Trong chỉ đạo mới nhất, Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương phải kịp thời công bố giá vật liệu tăng bất thường. Cụ thể, Bộ chỉ đạo việc cập nhật, điều chỉnh công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng cần được thực hiện kịp thời cho phù hợp mặt bằng giá thị trường. Đối với các loại vật liệu có biến động bất thường phải thực hiện công bố hằng tháng hoặc sớm hơn để các đơn vị có cơ sở lập, điều chỉnh dự toán, đáp ứng yêu cầu quản lý hợp đồng xây dựng.
Chỉ đạo cần thiết trong bối cảnh chậm trễ
Đây là chỉ đạo rất quan trọng và cần thiết trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn đang hết sức chậm trễ trong việc cập nhật giá cả nguyên vật liệu trên thị trường. Mà việc chậm trễ này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công nhiều công trình trọng điểm quốc gia. Cứ hình dung thế này, giá cả ngoài thị trường tăng phi mã nhưng việc thanh toán chi phí thực hiện của nhà thầu lại theo hợp đồng cố định hoặc việc điều chỉnh giá bị chậm trễ, ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp. Đặc biệt, chỉ số giá mà các sở xây dựng địa phương công bố không cập nhật kịp biến động thị trường khiến nhà thầu càng làm càng lỗ. Vậy thì ai dám làm, ai dám đẩy nhanh tiến độ?
Áp lực từ kế hoạch đầu tư công khổng lồ
Trong khi đó, chúng ta đều biết từ nay đến năm 2030, Chính phủ đề xuất tổng vốn đầu tư công là 8,22 triệu tỉ đồng - gấp 2,7 lần thực hiện 5 năm trước. Có thể nói, đây là khối lượng khổng lồ nhưng để tăng trưởng 2 con số thì buộc chúng ta phải thực hiện cho bằng được. Năm 2026 là năm đầu tiên, mang ý nghĩa rất lớn cho cả một giai đoạn sắp tới nên từng dự án, từng công trình, mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp đều phải tập trung, dồn sức. Không thể để bất cứ lý do gì ảnh hưởng đến tăng trưởng của đơn vị mình. Tinh thần là như thế, ai cũng thấm nhuần. Nghĩa là khi đối mặt với những phát sinh, chúng ta phải phản ứng nhanh để 'đường thông, lộ thoáng'. Tất nhiên, vẫn phải kiểm soát để tránh tình trạng găm hàng, thổi giá, kê giá gian lận. Tuy nhiên, cơn bão giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng do ảnh hưởng của chiến sự Trung Đông thì ai cũng rõ, cũng thấy. Trong bối cảnh đó, cấp cơ sở phải cập nhật diễn biến đầy đủ nhất, nhanh nhất để kịp thời đề xuất lên trên có giải pháp xử lý ngay chứ không phải để các nhà thầu 'kêu trời', các dự án bị ảnh hưởng tiến độ và phải đợi chỉ đạo từ trên xuống. Cứ mỗi một 'quy trình ngược' kiểu này là tốn thêm thời gian. Chưa kể sau chỉ đạo có khi vẫn còn phải qua nhiều 'thao tác' mới cập nhật xong.
Phân cấp, phân quyền và yêu cầu chủ động
Trong một diễn biến khác, Chính phủ đã và đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhằm trao sự tự chủ tối đa cho địa phương, giảm tải cho cấp trên và nâng cao hiệu quả quản lý. Trọng tâm là 'địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm'. Chính phủ cũng đang quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính, tạo môi trường thông thoáng nhằm tăng hiệu quả đầu tư toàn xã hội. Nói lại để thấy sự chủ động của cấp cơ sở, của các địa phương là rất quan trọng để góp phần đẩy nhanh các dự án nói riêng và đưa chính sách vào cuộc sống nói chung.
Tác động từ xung đột Trung Đông
Xung đột Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp và chưa biết bao giờ mới chấm dứt. Các biến động từ bên ngoài ngày càng nhiều, tác động ngày càng mạnh đến thị trường trong nước. Điều đó đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt của chúng ta để ứng phó kịp thời, không ảnh hưởng đến mục tiêu chung. Đây cũng chính là phép thử cho năng lực quản trị của mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương và tất nhiên là cả cộng đồng doanh nghiệp. Muốn tiến vượt thì không để những chuyện nhỏ ảnh hưởng đến mục tiêu lớn.
