Quốc hội vừa quyết định bỏ ngưỡng doanh thu chịu thuế 500 triệu đồng mỗi năm đối với hộ kinh doanh, trao quyền điều chỉnh cho Chính phủ. Thủ tướng cho biết trong tuần tới, Chính phủ sẽ ban hành Nghị định hướng dẫn, đề xuất nâng mức chịu thuế thu nhập của hộ kinh doanh và cá nhân lên 1 tỷ đồng/năm.
Đề xuất ngưỡng theo ngành nghề
Trong quá trình góp ý sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân, một số đại biểu Quốc hội đề xuất áp dụng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế khác nhau theo từng ngành nghề. Ví dụ, thương mại bán lẻ áp dụng một mức, dịch vụ áp dụng mức khác, do biên lợi nhuận không đồng nhất. Mục đích là đảm bảo công bằng và phản ánh đúng đặc thù lợi nhuận của từng ngành.
Quan điểm từ Bộ Tài chính
Ông Trương Huỳnh Thắng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý giám sát chính sách thuế phí và lệ phí (Bộ Tài chính), cho biết pháp luật hiện hành đã quy định ngưỡng doanh thu để xác định đối tượng không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Luật Thuế giá trị gia tăng cũng có ngưỡng tương tự. Các quy định này đã ổn định, không vướng mắc, nên đề xuất mới kế thừa cơ sở này. Kinh nghiệm quốc tế như Anh, Philippines cũng tương đồng.
Tuy nhiên, nếu áp dụng ngưỡng theo ngành nghề, hệ thống thuế sẽ trở nên phức tạp hơn. Ông Thắng nhấn mạnh: “Xu hướng kinh doanh hiện nay là đa ngành, đa lĩnh vực; việc phân loại doanh thu theo từng ngành để xác định ngưỡng sẽ tốn thời gian, chi phí và làm tăng gánh nặng kê khai, hạch toán. Cơ quan thuế cũng phải tăng cường theo dõi, kiểm tra, gây áp lực cho cả hai bên.”
Góc nhìn từ chuyên gia thuế
Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam, cho rằng đề xuất áp dụng ngưỡng miễn thuế theo ngành nghề có cơ sở. Trên thực tế, hộ kinh doanh đã phải theo dõi doanh thu theo từng ngành nghề để áp dụng tỷ lệ thuế tương ứng khi tính thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Việc phân tách doanh thu vốn đã được thực hiện trong chính sách hiện hành, đặc biệt với các hộ có doanh thu trên ngưỡng chịu thuế.
Theo bà Hải, về dài hạn, việc áp dụng ngưỡng tính thuế theo ngành nghề cần được cân nhắc. Biên độ lợi nhuận giữa các ngành khác nhau đã được phản ánh qua các tỷ lệ thuế khác nhau. Nguyên tắc chênh lệch lợi nhuận giúp xác định mức thuế phù hợp. Nếu áp dụng ngưỡng khác nhau, về lý thuyết có thể bảo đảm công bằng hơn.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này sẽ làm hệ thống phức tạp hơn, không chỉ ở khâu thực hiện mà cả trong xây dựng chính sách. Việc thiết kế các ngưỡng phải đảm bảo công bằng và hài hòa, đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng. Mức 1 tỷ đồng có thể phù hợp với ngành bán lẻ, tạp hóa, nhưng chưa hẳn phù hợp với dịch vụ.
Bà Hải nhấn mạnh: “Có thể thấy rõ sự khác biệt: có hộ mà doanh thu gần như là hoa hồng, thu nhập gần với lợi nhuận; trong khi nhiều ngành khác, doanh thu chủ yếu là giá vốn và chi phí, biên lợi nhuận mỏng. Đề xuất áp dụng ngưỡng theo ngành nghề xuất phát từ nhu cầu đảm bảo công bằng theo nguyên tắc ‘thu nhập bao nhiêu, đóng thuế bấy nhiêu’.”
Để xây dựng ngưỡng phù hợp, cần nghiên cứu toàn diện về tỷ suất và biên độ lợi nhuận trên phạm vi rộng. Chính sách cũng cần tính đến cả doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, nhằm đảm bảo hài hòa giữa các khu vực. Mục tiêu là đạt công bằng tương đối, vì công bằng tuyệt đối khó khả thi khi chỉ dựa trên yếu tố ngành nghề. Nếu đưa thêm nhiều yếu tố như giảm trừ gia cảnh, chi phí nuôi dưỡng, hệ thống sẽ càng phức tạp.
