Căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu tăng mạnh, nhà máy lọc dầu Dung Quất đối mặt rủi ro
Thời gian gần đây, căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông gia tăng, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz, khiến thị trường năng lượng toàn cầu đứng trước nhiều biến động khó lường. Thống kê đến ngày 4/3 cho thấy, bình quân giá dầu thô trong tháng 3 đã tăng từ 15% đến 18,1% so với tháng trước. So với cùng kỳ năm ngoái, mức giá hiện nay cao hơn từ 9,8% đến trên 15,5%.
Chiết khấu giảm sâu, doanh nghiệp bán lẻ gặp khó
Trong những ngày qua, nhiều doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cho biết, mức chiết khấu từ các thương nhân đầu mối đã giảm sâu, thậm chí nhiều thời điểm về 0 đồng/lít. Điều này phản ánh áp lực giá cả đang lan rộng trong chuỗi cung ứng năng lượng.
Nhà máy lọc dầu Dung Quất phụ thuộc nhập khẩu
Hai nhà máy lọc hóa dầu trong nước, bao gồm nhà máy lọc dầu Dung Quất, cũng gặp khó khăn khi cơ cấu nguồn nguyên liệu vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Ông Nguyễn Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Lọc Hóa Dầu Bình Sơn (BSR), chia sẻ với TTXVN rằng hiện nhà máy đang sử dụng khoảng 30–35% dầu thô nguyên liệu nhập khẩu, chủ yếu từ các khu vực như Tây Phi, Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông.
Nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, giá dầu, phụ phí, cước vận chuyển và phí bảo hiểm có thể tiếp tục tăng mạnh, làm gia tăng đáng kể chi phí đầu vào và rủi ro tài chính cho các nhà máy này.
BSR chủ động ứng phó với biến động
Ngay từ đầu năm 2026, nhằm chuẩn bị cho mục tiêu tăng trưởng hai con số và chủ động ứng phó với các tình huống bất thường của thế giới cũng như tác động của biến đổi khí hậu, BSR đã thực hiện một loạt biện pháp:
- Nâng mức tồn kho nguyên liệu.
- Điều hành sản xuất linh hoạt theo nhu cầu thị trường.
- Đa dạng hóa nguồn nguyên liệu nhập khẩu.
Theo chỉ đạo của Bộ Công Thương và Petrovietnam, BSR đã ký thỏa thuận cung cấp dầu thô với hai tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ là ExxonMobil và Chevron. Động thái này nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định và góp phần giảm chênh lệch cán cân thương mại giữa Việt Nam và Mỹ.
Áp lực mua hàng trong giai đoạn cao điểm
Trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5/2026, BSR đã ký hợp đồng mua khoảng 3 triệu thùng dầu thô nhập khẩu thông qua các đầu mối như Qua Iboe, Bu Attifel, Medanito và Palanca Blend. Mặc dù các nguồn này không thuộc khu vực xung đột trực tiếp, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông vẫn có thể tác động gián tiếp đến tiến độ giao hàng, chi phí vận tải, bảo hiểm và an toàn hàng hải.
Đáng chú ý, với nhu cầu mua bổ sung theo hợp đồng chuyến trong tháng 5/2026 ước khoảng 900 nghìn đến 1 triệu thùng và tháng 6/2026 khoảng 1–1,3 triệu thùng, việc vận hành nhà máy ở mức 118–120% công suất sẽ chịu áp lực lớn về giá cả và khả năng tiếp cận nguồn hàng.
Khó khăn trong việc mua cấu tử xăng
Ông Nguyễn Việt Thắng cũng cho biết, trong tháng 2 vừa qua, BSR đã triển khai mua cấu tử xăng có trị số octane cao để phối trộn. Tuy nhiên, do nguồn cung khan hiếm và thị trường biến động mạnh, BSR chưa thể mua đủ khối lượng theo kế hoạch, ảnh hưởng đến phương án gia tăng chế biến trong tháng 3/2026.
Để đạt công suất quy đổi tối thiểu 120% (bao gồm dầu thô và nguyên liệu trung gian), BSR đang nỗ lực tìm kiếm và mua bổ sung nguồn nguyên liệu trong tháng 3–4/2026. Điều này làm gia tăng áp lực mua hàng trong bối cảnh thị trường bất lợi.
Rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng
Bên cạnh yếu tố giá, một rủi ro khác là khả năng gián đoạn chuỗi cung ứng. Một số quốc gia có thể hạn chế xuất khẩu để ưu tiên nhu cầu nội địa, trong bối cảnh thị trường vận tải biển và bảo hiểm biến động khó lường, thời gian giao hàng kéo dài.
Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch vận hành nhà máy, đặc biệt trong giai đoạn cuối quý II và đầu quý III/2026.
Đề xuất cơ chế ưu tiên dầu thô nội địa
Thực tế cho thấy, khi xảy ra bất ổn địa chính trị và xung đột tại Trung Đông, nhu cầu đối với dầu thô nội địa sẽ gia tăng, dẫn đến cạnh tranh gay gắt trong các đợt đấu thầu quốc tế mua dầu thô Việt Nam.
Để giảm thiểu nguy cơ thiếu hụt dầu thô nguyên liệu khiến nhà máy lọc dầu Dung Quất phải điều chỉnh giảm công suất hoặc không hoàn thành kế hoạch được giao, BSR đã kiến nghị:
- Các cấp có thẩm quyền và Petrovietnam xem xét cơ chế ưu tiên cho BSR được mua tối đa dầu thô và khí ngưng tụ condensate khai thác trong nước.
- Áp dụng cơ chế tạm thời ưu tiên dầu thô nội địa cho nhà máy lọc dầu Dung Quất để chế biến xăng dầu thành phẩm.
- Hạn chế xuất khẩu dầu thô nội địa trong giai đoạn cao điểm rủi ro (đến hết quý III/2026 hoặc đến khi thị trường quốc tế ổn định), nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Đặc biệt, để bảo đảm đủ dầu phục vụ vận hành trong tháng 5–6/2026, BSR đề nghị được phép mua trực tiếp dầu thô từ các lô Ruby, Bunga Orkid (BO) và Chim Sáo giao trong giai đoạn này theo mức giá chào thầu cao nhất của kỳ gần nhất. Đây được xem như một giải pháp tình thế nhằm bảo đảm nguồn cung kịp thời trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.
