Giữa lúc cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) lan rộng toàn cầu, startup AI Hay đã gọi vốn thành công 10 triệu USD tại vòng Series A vào giữa năm 2025. Được ví như một "Google Search thế hệ mới dành riêng cho người Việt", AI Hay không chỉ trả về các đường link mà trực tiếp tổng hợp, tóm tắt thông tin từ internet thành câu trả lời ngắn gọn, tự nhiên, tối ưu hóa cho ngôn ngữ và văn hóa Việt. Thương vụ này khẳng định năng lực làm chủ công nghệ lõi của các kỹ sư Việt Nam.
Startup AI Việt gọi vốn triệu USD, vươn ra thị trường quốc tế
Đầu năm 2026, Công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo Nami Technology (NamiTech) huy động thành công 4 triệu USD trong vòng gọi vốn mới với sự tham gia của Toho Gas (Nhật Bản) cùng nhà đầu tư hiện hữu là Công ty chứng khoán Thiên Việt. NamiTech phát triển các công nghệ cốt lõi như xử lý tín hiệu thần kinh, công nghệ giọng nói, sinh trắc học và xử lý ngôn ngữ tự nhiên. Sản phẩm của NamiTech đã được triển khai cho khách hàng tại Việt Nam, Nhật Bản và Mỹ, phục vụ các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, bán lẻ và viễn thông.
Đó chỉ là một vài ví dụ cho thấy các công ty khởi nghiệp non trẻ đã được các quỹ đầu tư quốc tế tin tưởng. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 5 tháng đầu năm 2026, cả nước có hơn 142.600 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 27,6% so với cùng kỳ năm trước, bình quân mỗi tháng có 28.500 doanh nghiệp.
Doanh nhân trẻ tạo 'cơ đồ', đóng góp tích cực cho nền kinh tế
Theo T.Ư Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Top 100 doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc năm 2026 và Top 10 gương mặt xuất sắc nhất đã tạo ra doanh thu năm 2025 là 4.453 tỉ đồng, lợi nhuận 95,8 tỉ đồng, nộp ngân sách 48,34 tỉ đồng và tạo việc làm cho 3.726 lao động. Riêng Top 10 đạt doanh thu 1.886 tỉ đồng, lợi nhuận 37,31 tỉ đồng và tạo việc làm cho 729 lao động. Những doanh nhân không quá 35 tuổi đã chung tay trả lời câu hỏi: Tạo được giá trị gì cho nền kinh tế?
Dữ liệu cũng cho thấy lĩnh vực khởi nghiệp không chỉ nằm ở công nghệ số, mà còn ở nhà xưởng, chuỗi cung ứng, vận tải, thương mại, dịch vụ địa phương, chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp... Các doanh nhân trẻ đã ứng dụng công nghệ để cải tiến sản xuất, quản trị tồn kho, bán hàng, phân phối, chăm sóc khách hàng và sử dụng dữ liệu. Đây là điểm đáng chú ý trong bối cảnh Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Nghị quyết 68 về mở rộng không gian phát triển cho kinh tế tư nhân.
Môi trường thuận lợi: từ tư duy phát triển đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình, Viện trưởng Viện Phát triển chính sách ĐH Quốc gia TP.HCM, cho rằng môi trường cho hoạt động khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo ở Việt Nam hiện nay đang có nhiều thuận lợi, đặc biệt từ sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy phát triển và hệ thống chủ trương, chính sách. Ông nhấn mạnh: "Môi trường khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Việt Nam hiện nay thuận lợi hơn trước không chỉ vì có nhiều chương trình hỗ trợ hơn, mà quan trọng hơn là vì đã có sự thay đổi về tư duy phát triển, về thể chế và về cách tổ chức hệ sinh thái."
Th.S Trần Anh Tùng, Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM, đánh giá: "Nếu như trước đây, phần lớn người trẻ ưu tiên tìm kiếm một công việc ổn định, thì nay ngày càng nhiều bạn trẻ lựa chọn con đường tạo ra giá trị mới, xây dựng DN riêng hoặc tham gia vào các dự án đổi mới sáng tạo ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường." Ông cho rằng đây có thể là giai đoạn thuận lợi nhất trong vòng 20 năm trở lại đây, khi thế hệ trẻ được hưởng lợi từ vốn, công nghệ và thị trường cùng lúc. Quy mô nền kinh tế Việt Nam đã vượt mốc 500 tỉ USD, tầng lớp trung lưu dự kiến đạt khoảng 50 triệu người vào năm 2030, tỷ lệ người dùng internet chiếm trên 80% dân số và hơn 75 triệu người dùng mạng xã hội.
Cơ hội đặc biệt cho thanh niên trong kỷ nguyên số
Theo PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình, lợi thế lớn nhất của thanh niên Việt Nam hiện nay là mức độ tương thích rất cao với mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và kinh tế xanh. Các lĩnh vực như AI, dữ liệu lớn, thương mại điện tử, công nghệ tài chính, giáo dục số, công nghệ xanh hay kinh tế nền tảng đều dựa nhiều vào tri thức, kỹ năng số và năng lực sáng tạo. Ông khẳng định: "Có thể nói thanh niên Việt Nam đang đứng trước một cơ hội rất đặc biệt... Nếu được trang bị tốt về tri thức, kỹ năng số, ngoại ngữ, tư duy đổi mới và tinh thần khởi nghiệp, thanh niên hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong."
Th.S Trần Anh Tùng bổ sung: "Lợi thế lớn nhất của thế hệ trẻ ngày nay không phải là sử dụng công nghệ, mà là khả năng tạo ra giá trị từ công nghệ." Ông chỉ ra ba nhóm năng lực cốt lõi cần trang bị: tư duy định lượng và dữ liệu, tư duy liên ngành, và khả năng học tập liên tục. Trong bối cảnh AI có thể thay thế nhiều công việc lặp lại, "người chiến thắng" sẽ là người biết thiết kế hệ thống, giải quyết vấn đề và tạo ra sản phẩm mới.
Đường băng cho khát vọng trẻ
PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình nhấn mạnh: "Khi Đảng và Nhà nước xác định kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của phát triển đất nước, điều đó tạo ra niềm tin mới cho thanh niên." Ông cho rằng môi trường hiện nay đang góp phần hình thành văn hóa dám nghĩ, dám làm, dám thử nghiệm và chấp nhận thất bại.
Th.S Trần Anh Tùng nhận định đây là giai đoạn lần đầu tiên Đảng và Nhà nước không chỉ nói về phát triển mà còn chủ động xây dựng thể chế, cơ chế thử nghiệm và hạ tầng hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Kinh tế số hiện đóng góp khoảng 18-20% GDP, mục tiêu đạt 30% GDP vào năm 2030, mở ra cơ hội lớn cho thanh niên trong các lĩnh vực AI, dữ liệu lớn, thương mại điện tử, fintech, logistics số và công nghệ giáo dục.
