Lãi suất huy động duy trì trạng thái ổn định trong tuần đầu tháng 7, với mức 6,6-6,9%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. Theo khảo sát hơn 30 ngân hàng, khoảng cách giữa mức lãi suất cao nhất và thấp nhất trên thị trường hiện đạt 4,3 điểm phần trăm đối với kỳ hạn 12 tháng. Tuy nhiên, phần lớn ngân hàng vẫn tập trung trong vùng 6,6-6,9%/năm, cho thấy mặt bằng lãi suất huy động đang duy trì trạng thái ổn định.
Thống đốc yêu cầu giảm lãi suất nhưng dư địa hạn chế
Tại Hội nghị sơ kết hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm diễn ra sáng ngày 3/7, Thống đốc Phạm Đức Ấn một lần nữa yêu cầu toàn ngành tiếp tục giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Đây là lần thứ tư trong chưa đầy 3 tháng kể từ khi nhậm chức, người đứng đầu NHNN trực tiếp đưa ra thông điệp yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục hạ lãi suất.
Câu hỏi đặt ra là vì sao cơ quan điều hành đang theo đuổi chính sách tiền tệ nới lỏng nhưng trên thị trường lãi suất vẫn chưa giảm sâu? Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO Cộng đồng Cố vấn tài chính Việt Nam (VWA), Tổng Giám đốc của AFA Capital, nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn.
Nguyên nhân cốt lõi: Tín dụng tăng nhanh hơn huy động
Ông Tuấn cho biết, trong năm 2025 và kéo dài sang năm nay, tín dụng tăng nhanh hơn nhiều so với huy động. Khoảng chênh lệch giữa hai dòng vốn đã lên tới hàng triệu tỷ đồng, khiến thanh khoản của hệ thống thiếu hụt. “Đó mới là nguyên nhân cốt lõi. Chính sách tiền tệ vẫn theo hướng nới lỏng nhưng thanh khoản trên thị trường lại không đủ, vì vậy cơ quan điều hành đang tập trung xử lý đúng điểm nghẽn này”, ông Tuấn nhận định.
Theo ông, dòng tiền đã chảy vào tăng trưởng tín dụng của năm trước, một phần vào thị trường vàng và một số kênh đầu tư khác. Vì vậy, đầu năm 2026 nền kinh tế thực sự rơi vào tình trạng thiếu thanh khoản. Điều này thể hiện khá rõ qua mặt bằng lãi suất huy động: đến tháng 4, nhiều ngân hàng thương mại quy mô nhỏ vẫn niêm yết lãi suất ở mức cao. Trên thị trường liên ngân hàng, đầu năm từng có thời điểm lãi suất qua đêm tăng lên khoảng 17%, nhiều phiên dao động quanh 12% và tình trạng này kéo dài tới đầu tháng 6.
Thanh khoản đang cải thiện nhưng vẫn còn áp lực
Trong tháng 6, áp lực thanh khoản đã giảm đáng kể. Nếu quan sát cả thị trường dân cư và thị trường liên ngân hàng, có thể thấy dấu hiệu thanh khoản đang cải thiện. Ngân hàng Nhà nước vẫn duy trì bơm ròng khoảng 230.000 tỷ đồng ra thị trường, nhưng đây chủ yếu là các khoản hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn với kỳ hạn khoảng 1-2 tháng. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu Chính phủ vẫn ở mức cao, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ.
Ông Tuấn cho rằng việc phối hợp giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa sẽ góp phần giải quyết vấn đề thông qua việc điều tiết nguồn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại. Theo số liệu được công bố, quy mô nguồn tiền này vào khoảng 563.000 tỷ đồng, tức gần 600.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, chính sách tài khóa cũng đang hỗ trợ, chẳng hạn tiếp tục duy trì giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu đến hết tháng 9.
Không nên kỳ vọng lãi suất giảm sâu
Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế rất cao trong năm nay, theo ông Tuấn, điều quan trọng nhất không hẳn là lãi suất giảm bao nhiêu, mà là mặt bằng lãi suất không tăng trở lại và dòng vốn thực sự được đưa vào sản xuất, kinh doanh. “Thực tế đã có những giai đoạn lãi suất rất cao nhưng nền kinh tế vẫn thiếu vốn. Vì vậy, bài toán lớn nhất hiện nay là xử lý thanh khoản của thị trường”, ông nói.
Đồng quan điểm, PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, giảng viên Khoa Ngân hàng, Đại học Kinh tế TP.HCM, cho rằng chính sách lãi suất hiện nay cần ưu tiên sự ổn định thay vì giảm sâu bằng mọi giá. Theo ông, lãi suất không chỉ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế mà còn đóng vai trò cân bằng tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Việc hạ lãi suất quá mạnh có thể thu hẹp chênh lệch giữa VND và USD, gia tăng sức ép lên tỷ giá và khuyến khích nắm giữ ngoại tệ. Ngược lại, nếu lãi suất huy động tăng quá cao, chi phí vốn của ngân hàng sẽ tăng, kéo theo lãi suất cho vay khó giảm.
Theo vị chuyên gia, giải pháp phù hợp là giữ ổn định lãi suất điều hành, đồng thời linh hoạt sử dụng các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở (OMO), phát hành tín phiếu, hoán đổi ngoại tệ và tái cấp vốn để điều tiết thanh khoản. Bên cạnh đó, các ngân hàng cần tiết giảm chi phí và biên lợi nhuận ở mức hợp lý nhằm tạo dư địa giảm lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên.
