shein đã cảnh báo khách hàng rằng thời gian giao hàng có thể kéo dài vài ngày, trong khi Amazon dự báo thời gian chờ còn lâu hơn, theo Bloomberg.
Chi phí vận tải đã bắt đầu tăng do các khoản phụ phí mà các hãng tàu áp dụng cho việc đi qua khu vực này. Đối với tuyến châu Âu - châu Á, tàu thuyền cũng không còn sử dụng tuyến qua Biển Đỏ và kênh đào Suez vì lo ngại các cuộc tấn công tái diễn từ lực lượng Houthi tại Yemen, đồng minh của Iran.
Việc đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở cực nam Nam Phi khiến hành trình trên biển kéo dài thêm khoảng 10 ngày và làm chi phí tăng khoảng 30%, gây áp lực lên giá cả hàng hóa toàn cầu.
Thế Hải (Theo France24, Aljazeera)
