Giá sầu riêng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang chạm đáy khiến nông dân vô cùng lo lắng. Nguyên nhân chính được xác định là do việc siết chặt kiểm soát chỉ tiêu Cadimi và Vàng O từ phía thị trường Trung Quốc, dẫn đến tình trạng quá tải trong khâu kiểm nghiệm, ách tắc xuất khẩu và đẩy giá sầu riêng xuống mức thấp kỷ lục.
Giá sầu riêng giảm sâu, nông dân thua lỗ
Ghi nhận từ các nhà vườn và thương lái cho thấy giá sầu riêng Ri6 tại TP Cần Thơ loại A chỉ còn 43.000 đồng/kg, loại B ở mức 28.000 đồng/kg. Những vườn trái xấu, lép thậm chí chỉ bán được 22.000 đồng/kg, chỉ bằng 1/3 so với thời điểm tháng 3/2026. Với chi phí sản xuất cao, mức giá này khiến nhà vườn thua lỗ nếu không tham gia hợp tác xã để tối ưu quy trình.
Tại tỉnh Đồng Tháp, giá sầu riêng Ri6 bắt đầu tăng nhẹ lên khoảng 30.000 đồng/kg từ mức 25.000 đồng/kg tuần trước, nhưng vẫn ở mức thấp. Nhiều nhà vườn tại các xã Ngũ Hiệp, Long Tiên, Cái Bè (Đồng Tháp) hay Nhơn Ái, Phong Điền (TP Cần Thơ) bước vào cao điểm thu hoạch nhưng niềm vui không khỏa lấp được nỗi lo âu.
Bà Phạm Thị Sáng ở ấp An Hòa, xã Cái Bè, tỉnh Đồng Tháp có 0,6 ha sầu riêng, một nửa số cây cho trái trong mùa thuận. Bà chia sẻ: “Năm trước Ri6 bán được 37.000 đồng/kg, đợt này thương lái mua xô chỉ hơn 20.000 đồng/kg. Năng suất thấp, giá lại quá rẻ, nhà tôi lỗ nặng”.
Ông Trần Văn Hai (xã Hội Cư, tỉnh Đồng Tháp) vừa thu hoạch 0,4 ha sầu riêng Ri6 được hơn 3 tấn, cho biết mức giá 25.000 đồng/kg không đủ bù đắp chi phí phân thuốc đang rất cao.
Nguyên nhân do ách tắc kiểm nghiệm
Nguyên nhân trực tiếp khiến giá sầu riêng giảm sâu là do siết chặt kiểm soát chỉ tiêu Cadimi và Vàng O từ thị trường Trung Quốc. Tính đến đầu tháng 5, cả nước chỉ còn khoảng 17 đơn vị được kiểm nghiệm Vàng O và 15 đơn vị kiểm nghiệm Cadimi, gây quá tải, ách tắc xuất khẩu. Một số đơn vị từ chối xét nghiệm sầu riêng từ các khu vực có nguy cơ cao nhiễm Cadimi.
Lãnh đạo Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết Cục đã ghi nhận các vướng mắc về năng lực hệ thống kiểm nghiệm Cadimi và đang rà soát, ưu tiên huy động năng lực phục vụ kiểm nghiệm, đồng thời tham mưu Bộ ban hành văn bản chỉ đạo các địa phương tăng cường năng lực hệ thống kiểm nghiệm.
Giải pháp tháo gỡ khó khăn
Trước tình hình sản lượng sầu riêng tháng 5 và tháng 6 ước đạt hơn 111.000 tấn, UBND tỉnh Đồng Tháp đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các trung tâm kiểm nghiệm tăng công suất, cam kết không đột ngột ngưng nhận mẫu, phải báo trước ít nhất 7 ngày nếu ngưng. Bộ cũng cần trao đổi với Hải quan Trung Quốc xem xét áp dụng cơ chế hậu kiểm, không đình chỉ phòng kiểm nghiệm đối với các sai lệch đơn lẻ để giảm áp lực cho hệ thống trong nước.
Về lâu dài, ông Nguyễn Phước Thiện - Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp - yêu cầu ngành nông nghiệp rà soát toàn bộ vùng trồng để lập bản đồ nguy cơ rủi ro nhiễm kim loại nặng, lấy mẫu đất cảnh báo và hướng dẫn nông dân cải tạo. Năm 2026, Đồng Tháp sẽ triển khai thí điểm hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản cho ít nhất một cơ sở sơ chế, đóng gói sầu riêng – được xem là ‘chìa khóa’ để thoát khỏi các cú sốc về giá và rào cản kỹ thuật trong tương lai.
Hợp tác xã giúp nông dân vượt khó
Giữa bối cảnh khó khăn, các hộ nông dân tham gia hợp tác xã (HTX) vẫn giữ được mức lợi nhuận ổn định. Tại HTX vườn cây ăn trái Trường Khương A (TP Cần Thơ), nhờ quy trình lấy mẫu kiểm tra Cadimi trước thu hoạch 15 ngày và liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, các thành viên vẫn bán được giá từ 35.000 - 43.000 đồng/kg.
