SV STARTUP 2026: Sân chơi khởi nghiệp quốc gia cho sinh viên với hàng trăm dự án văn hóa sáng tạo
Ngày 18/4, tại Học viện Ngân hàng ở Hà Nội, Lễ khai mạc “Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII năm 2026” (SV STARTUP 2026) đã chính thức diễn ra với chủ đề “Khởi nghiệp từ trường học - Tăng tốc đổi mới sáng tạo, vươn mình cùng đất nước”. Sự kiện này do Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức.
Trong ba ngày diễn ra sự kiện, SV STARTUP 2026 đã thu hút khoảng 10.000 lượt học sinh, sinh viên, đại biểu và khách mời tham gia, cùng với hàng trăm dự án đến từ các trường đại học, cao đẳng trên khắp cả nước. Sự kiện này tiếp tục khẳng định vị thế là một sân chơi khởi nghiệp quy mô quốc gia dành riêng cho học sinh, sinh viên, đồng thời phản ánh tinh thần đổi mới sáng tạo ngày càng mạnh mẽ của thế hệ trẻ Việt Nam.
Dự án văn hóa sáng tạo: Biến chất liệu truyền thống thành sản phẩm thị trường
Một điểm đáng ghi nhận tại SV STARTUP trong những năm gần đây là sự xuất hiện ngày càng nhiều dự án khai thác giá trị văn hóa Việt Nam theo hướng hiện đại, với tư duy thị trường rõ nét. Từ các sản phẩm thủ công sáng tạo, quà tặng mang đậm bản sắc dân tộc, du lịch trải nghiệm đến những nền tảng số hóa di sản, sinh viên đang thể hiện một cách tiếp cận mới mẻ: biến chất liệu văn hóa thành các sản phẩm có thể tiêu dùng, trải nghiệm và lan tỏa rộng rãi.
Tiêu biểu tại SV STARTUP 2026 là dự án ArtStory Vietnam Culture's Box, với các hộp quà và túi quà sử dụng hình ảnh tranh dân gian, họa tiết truyền thống, kết hợp với chất liệu thủ công thân thiện với môi trường. Trong khi đó, dự án “Hồn quê giữa phố” xây dựng không gian trải nghiệm nông thôn ngay giữa lòng đô thị, nơi trẻ em và gia đình có thể tiếp cận các trò chơi dân gian, nghề thủ công và ký ức làng quê Việt Nam thông qua những hình thức mới mẻ và hấp dẫn.
Những ý tưởng này cho thấy sinh viên không chỉ dừng lại ở việc kể lại câu chuyện văn hóa, mà đã bước đầu tìm cách thương mại hóa các giá trị văn hóa thông qua những mô hình kinh doanh cụ thể và thiết thực. Tuy nhiên, phía sau sự sôi động của các cuộc thi vẫn là một thực tế đáng suy nghĩ: không nhiều dự án có thể đi xa sau khi rời khỏi sân khấu.
Thách thức về tính bền vững và hệ sinh thái hỗ trợ
Theo thống kê từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, mỗi năm có hàng nghìn ý tưởng tham gia các cuộc thi khởi nghiệp sinh viên, nhưng tỷ lệ dự án tiếp tục phát triển sau cuộc thi chỉ chiếm một phần nhỏ. Đặc biệt, với nhóm dự án liên quan đến văn hóa, tỷ lệ này còn thấp hơn đáng kể.
Bà Lê An Na, Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Văn hóa, Giáo dục và Khởi nghiệp Việt Nam (VICEE), đồng thời là mentor tại SV STARTUP 2026, nhận định rằng điểm nghẽn lớn nhất nằm ở giai đoạn chuyển tiếp sau cuộc thi. Theo bà, các trường học không thiếu những ý tưởng tốt xuất phát từ giảng đường, nhưng khi bắt đầu tiếp cận thị trường, nhiều nhóm lại thiếu người hướng dẫn, thiếu kết nối và thiếu nguồn lực để tiếp tục phát triển.
Bà Lê An Na khẳng định, khởi nghiệp từ văn hóa có những đặc thù riêng biệt, không thể áp dụng một cách máy móc các mô hình từ các lĩnh vực khác. Sản phẩm văn hóa, ngoài yếu tố sáng tạo, còn phải giải quyết được bài toán thị trường và đảm bảo tính bền vững trong dài hạn.
Cùng tham gia chương trình với vai trò mentor, bà Trần Ánh Phương, Trưởng ban Truyền thông Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp đại học, cao đẳng Việt Nam (VNEI), một thành viên của VICEE, cho rằng nếu các dự án sinh viên được đặt trong một hệ sinh thái hỗ trợ đầy đủ, khả năng hình thành các startup thực chất sẽ cao hơn đáng kể. Hệ sinh thái đó cần có sự tham gia của các trường đại học, viện nghiên cứu, hiệp hội, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các đơn vị ươm tạo chuyên nghiệp.
Việt Nam không thiếu những ý tưởng khởi nghiệp từ văn hóa. Điều còn thiếu là một cơ chế đủ mạnh để biến những ý tưởng từ giảng đường thành các doanh nghiệp thật sự. Khi được tiếp sức đúng cách, vốn văn hóa hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực phát triển mới cho nền kinh tế sáng tạo trong tương lai.
