Tại tọa đàm "Tiết kiệm điện trong mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp" do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức ngày 22.6 tại Hà Nội, ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh (Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam), đã lý giải vì sao điện dùng càng nhiều càng đắt.
Tư duy 'có tiền thì được lãng phí' cản trở tiết kiệm điện
Ông Sơn cho biết, khối hộ gia đình chiếm 30% nhu cầu điện toàn hệ thống nhưng vẫn vấp phải những lực cản lớn từ tư duy cũ kỹ. Nhiều người mang tâm lý: "Tôi có tiền thì tại sao tôi không được dùng nhiều? Tôi trả được thì tại sao tôi không được dùng nhiều?", dẫn đến việc coi việc lãng phí là quyền của người kiếm ra tiền.
Người dân chưa nhận thức rằng khi sử dụng vượt quá một ngưỡng công suất, hệ thống buộc phải huy động các nguồn điện đắt đỏ hơn, khiến tiền điện phải trả nhiều hơn và gây áp lực đầu tư hạ tầng cực kỳ lớn. Ngoài ra, tư duy "dùng nhiều thì phải rẻ" cũng phổ biến, khi người dân thắc mắc tại sao hàng hóa khác dùng nhiều giá rẻ đi, còn điện thì ngược lại.
Giá điện chưa phản ánh chi phí công suất
Ông Sơn nhấn mạnh, những người sử dụng lãng phí điện chưa phải chịu trách nhiệm về hành vi gây tác động lớn tới hệ thống thông qua giá. Giá điện bán lẻ hiện nay vẫn là giá kiểm soát, có bù chéo và chưa thể hiện yếu tố chi phí công suất.
Tiết kiệm 2% công suất tương đương giảm đầu tư 1.000 MW
Ông Ngô Sơn Hải, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết mỗi năm hệ thống điện quốc gia cần bổ sung khoảng 4.000 - 5.000 MW công suất mới để đáp ứng tốc độ tăng trưởng. Ví dụ, để bổ sung 1.000 MW từ điện gió ngoài khơi hoặc điện khí LNG, nhà đầu tư phải mất 3-4 năm sau khi hoàn tất thủ tục.
"Nhưng chỉ cần tiết kiệm được 2% công suất tiêu thụ điện đã tương đương giảm nhu cầu đầu tư khoảng 1.000 MW", ông Sơn nói và khẳng định tiết kiệm điện là giải pháp nhanh chóng, hiệu quả và ít tốn kém hơn nhiều so với đầu tư nguồn điện mới.
Huy động nguồn điện theo thứ tự chi phí
Đại diện EVN cũng cho biết, đơn vị vận hành hệ thống điện phải huy động các nguồn theo thứ tự từ chi phí thấp đến cao. Khi nhu cầu tăng, hệ thống buộc phải huy động thêm nguồn có giá thành cao hơn. Sử dụng điện tiết kiệm sẽ góp phần hạn chế huy động nguồn đắt đỏ, qua đó giảm chi phí vận hành chung.
Đề xuất Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả
Ông Đặng Hải Dũng, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương), thông tin trong tuần qua Bộ Công thương đã trình Chính phủ dự thảo đầu tiên về xây dựng Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả. Ngoài hỗ trợ kỹ thuật, quỹ này sẽ là công cụ tài chính cho doanh nghiệp muốn thay đổi, nâng cấp công nghệ để tiết kiệm điện.
