Chính quyền Trump hoảng loạn trước cơn bão giá dầu, tìm mọi cách ổn định thị trường
Theo nguồn tin từ CNN, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang rơi vào tình trạng hoảng loạn khi giá dầu tăng vọt, đe dọa xóa nhòa các thành tựu kinh tế trong nước và gây ra cuộc khủng hoảng kép. Mỹ hiện phải vừa duy trì chiến sự ở nước ngoài, vừa nỗ lực bảo vệ nền kinh tế nội địa trước tác động của biến động giá cả.
Giá dầu tăng đột biến gây sốc cho thị trường
Mặc dù các trợ lý cấp cao của Tổng thống Trump từng dự đoán giá dầu có thể tăng trong thời gian ngắn khi xung đột Mỹ - Israel và Iran bùng nổ, nhưng phản ứng thực tế trên thị trường đã khiến họ bất ngờ. Chỉ hơn một tuần sau khi cuộc xung đột nổ ra, giá dầu đã dao động quanh mức 100 USD/thùng, và vào sáng ngày 9/3, có lúc tiến sát 120 USD/thùng - mức cao chưa từng thấy kể từ giai đoạn đầu của cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022.
Đà tăng này nhanh chóng lan sang giá xăng tại Mỹ, khiến mức giá trung bình toàn quốc tăng thêm 51 cent/gallon chỉ trong tuần qua. Neil Atkinson, nhà phân tích năng lượng lâu năm và cựu lãnh đạo bộ phận thị trường dầu mỏ của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, nhận định: “Khó có thể thấy điều gì khác ngoài việc giá cả sẽ tiếp tục tăng. Người tiêu dùng sẽ chịu thiệt hại khi mua xăng.”
Nỗ lực tìm kiếm giải pháp khẩn cấp
Trước tình hình này, các quan chức Mỹ đã dành cả cuối tuần và ngày 9/3 để khẩn trương xây dựng một loạt phương án nhằm ổn định thị trường tài chính và hạn chế tác động của việc giá dầu tăng. Những ý tưởng được đưa ra rất đa dạng, từ biện pháp quản lý hạn chế như nới lỏng quy định về lưu thông dầu nội địa, cho đến bước đi quyết liệt hơn như can thiệp trực tiếp vào thương mại dầu mỏ toàn cầu.
Theo nguồn tin, các trợ lý dự kiến trình lên Tổng thống Trump một loạt lựa chọn trong ngày 8/3. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum đang dẫn đầu nỗ lực này, cùng với đội ngũ nhân viên của Hội đồng Năng lượng Quốc gia tại Nhà Trắng.
Nguyên nhân sâu xa từ eo biển Hormuz
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng giá dầu tăng mạnh là sự gián đoạn tại eo biển Hormuz. Giao thông vận tải đường thủy qua đây hiện gần như tê liệt, làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ của thế giới. Chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy hoạt động trở lại bình thường, và các tàu chở dầu có thể an toàn đi qua tuyến hàng hải chiến lược ngoài khơi Iran.
Ít công ty vận tải nào dám chấp nhận rủi ro bị Iran tấn công tàu chở dầu kể từ khi xung đột nổ ra. Điều này tạo ra tình trạng tồn đọng tàu chở dầu và khiến giá dầu toàn cầu tăng với tốc độ hiếm thấy. Eo biển Hormuz là cửa ngõ chiến lược vì nằm ở khu vực trung tâm giữa các quốc gia phụ thuộc vào việc xuất khẩu nhiên liệu ở Vùng Vịnh.
Phản ứng trái chiều từ chính quyền
Trong khi đó, phía sau hậu trường, giới chức đang gấp rút tìm cách hạ nhiệt cuộc khủng hoảng mà họ lo ngại sẽ làm tổn hại đến vị thế của ông Trump, khi cử tri vốn đã lo lắng về chi phí sinh hoạt. Cuộc khủng hoảng này cũng có nguy cơ lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế Mỹ.
Tuy nhiên, trước công chúng, các quan chức lại cố gắng giảm nhẹ mối lo ngại. Ông Wright tuyên bố với CNN: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ không phải chờ quá lâu để thấy hoạt động vận tải đường thủy trở lại bình thường. Đây là vấn đề tính bằng vài tuần, chứ không phải vài tháng.” Tổng thống Trump cũng bác bỏ tác động của cuộc chiến đối với giá xăng, viết trên mạng xã hội Truth Social rằng đây chỉ là “cái giá rất nhỏ phải trả”.
Các phương án được cân nhắc
Đội ngũ cố vấn của ông Trump đã xem xét nhiều công cụ hành chính, bao gồm:
- Nới lỏng hạn chế của Đạo luật Jones nhằm tăng lưu thông dầu nội địa trong nước.
- Nới lỏng các quy định khác để làm chậm đà tăng của giá xăng.
- Hạn chế xuất khẩu dầu của Mỹ, áp đặt kiểm soát giá.
- Để Bộ Tài chính can thiệp trực tiếp vào thị trường hợp đồng dầu tương lai.
- Sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược (SPR) của Mỹ.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại e ngại đối với việc sử dụng SPR, vì chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden từng sử dụng công cụ này vào năm 2022 nhưng chỉ đạt hiệu quả hạn chế. Ông Trump từng nhiều lần chỉ trích ông Biden vì đã dùng kho dự trữ, cáo buộc cựu tổng thống Mỹ làm cạn kiệt nguồn dự trữ vì mục đích chính trị.
Thách thức và triển vọng
Theo các chuyên gia năng lượng, những phương án mà chính quyền đang thảo luận có thể mang lại một số lợi ích nhỏ cho thị trường dầu và giá xăng tại Mỹ, nhưng khó có thể thay đổi xu hướng chung. Chúng gần như không thể bù đắp được lượng dầu thất thoát lên tới 20 triệu thùng/ngày thường đi qua eo biển Hormuz.
Neil Atkinson nhấn mạnh: “Những lựa chọn khác mà chính quyền có, ngoài việc kết thúc cuộc chiến, thực sự khá hạn chế. Thị trường dầu mỏ đang thiếu nguồn cung nghiêm trọng.” Do đó, con đường chắc chắn nhất để ổn định thị trường dầu là kết thúc cuộc chiến càng sớm càng tốt, trong khi chính quyền Trump tiếp tục vật lộn với các biện pháp tạm thời để xoa dịu thị trường và cử tri.
