Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) vừa đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm mới từ 17 giờ 30 đến 22 giờ 30, từ thứ hai đến thứ bảy, ngay trong tháng 6. Mục tiêu là giảm áp lực cho hệ thống điện trong mùa nắng nóng. Hiện tại, giờ cao điểm được tính theo hai khung: từ 9 giờ 30 đến 11 giờ 30 và từ 17 giờ đến 20 giờ. So với quy định hiện hành, giờ cao điểm sẽ tập trung chủ yếu vào buổi tối - thời điểm nhu cầu sử dụng điện cao nhất trong ngày.
Lo ngại của người dân
Trao đổi với Thanh Niên, nhiều bạn đọc bày tỏ lo ngại việc dồn giờ cao điểm vào buổi tối có thể khiến chi phí điện sinh hoạt tăng mạnh, bởi đây là khung thời gian sinh hoạt chính của đa số gia đình. Bà Minh Phương (P.Tây Thạnh, TP.HCM) chia sẻ: "Sau 17 giờ 30 là thời gian sinh hoạt của cả gia đình: nấu ăn, tắm rửa, xem truyền hình, sử dụng máy lạnh, máy giặt… Ban ngày mọi người đều đi làm, đi học, nhà cửa đóng kín. Nếu tăng giá điện tập trung vào buổi tối thì hóa đơn tiền điện có tăng gấp 2 - 3 lần so với hiện nay không?".
Ông Trần Đình Khánh (xã Hàm Thuận Nam, tỉnh Lâm Đồng) lo lắng: "Gia đình tôi trồng thanh long, chủ yếu thắp sáng vào ban đêm. Nếu tiền điện giờ cao điểm dồn hết vào buổi tối thì chi phí sản xuất của nhà vườn sẽ tăng rất cao".
Giải thích từ ngành điện
Trước những băn khoăn trên, ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM, khẳng định: giá điện theo khung giờ cao điểm chỉ áp dụng đối với khách hàng ngoài mục đích sinh hoạt như sản xuất, kinh doanh và có lắp công tơ điện 3 giá. Người dân sử dụng điện sinh hoạt vẫn áp dụng biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt 6 bậc như hiện nay. "Theo Quyết định 963 của Bộ Công thương, khung giờ cao điểm được kéo dài thêm 2 tiếng vào buổi tối và bỏ 2 tiếng cao điểm buổi sáng. Tuy nhiên, tổng thời gian áp dụng giờ cao điểm vẫn giữ khoảng 5 tiếng mỗi ngày. Việc điều chỉnh chủ yếu nhằm chuyển trọng tâm tiêu thụ điện từ ban ngày sang buổi tối", ông Kiên giải thích thêm.
Đối tượng bị tác động nhiều nhất là các hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống, vui chơi, giải trí, trung tâm mua sắm… Đây là các loại hình kinh tế đêm, đặc biệt tại các thành phố lớn, khu du lịch, và sản xuất nông nghiệp có sử dụng điện thắp sáng trong nhà kính, chong đèn trồng thanh long.
Chuẩn bị của ngành điện
Liên quan đến việc điều chỉnh khung giờ cao điểm, Tập đoàn Điện lực VN (EVN) cho biết tổng số công tơ điện phục vụ mua bán, giao nhận điện có áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng khoảng 1,25 triệu công tơ. Đây là khối lượng rất lớn, liên quan trực tiếp đến công tác đo đếm, tính toán hóa đơn và thanh toán điện năng trên toàn hệ thống. Tính toán sơ bộ, thời gian triển khai cài đặt lại công tơ theo khung giờ mới tại một số đơn vị có quy mô lớn có thể kéo dài đến khoảng 90 ngày. Tuy nhiên, thông tư quy định cho phép sau 90 ngày nên ngành điện hiện sẵn sàng cho việc điều chỉnh này, nếu có quyết định.
"Chủ yếu là khách hàng sử dụng điện lớn, mới ảnh hưởng đến hệ thống. Trong khoảng 10 ngày đầu, chúng tôi có thể triển khai cài đặt hơn 90% khách hàng sử dụng điện lớn. Nói chung, ngành điện song song làm rất nhiều việc nhằm bảo đảm an toàn hệ thống, cũng như bảo đảm nguồn cung điện vào mùa nắng nóng", đại diện EVN chia sẻ.
Khuyến nghị cho người dân và doanh nghiệp
Ông Bùi Trung Kiên lưu ý rằng dù hộ gia đình không áp dụng giá điện theo giờ cao điểm, nguy cơ "nhảy bậc" trong mùa nắng nóng vẫn rất dễ xảy ra do nhu cầu sử dụng điện tăng cao. "Đối với hộ gia đình, giá điện ban ngày và ban đêm hiện không khác nhau. Tuy nhiên, người dân nên sử dụng điện tiết kiệm để tránh bị nhảy bậc, dẫn đến hóa đơn tiền điện tăng mạnh trong mùa nắng nóng. Với khách hàng sản xuất, kinh doanh, có thể giảm chi phí bằng cách chuyển các hoạt động tiêu thụ điện lớn sang giờ thấp điểm, hạn chế vận hành máy móc công suất lớn vào giờ cao điểm", ông Kiên nhấn mạnh.
TS Nguyễn Duy Khiêm, Trường ĐH Quy Nhơn, giải thích thêm: chính sách mới chủ yếu tác động đến những đối tượng lắp đồng hồ điện 3 giá. Trong số này, đối tượng sản xuất ít bị ảnh hưởng vì thời gian từ 17 giờ 30 đến 22 giờ 30 là giờ nghỉ của nhiều đơn vị. Đối tượng bị tác động nhiều là các hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống, vui chơi, giải trí, trung tâm mua sắm…, chủ yếu các loại hình kinh tế đêm.
Giải pháp từ điện mặt trời có lưu trữ
TS Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia năng lượng của Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng VN, cho rằng việc thay đổi các khung giờ tính giá điện buộc người dùng phải thay đổi để thích nghi. Ông phân tích: nếu như cách đây chục năm, đỉnh phụ tải thường xuất hiện vào ban ngày gắn với hoạt động sản xuất công nghiệp, thì nay với sự tham gia của hệ thống điện mặt trời (ĐMT) khiến nguồn cung ban ngày trở nên dồi dào hơn. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ điện sinh hoạt vào buổi tối tăng mạnh, lại là khung giờ không có nắng, khiến thời điểm phải dùng điện nhiều luôn rơi vào khung giờ từ 17 giờ 30 đến 22 giờ 30. Đây là quãng thời gian "căng" nhất của hệ thống điện.
"Việc giữ khung giờ như cũ sẽ khiến hệ thống điện gánh chi phí rất lớn mà không có công cụ để điều tiết người dùng. Đồng thời, nếu không dịch chuyển giờ cao điểm tối sẽ khiến hệ thống điện phải huy động nguồn có chi phí cao trong thời gian ngắn. Vì thế, việc điều chỉnh khung giờ này không chỉ phù hợp về mặt kỹ thuật, mà còn có tác động lớn để thay đổi hành vi tiêu dùng điện khi chi phí sử dụng không chỉ phụ thuộc vào lượng tiêu thụ mà còn là thời điểm sử dụng. Với việc điều chỉnh mới này, doanh nghiệp cần tối ưu hệ thống, từ quản lý năng lượng, đầu tư công nghệ và có giải pháp như lưu trữ điện năng, điều khiển phụ tải nhằm thích ứng linh hoạt hơn với hệ thống điện đang có nhiều thay đổi", TS Nguyễn Huy Hoạch nói.
Nắng nóng gay gắt diện rộng tiếp tục bao trùm nhiều khu vực trên cả nước khiến hệ thống điện quốc gia chịu áp lực rất lớn. Số liệu của NSMO cho thấy nguy cơ thiếu hụt nguồn điện trong giờ cao điểm đang hiện hữu. Ngày 24.5, dù là chủ nhật, nhu cầu sử dụng điện cả nước vẫn duy trì ở mức rất cao, công suất phụ tải toàn quốc trong cao điểm chiều đạt 47.854 MW, tương đương khoảng 90% mức tiêu thụ của một ngày làm việc bình thường và là mức cao nhất từng ghi nhận trong một ngày chủ nhật.
Trước tình hình đó, giải pháp ĐMT mái nhà có lưu trữ được nhiều chuyên gia đề cập như giải pháp hữu ích. TS Nguyễn Duy Khiêm nhấn mạnh: "Nếu có chính sách đủ tốt về ĐMT mái nhà thì sẽ giảm tải một lượng đáng kể nguồn cung từ điện lưới quốc gia. Đây cũng là một giải pháp hiệu quả cho bài toán an ninh năng lượng. ĐMT mái nhà có lưu trữ sẽ là giải pháp tối ưu nhằm giảm áp lực hệ thống vào giờ cao điểm".
TS Ngô Đức Lâm, chuyên gia năng lượng, nguyên Phó viện trưởng Viện Năng lượng (Bộ Công thương), cũng ủng hộ việc áp dụng cơ chế giá giờ cao điểm cao nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng, đảm bảo an toàn điện. Ông cho rằng, bên cạnh các dự án quy mô lớn mang tầm chiến lược, cần thiết có những chính sách thúc đẩy các nguồn cung điện quy mô nhỏ, ĐMT có lưu trữ và năng lượng tái tạo nói chung.
