Đại biểu Quốc hội cảnh báo: Dự trữ xăng dầu quốc gia chỉ đáp ứng 7-10 ngày, đe dọa an ninh năng lượng
Sáng ngày 10 tháng 4, Quốc hội tiếp tục phiên thảo luận tại tổ về các vấn đề kinh tế - xã hội trọng yếu. Trong đó, vấn đề dự trữ xăng dầu quốc gia đã được đại biểu Đặng Ngọc Huy (đoàn Quảng Ngãi) nêu lên như một điểm nghẽn chiến lược, có khả năng đe dọa mọi thành quả tăng trưởng nếu không được giải quyết kịp thời.
Ông Huy thẳng thắn chỉ ra một thực tế đáng báo động: Hệ thống dự trữ xăng dầu quốc gia hiện nay đang trong tình trạng cực kỳ mong manh. Mặc dù Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030 đặt mục tiêu dự trữ đạt khoảng 90 ngày nhập khẩu ròng, nhưng trên thực tế, mức dự trữ quốc gia hiện tại chỉ vỏn vẹn đáp ứng được từ 7 đến 10 ngày sử dụng. Ngay cả khi cộng thêm phần dự trữ thương mại, con số này cũng chỉ nâng lên tối đa là 30 ngày.
Nền kinh tế 514 tỷ USD với 'bình nhiên liệu báo đèn đỏ'
"Chúng ta không thể vận hành một nền kinh tế năng động với quy mô khoảng 514 tỉ USD, đứng thứ 32 thế giới, bằng một chiếc bình nhiên liệu luôn 'báo đèn đỏ'", đại biểu Đặng Ngọc Huy nhấn mạnh. Ông cho rằng, khoảng cách từ 30 ngày lên 90 ngày dự trữ không đơn thuần là bài toán về hạ tầng kho bãi, mà thực chất là bài toán về năng lực tự chủ chiến lược của quốc gia.
Đại biểu đoàn Quảng Ngãi đặt ra câu hỏi cốt lõi: Tại sao đến nay chúng ta vẫn chưa có một hệ thống kho dự trữ quốc gia độc lập? Theo phân tích của ông, việc hàng dự trữ quốc gia hiện đang được cất giữ chung trong các bể chứa của doanh nghiệp đầu mối là đi ngược lại nguyên tắc cơ bản của Luật Dự trữ quốc gia, vốn yêu cầu phải quản lý độc lập về cả số lượng lẫn chất lượng.
Không thể chờ 'khát' mới đào giếng
Trong bối cảnh thế giới đang trải qua giai đoạn bất ổn nhất trong nhiều thập kỷ, bất kỳ sự cố nào tại các eo biển hay tuyến hàng hải trọng yếu cũng có thể khiến giá xăng dầu tăng phi mã hoặc thậm chí đứt gãy nguồn cung ngay lập tức. Ông Huy cảnh báo: "Chúng ta không thể chờ đến khi 'khát' mới bắt đầu đào giếng. Xây dựng kho dự trữ chiến lược chính là mua bảo hiểm cho nền kinh tế".
Mặc dù thừa nhận việc xây dựng kho dự trữ độc lập là tốn kém, nhưng đại biểu này nhấn mạnh rằng cái giá phải trả cho việc thiếu dự trữ sẽ còn đắt đỏ hơn gấp nhiều lần. Do đó, ông kiến nghị Chính phủ cần quyết liệt bố trí nguồn lực ngân sách và cơ chế đặc thù để khởi công ngay hệ thống kho dự trữ quốc gia độc lập, tách bạch hoàn toàn với kho dự trữ thương mại.
Đồng thời, cần ban hành một lộ trình cụ thể, trong đó đến năm 2028 phải đạt mức dự trữ 60 ngày và năm 2030 phải đạt 90 ngày như mục tiêu. Ông cũng đề xuất khẩn trương sửa đổi Luật Dự trữ quốc gia và các nghị định liên quan, tạo hành lang pháp lý để huy động nguồn lực xã hội hóa đầu tư vào hạ tầng kho bãi, nhưng quyền kiểm soát hàng hóa dự trữ phải tuyệt đối thuộc về Nhà nước.
Góc nhìn từ doanh nghiệp: Thị trường cực kỳ bất định
Từ góc độ thực tiễn của doanh nghiệp, đại biểu Lê Hồng Hà, Tổng giám đốc Vietnam Airlines (đoàn Hà Nội), chia sẻ rằng diễn biến giá nhiên liệu và xăng dầu hiện nay đang phụ thuộc rất lớn vào tình hình chiến tranh và căng thẳng tại các khu vực như Trung Đông.
Ông Hà nhấn mạnh thị trường đang trong tình trạng cực kỳ bất định và khó đoán định. Do đó, việc Quốc hội ban hành các nghị quyết về thuế dầu và nhiên liệu bay là "hết sức cần thiết và kịp thời" nhằm tháo gỡ khó khăn và góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.
Ông đề xuất Quốc hội xem xét một cơ chế ủy quyền hợp lý để Chính phủ có thể chủ động quyết định tổ chức thực hiện, đảm bảo tính hiệu quả và phản ứng kịp thời trước các tình huống thực tế phức tạp. Cơ chế này có thể bao gồm quyền kéo dài hiệu lực của nghị quyết dựa trên diễn biến thị trường và tình hình khu vực.
Tuy nhiên, ông Lê Hồng Hà cũng lưu ý rằng thuế chỉ là một trong nhiều công cụ điều tiết. Ông đề nghị Chính phủ cần có những chính sách thực chất và hiệu quả hơn nữa trong công tác điều hành giá, đảm bảo nguồn cung nhiên liệu ổn định và đáp ứng nhu cầu của thị trường một cách bền vững.
