Bộ Tài chính vừa đề xuất kéo dài thời gian miễn thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế nhập khẩu đối với xăng dầu thêm 3 tháng, đến hết ngày 30/9/2026. Đề xuất này nhận được sự ủng hộ từ doanh nghiệp và người tiêu dùng, nhưng nhiều ý kiến cho rằng cần kéo dài thời gian miễn thuế lâu hơn, thậm chí đến hết năm nay.
Chi tiết đề xuất của Bộ Tài chính
Theo dự thảo Nghị quyết, Bộ Tài chính đề xuất kéo dài thời hạn áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay đến hết ngày 30/9. Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, Bộ đề xuất thực hiện từ ngày 1/7 với mức thuế: xăng khoáng (chiếm 90% xăng nền phối trộn E10) là 10%, xăng E5 là 8% và xăng E10 là 7%.
Việc đề xuất miễn giảm một số loại thuế và thu lại thuế tiêu thụ đặc biệt diễn ra trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo Bộ Tài chính, việc miễn giảm thuế giúp giá nhiên liệu trong nước ở mức thấp nhất khu vực, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Mục tiêu ổn định thị trường và an ninh năng lượng
Bộ Tài chính cho biết việc gia hạn miễn thuế nhằm góp phần ổn định thị trường xăng dầu trong nước, bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới tiềm ẩn nhiều biến động. Từ cuối tháng 3, sau xung đột ở Trung Đông, Chính phủ đã áp dụng hàng loạt biện pháp giảm thuế với xăng dầu thông qua Nghị định 72 và Nghị định 25, đưa thuế bảo vệ môi trường về 0 đồng/lít, thuế tiêu thụ đặc biệt về 0%, và không thu VAT nhưng vẫn cho khấu trừ thuế đầu vào. Các chính sách này áp dụng đến hết ngày 30/6.
Đối với ngành hàng không, việc duy trì ưu đãi thuế với nhiên liệu bay được kỳ vọng giúp giảm áp lực chi phí khai thác cho các hãng bay.
Chuyên gia đề xuất kéo dài miễn thuế đến hết năm
PGS-TS Đinh Xuân Thảo, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cho rằng giá nhiên liệu thế giới đang hạ nhiệt nhờ đàm phán hòa bình tại Trung Đông, nhưng thị trường chưa thể ổn định ngay. Ông chỉ ra rằng lệnh trừng phạt Iran được Mỹ dỡ bỏ tạm thời trong 60 ngày (từ 22/6) để tạo môi trường đàm phán, nhưng sau 2 tháng vẫn chưa rõ diễn biến. Ngoài ra, nhiều mỏ dầu tại Trung Đông buộc phải tạm ngưng khai thác, quá trình khôi phục sẽ mất nhiều thời gian và chi phí. Do đó, giá dầu dù giảm trong tuần này nhưng dự báo từ nay đến cuối năm vẫn cao hơn trước xung đột.
PGS-TS Đinh Xuân Thảo đề xuất Chính phủ kéo dài miễn thuế xăng dầu đến hết năm nay, đặc biệt xem xét bỏ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng sinh học. Ông nhấn mạnh: "Chính sách chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng sinh học E5 và E10 đang nhận được sự ủng hộ tích cực từ người tiêu dùng. Vì thế, việc duy trì cơ chế giá ổn định, hấp dẫn và lâu dài là cần thiết. Xăng E10 là mặt hàng được khuyến khích sử dụng và là mặt hàng thiết yếu, nên không thể đánh thuế tiêu thụ đặc biệt hoài. Tôi đề nghị không chỉ tiếp tục miễn loại thuế này đến hết năm mà tiến đến bỏ luôn thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào xăng trong tương lai gần."
Lo ngại lạm phát và tác động đến doanh nghiệp
PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (ĐH Kinh tế quốc dân), cũng cho rằng nên kéo dài miễn thuế xăng dầu hết quý 4 vì những tháng cuối năm là cao điểm sản xuất, kinh doanh. Ông cảnh báo: "Hiện xăng dầu đang chịu đến 4 loại thuế là quá nhiều, trong khi đây là mặt hàng nhạy cảm, có thể gây hiệu ứng domino tăng giá lên nhiều loại hàng hóa. Quan trọng nhất là giữ lạm phát theo chỉ tiêu Quốc hội. Theo dự thảo, giá dầu diesel quý 3 có thể không bị ảnh hưởng bởi thuế, nhưng nếu tăng đồng loạt sau 30/9, mỗi lít xăng dầu có thể cao hơn 7.000-9.000 đồng. Điều này sẽ đẩy giá vận tải, hàng hóa tiêu dùng, vật liệu xây dựng tăng, gây khó khăn cho điều hành vĩ mô và kiểm soát lạm phát."
Ông Nguyễn Thường Lạng đề xuất: "Cần giữ giá nhiên liệu trong nước bình ổn đến hết năm. Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường và VAT nên được xem xét kéo dài miễn giảm. Với giá xăng E10, cần duy trì mức giá 'có thể chấp nhận được' để tạo đồng thuận xã hội và kiềm chế lạm phát."
Tác động đến ngân sách nhà nước
Theo Bộ Tài chính, nếu kéo dài giảm thuế nhập khẩu MFN về 0%, thuế bảo vệ môi trường 0 đồng, không thu VAT, và khôi phục thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng từ 1/7, dự kiến giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 15.400 tỉ đồng trong thời gian từ 1/7 đến 30/9 so với mức thuế trước xung đột Trung Đông. Tuy nhiên, so với phương án giảm hết các loại thuế như hiện nay, đề xuất mới giúp tăng thu ngân sách, tạo dư địa điều chỉnh chính sách thuế khi giá dầu thế giới biến động.
