Bộ Tài chính vừa đề xuất kéo dài thời hạn áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay đến hết ngày 30/9/2026. Động thái này nhằm tránh cú sốc tăng giá đột ngột, góp phần kiểm soát lạm phát và hỗ trợ phục hồi kinh tế.
Giá xăng dầu giảm mạnh từ đỉnh
Thời gian gần đây, giá xăng dầu trong nước giảm mạnh từ mức đỉnh ghi nhận vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4. Cụ thể, tính từ mức đỉnh ngày 24/3, giá xăng E5 RON92 đã giảm 9.988 đồng/lít, xăng E10 RON95-III giảm 10.667 đồng/lít và dầu diesel giảm 21.254 đồng/lít. Nguyên nhân chủ yếu do giá thế giới hạ nhiệt và hầu hết các loại thuế xăng dầu đã được giảm về 0 sau xung đột Trung Đông.
Rủi ro xung đột chưa được loại trừ
Bộ Tài chính nhận định dù Mỹ và Iran bước đầu đạt thỏa thuận hòa bình, khôi phục tuyến vận tải qua eo biển Hormuz, rủi ro tái bùng nổ xung đột vẫn hiện hữu. Ngoài ra, nguồn cung xăng dầu nội địa chủ yếu là hàng dự trữ mua từ trước với giá cũ, trong khi hàng nhập khẩu theo giá mới có độ trễ do thời gian vận chuyển. "Dù giá dầu thế giới đang xu hướng giảm, thị trường năng lượng vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường nếu xung đột tái diễn", Bộ này nhấn mạnh.
Tác động nếu khôi phục thuế ngay
Nếu khôi phục các sắc thuế về mức trước chiến tranh, giá xăng dầu dự kiến tăng khoảng 35% dựa trên mức giá ngày 18/6. Trong đó, xăng E10 tăng 47,36%, xăng E5 tăng 43% và dầu diesel tăng 67,2%. Hệ quả là CPI bình quân năm 2026 có thể bị kéo tăng khoảng 0,78 điểm phần trăm, đe dọa mục tiêu kiểm soát lạm phát.
Bốn phương án giảm thuế
Bộ Tài chính đưa ra 4 phương án kéo dài giảm thuế, tất cả áp dụng từ 1/7 đến hết 30/9/2026. Phương án 1: giữ thuế nhập khẩu MFN 0%, thuế BVMT 0 đồng, không tính VAT, thuế TTĐB 0%. Phương án 2: giữ MFN 0%, BVMT 0 đồng, không VAT, khôi phục thuế TTĐB (xăng khoáng 10%, E5 8%, E10 7%). Phương án 3: MFN 0%, BVMT giảm 50% so với trước chiến tranh, không VAT, khôi phục TTĐB. Phương án 4: MFN 0%, không VAT, TTĐB 5%, khôi phục BVMT.
Phương án 2 được ưu tiên
Bộ Tài chính trình Chính phủ chọn phương án 2. Theo đó, duy trì MFN 0% giúp đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào ASEAN. Không tính VAT hỗ trợ toàn bộ nền kinh tế, giảm chi phí vận tải, logistics. Không thu BVMT giảm trực tiếp giá xăng dầu. Riêng thuế TTĐB chỉ áp dụng với xăng, không ảnh hưởng đến diesel – nhiên liệu chính của sản xuất, kinh doanh.
Thực hiện phương án 2, dự kiến giảm thu ngân sách khoảng 15.400 tỷ đồng so với mức thuế trước chiến tranh, nhưng tăng thu so với phương án 1, tạo dư địa điều chỉnh khi giá dầu biến động. So với giá ngày 18/6, phương án 2 làm xăng E10 tăng 7%, xăng E5 tăng 8%, dầu diesel không tăng, bình quân tăng 5%, CPI tăng 0,11 điểm phần trăm.
Bộ Tài chính nhấn mạnh việc kéo dài giảm thuế nhằm hài hòa mục tiêu kiểm soát giá năng lượng, ổn định vĩ mô và đưa các sắc thuế về mức bình thường một cách cuốn chiếu, tránh cú sốc tăng giá đột ngột gây tâm lý tiêu cực cho thị trường và người dân.
