Chiến sự Trung Đông leo thang, doanh nghiệp xăng dầu Việt Nam lo ngại đứt gãy nguồn cung
Tình hình chiến sự tại Trung Đông đang diễn biến phức tạp và dự kiến kéo dài, khiến các doanh nghiệp xăng dầu Việt Nam đối mặt với nguy cơ đứt gãy nguồn cung. Điều này buộc họ phải nhanh chóng tìm kiếm các phương án thay thế và xoay xở để duy trì hoạt động.
Hỏa tốc tìm thị trường mới
Theo ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Xăng dầu Hải Âu Phát, xăng dầu hiện là xương sống của ngành năng lượng. Căng thẳng ở Trung Đông có thể đẩy thị trường trong nước trở lại tình trạng khó khăn như giai đoạn 2022-2023, với việc đứt gãy nguồn cung tại khâu bán lẻ, gây áp lực lên các đơn vị cung ứng.
Ông Thắng phân tích thêm, xung đột leo thang khiến nguồn dự trữ tại nhiều đơn vị có nguy cơ cạn kiệt chỉ trong vài tuần. Nguyên nhân chính là do đầu mối giảm chiết khấu về 0 đồng, dẫn đến đứt gãy tuyến bán lẻ và hình thành tâm lý đầu cơ tích trữ ở người tiêu dùng, làm giảm tồn kho từ 20 ngày xuống còn 5-7 ngày.
"Nếu xương sống ngành năng lượng đứt gãy, các ngành tiêu thụ và cung ứng năng lượng sẽ suy giảm theo. Việc trông đợi vào năng lượng tái tạo trong giai đoạn này là rất khó khăn, đặc biệt vào mùa khô khi điện mặt trời không đảm bảo liên tục", ông Thắng nhấn mạnh.
Giải pháp trước mắt, theo ông Thắng, là mở rộng nguồn cung từ nội địa và các khu vực không bị ảnh hưởng bởi giao tranh. Đồng thời, cần đảm bảo chính sách bình đẳng về lợi nhuận để giữ vững vị trí doanh nghiệp bán lẻ, giảm tâm lý tích trữ. Ông cũng kiến nghị sử dụng quỹ bình ổn giá để tăng nguồn cung thay vì chỉ tập trung giảm giá bán lẻ.
Chủ động dự trữ và tìm nguồn thay thế
Đại diện Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho biết, tồn kho toàn hệ thống đầu tháng 3 đang được thực hiện theo đúng quy định, đảm bảo đáp ứng nhu cầu phân phối. Doanh nghiệp đã chủ động tạo nguồn từ hai nhà máy lọc dầu trong nước và nhập khẩu, đồng thời tăng cường đưa hàng về trong 10 ngày đầu tháng.
Tuy nhiên, nguồn cung dầu thô của châu Á phụ thuộc lớn vào Trung Đông, nên việc thay đổi tuyến đường hoặc nguồn cung có thể khiến giá dầu tăng mạnh, kéo theo giá xăng dầu cao hơn. "Một số nước và nhà máy dừng xuất khẩu để đảm bảo nguồn cung nội địa, dẫn đến khó khăn trong tạo nguồn và đẩy giá lên cao", vị này cho hay.
Ông Lê Trung Hưng, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV OIL), khẳng định doanh nghiệp vẫn chủ động kế hoạch dự trữ đủ lớn, đảm bảo cung cấp cho hệ thống đến hết tháng 3 và đầu tháng 4. PV OIL cũng chuẩn bị kịch bản bổ sung nguồn mới và tăng cường nhập khẩu để dự phòng.
"Nguồn cung tháng 4 rất khó đoán định do phụ thuộc vào tình hình chiến sự và hoạt động của eo biển Hormuz. Chúng tôi phải tùy cơ ứng biến, hiện đang xem xét tăng nhập khẩu thêm", ông Hưng chia sẻ.
Đề xuất giải pháp dài hạn
Ông Nguyễn Việt Thắng, Tổng giám đốc Công ty CP lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), cho biết nhà máy Dung Quất sử dụng khoảng 30-35% dầu thô nhập khẩu, chủ yếu từ Tây Phi, Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông. Nếu xung đột kéo dài, giá dầu và chi phí vận chuyển có thể leo thang, làm tăng chi phí đầu vào và rủi ro tài chính.
Ông Thắng kiến nghị cơ quan quản lý xem xét áp dụng cơ chế tạm thời ưu tiên dầu thô nội địa cho nhà máy Dung Quất và hạn chế xuất khẩu dầu thô trong giai đoạn rủi ro cao, ít nhất đến hết quý III/2026.
TS Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc (Trà Vinh), đề xuất trong dài hạn, Việt Nam cần tiếp cận vấn đề ở tầm an ninh năng lượng quốc gia. Có thể nâng mức dự trữ linh hoạt lên 30 ngày hoặc cao hơn trong giai đoạn rủi ro, đồng thời đa dạng hóa nguồn nhập khẩu.
"Về lâu dài, cần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, sử dụng xăng sinh học là giải pháp căn cơ. Việt Nam có lợi thế về nguyên liệu nông nghiệp như sắn, mía, ngô để phát triển nhiên liệu sinh học như E10, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu", ông Tây nói.
Ông cũng đề nghị xem xét lại cơ chế định giá theo hướng thị trường có điều tiết, cho phép doanh nghiệp bán lẻ định giá trong biên độ hợp lý để phản ánh đúng quy luật cung-cầu.
Chính phủ vào cuộc
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 385 thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của xung đột tại Trung Đông, do Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn làm Tổ trưởng.
Tại phiên họp đầu tiên, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Ngoại giao theo dõi sát tình hình và phối hợp với Bộ Công Thương để đa dạng hóa nguồn nhập khẩu năng lượng. "Phải có phương án cụ thể để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, bao gồm tăng công suất các nhà máy thủy điện, điện than, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu than, và sử dụng tối đa nhiên liệu trong nước", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Đồng thời, Sở Công Thương TP.HCM và các doanh nghiệp kinh doanh năng lượng đang họp khẩn để đề ra giải pháp cho hoạt động xuất nhập khẩu trước diễn biến xung đột. Giá xăng dầu trong nước được dự báo có thể tăng mạnh trong kỳ điều hành chiều nay 5/3, với mức tăng cao nhất lên đến hơn 2.000 đồng/lít đối với xăng và hơn 3.000 đồng/lít đối với dầu.
