Trước lo ngại việc tăng lương cơ sở từ ngày 1/7 có thể đẩy mặt bằng giá đi lên, bà Nguyễn Thu Oanh - Trưởng Ban Thống kê dịch vụ và giá, Cục Thống kê - cho rằng về nguyên tắc, thu nhập tăng có thể làm tổng cầu tăng, tạo sức ép nhất định lên giá. Tuy nhiên, mức độ tác động phụ thuộc vào quy mô điều chỉnh lương, phạm vi đối tượng thụ hưởng, khả năng đáp ứng nguồn cung và công tác điều hành giá của Chính phủ.
Thu nhập tăng không đồng nghĩa giá tăng tương ứng
Bà Oanh dẫn chứng thực tế những năm gần đây cho thấy mỗi lần điều chỉnh lương không kéo theo giá cả tăng tương ứng. Để tránh tình trạng lợi dụng tăng lương để tăng giá, Cục Thống kê đề xuất bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa, tăng cường kiểm tra, thanh tra giá và hạn chế tâm lý tăng giá theo lương. Đồng thời, các chính sách kinh tế vĩ mô cần được điều hành linh hoạt nhằm vừa nâng cao thu nhập, vừa giữ ổn định mặt bằng giá.
Sáu tháng đầu năm 2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,38% so với cùng kỳ, tiến gần mục tiêu 4,5%. Việc tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng từ ngày 1/7 làm dấy lên lo ngại về áp lực lạm phát.
Áp lực lạm phát nửa cuối năm
Cục Thống kê đánh giá công tác điều hành lạm phát 6 tháng cuối năm sẽ đối mặt nhiều khó khăn. Áp lực lớn đến từ giá năng lượng thế giới trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Xăng dầu dù chỉ chiếm khoảng 4,5% trong rổ CPI nhưng có tác động lan tỏa lớn đến sản xuất, vận tải, logistics và giá nhiều nhóm hàng khác.
Giá nguyên liệu đầu vào ở mức cao cũng gây sức ép. Trong 6 tháng đầu năm, chỉ số giá sản xuất công nghiệp tăng 4,18%; chỉ số giá vận tải, kho bãi tăng 8,23%; chỉ số giá nguyên, nhiên, vật liệu dùng cho sản xuất tăng 5,4%. Theo bà Oanh, nếu chi phí đầu vào tiếp tục cao kéo dài, áp lực chuyển từ giá sản xuất sang giá tiêu dùng sẽ lớn hơn.
Nhu cầu tiêu dùng và du lịch thường tăng cao vào cuối năm, đặc biệt dịp lễ, Tết, có thể gây sức ép lên giá nếu nguồn cung không được chuẩn bị đầy đủ. Việc điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý cần tính toán thận trọng, hài hòa giữa cơ chế thị trường và kiểm soát lạm phát.
Kịch bản lạm phát 4,5-5,5%
Bà Oanh cho biết Cục Thống kê đã xây dựng các phương án kỹ thuật phục vụ điều hành giá, với kịch bản lạm phát trong khoảng 4,5-5,5%. Dù vậy, vẫn có nhiều yếu tố thuận lợi: nguồn cung hàng hóa trong nước dồi dào, sản xuất nông nghiệp ổn định, hệ thống phân phối mở rộng và công tác điều hành giá linh hoạt.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Bích Lâm nhận định lạm phát hiện chưa phải rủi ro hiện hữu, nhưng các điều kiện hình thành lạm phát đang tích tụ. Hàng loạt chỉ báo chi phí phát tín hiệu cần lưu ý: chỉ số giá sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,07%; công nghiệp tăng 4,18%; dịch vụ tăng 4,17%. Đặc biệt, chỉ số giá nguyên vật liệu dùng cho sản xuất toàn nền kinh tế tăng 5,4%, riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 5,26%.
Dư nợ tín dụng đến cuối tháng 6 tăng 16,71% so với cùng kỳ. Ông Lâm cho rằng mở rộng tín dụng cần thiết cho tăng trưởng, nhưng nếu dòng vốn không phân bổ hiệu quả, nguy cơ gia tăng áp lực lạm phát và rủi ro tài sản trung hạn cần theo dõi chặt chẽ. Ngoài ra, giá năng lượng thế giới tiềm ẩn biến động do xung đột Trung Đông chưa hạ nhiệt, giá dầu, chi phí logistics và biến động tỷ giá quốc tế có thể tiếp tục tạo áp lực lên chi phí sản xuất trong nước.
