Bỉ – từng là nước nhập khẩu LNG lớn thứ 5 của châu Âu – đã chứng kiến toàn bộ lượng khí siêu lạnh nhập khẩu trong tháng 7 đều đến từ Nga, theo dữ liệu theo dõi tàu được Bloomberg tổng hợp ngày 3/8. Sự phụ thuộc đột ngột này diễn ra trong bối cảnh xung đột Trung Đông làm gián đoạn nghiêm trọng các tuyến cung cấp thay thế cho châu Âu.
Toàn bộ LNG nhập khẩu của Bỉ đến từ Nga
Theo Bloomberg, lượng LNG mà Bỉ nhập khẩu trong tháng 7 đạt khoảng 0,4 triệu tấn, và toàn bộ số này đều có nguồn gốc từ Nga. Tổng lượng LNG cập cảng Bỉ đã giảm hơn 40% so với cùng kỳ năm trước. Dù vẫn nhận khí đốt qua đường ống từ Na Uy và Vương quốc Anh, nhưng khi nói đến LNG – nguồn năng lượng quan trọng để lấp đầy kho dự trữ – LNG Nga là lựa chọn duy nhất trong tháng 7 đối với quốc gia thành viên EU này.
Nguyên nhân từ xung đột Trung Đông
Nguyên nhân chính nằm ở cuộc xung đột tại Trung Đông, khiến eo biển Hormuz bị tắc nghẽn nghiêm trọng, làm gián đoạn các tuyến cung cấp LNG từ khu vực này. Giá LNG tăng cao đã buộc nhiều nước châu Âu phải tạm dừng tích trữ cho mùa đông và giảm nhập khẩu, trong đó có Bỉ. Thay vì tìm các nguồn cung thay thế đắt đỏ hoặc khan hiếm, các nhà nhập khẩu Bỉ đã chuyển sang LNG Nga – một nguồn vẫn còn khả dụng.
Mâu thuẫn chính sách EU
Việc đột ngột phụ thuộc vào năng lượng Nga làm phức tạp thêm các mục tiêu chính sách rộng lớn hơn trong EU, vốn đang siết chặt các hạn chế năng lượng đối với Nga. Từ ngày 25/4/2026, EU đã cấm các hợp đồng LNG ngắn hạn và giao ngay từ Nga, và lệnh cấm toàn diện, bao gồm cả hợp đồng dài hạn, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
Dù vậy, trong nửa đầu năm 2026, châu Âu vẫn nhập khẩu kỷ lục 9,89 triệu tấn LNG Nga với giá trị lên tới 5,96 tỷ Euro (khoảng 6,9 tỷ USD), tăng 16% so với cùng kỳ, chủ yếu do Pháp, Bỉ và Tây Ban Nha tìm nguồn thay thế cho nhiên liệu Trung Đông.
Khó giảm phụ thuộc LNG Nga
Ngay cả trước khi xung đột Trung Đông bùng nổ, châu Âu đã gặp khó khăn trong việc giảm bớt lượng LNG nhập khẩu từ Nga. Châu Âu đã mua toàn bộ lô hàng LNG do nhà máy Yamal LNG của Nga sản xuất trong tháng 2. Trong tháng 1, sự phụ thuộc của châu Âu vào LNG từ Mỹ và Nga đã tăng vọt lên mức cao nhất mọi thời đại, với việc 2 quốc gia này cung cấp hơn 80% tổng lượng nhập khẩu bằng đường biển của lục địa.
Lo ngại về tính khả thi của lệnh cấm
EU vẫn khẳng định sẽ thực thi lệnh cấm đầy đủ vào đầu năm 2027, nhưng các nhà phân tích trong ngành bày tỏ lo ngại về tính khả thi nếu các tuyến đường vận chuyển qua Trung Đông vẫn bị ảnh hưởng, buộc các nền kinh tế châu Âu phải lựa chọn giữa thiếu hụt năng lượng và tuân thủ các lệnh trừng phạt, Bloomberg lưu ý.
Đáng chú ý, vào cuối tháng 7, EU đã phải nhượng bộ bằng cách cấp miễn trừ cho hãng vận tải Hy Lạp Dynagas được tiếp tục chuyên chở LNG Nga sang các nước thứ ba trong 12 tháng, và có thể gia hạn, với giới hạn khối lượng bằng mức năm 2025. Đây là điều kiện để thông qua gói trừng phạt thứ 21 nhắm vào Moscow kể từ khi xung đột ở Ukraine bùng phát thành hành động quân sự.
Áp lực thực tế đối với EU
Việc Bỉ chỉ mua LNG Nga trong cả tháng 7 không chỉ là câu chuyện về một nước thành viên, mà phản ánh áp lực thực tế mà EU đang đối mặt: Chính sách giảm phụ thuộc năng lượng vào Nga gặp thách thức lớn khi nguồn cung thay thế bị đứt gãy. Dự trữ khí đốt của Đức chỉ còn khoảng 47%, Pháp khoảng 56%, và mức dự trữ chung của châu Âu đang ở mức thấp nhất theo mùa kể từ năm 2009. Trong bối cảnh đó, LNG Nga vẫn đóng vai trò "cứu cánh" tạm thời, dù mâu thuẫn với mục tiêu dài hạn của EU.
