Người bán hàng qua livestream cần đặc biệt lưu ý: mỗi đơn hàng chốt được trên livestream đều phát sinh doanh thu, nếu không ghi nhận kịp thời sẽ dẫn đến sai sót trong kê khai thuế. Việc sử dụng chung tài khoản cá nhân với tài khoản kinh doanh, bỏ sót doanh thu từ các buổi phát trực tiếp, thiếu hóa đơn đầu vào hay lưu trữ chứng từ sơ sài là những lỗi phổ biến mà nhiều hộ kinh doanh đang gặp phải.
Những sai sót thường gặp khi kê khai thuế
Tại Talkshow "Chính sách thuế mới và giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh" do báo Người Lao Động tổ chức, các chuyên gia đã chỉ ra một số sai sót điển hình mà nhiều hộ kinh doanh mắc phải trong quá trình chuyển đổi sang hình thức kê khai thuế.
ThS Lương Việt Trường, chuyên viên Phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế TP HCM), cho biết đối với các hộ vừa kinh doanh truyền thống vừa kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, nhiều người không để ý đến doanh thu phát sinh từ sàn hoặc từ các buổi livestream trực tiếp. "Khi chốt được đơn hàng, doanh thu đã phát sinh. Nếu không ghi nhận, đó là một sai sót lớn", ông Trường nhấn mạnh. Để hạn chế, các hộ cần tập thói quen ghi chép, ghi nhận doanh thu ngay sau mỗi giao dịch và không nên dùng tài khoản hộ kinh doanh cho các giao dịch cá nhân để tránh nhầm lẫn.
Tách bạch tài chính cá nhân và kinh doanh
Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, nhấn mạnh yếu tố minh bạch tài chính là quan trọng nhất. Trước đây, nhiều hộ kinh doanh chỉ mở một tài khoản đứng tên chủ hộ, vừa dùng để bán hàng vừa chi tiêu cá nhân, dẫn đến không có sự tách bạch. Hiện nay, các hộ nên căn cứ vào giấy phép kinh doanh để mở tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh. "Có thể mở một hoặc nhiều tài khoản nhưng phải là tài khoản hộ kinh doanh và thông báo cho cơ quan thuế. Tài khoản cá nhân chỉ dùng cho chi tiêu gia đình. Không nên nhập nhằng vì sẽ gây khó khăn về lâu dài", ông Xoa khuyến cáo.
Vai trò của hóa đơn đầu vào và đầu ra
Bên cạnh doanh thu, chuyên gia cũng lưu ý hộ kinh doanh cần thay đổi nhận thức về hóa đơn đầu vào. Hàng hóa mua vào phải có hóa đơn hợp lệ mới được tính vào chi phí. Sau khi lấy doanh thu trừ chi phí mới xác định được thu nhập chịu thuế. Nếu không có hóa đơn đầu vào, khoản chi đó không được khấu trừ, khiến số thuế phải nộp cao hơn thực tế.
Đối với hóa đơn đầu ra, hộ kinh doanh cần xuất hóa đơn ngay khi giao dịch phát sinh và hoàn tất chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa, tránh để dồn vì dễ quên hoặc sai sót. Nhiều hộ cũng phải làm quen với phần mềm xuất hóa đơn, phân công người phụ trách và quy trình xử lý khi có sai sót.
Luật sư Trần Xoa cho biết việc xử lý hóa đơn sai sót vẫn khiến nhiều hộ lúng túng. Quy định yêu cầu lập biên bản điều chỉnh, nhưng thực tế có trường hợp khách hàng đã rời đi, khó liên hệ hoặc không hợp tác ký xác nhận. Dù vậy, hộ kinh doanh vẫn phải từng bước thích nghi và tuân thủ quy định.
Lưu trữ chứng từ và dữ liệu
Một vấn đề quan trọng khác là lưu trữ dữ liệu phục vụ kiểm tra, đối chiếu. Khi cơ quan chức năng thanh tra, hộ kinh doanh phải chứng minh được doanh thu, nguồn gốc hàng hóa đầu vào và tính hợp lệ của hóa đơn. "Việc chứng minh không chỉ bằng hóa đơn mà còn cần hợp đồng, email, tin nhắn, sao kê ngân hàng... Tất cả phải được lưu trữ cẩn thận, tốt nhất trên nền tảng số để tránh mất mát", ông Xoa nói.
Xử phạt và hướng dẫn từ ngành thuế
Hiện ngành thuế tập trung vào hỗ trợ, hướng dẫn hơn là xử phạt. "Hộ có sai sót được phép điều chỉnh, bổ sung và cơ quan thuế sẽ không xử phạt", ông Trường khẳng định. Cá nhân bán hàng qua livestream nếu thu nhập vượt ngưỡng miễn thuế phải nộp thuế theo phương pháp khấu trừ tại nguồn (thường 10%) hoặc kê khai trực tiếp. Ví dụ, nếu kiếm được 500 triệu đồng từ livestream trong năm 2025, cần xác định chi phí hợp lý như nhập hàng, quảng cáo để giảm thu nhập chịu thuế. Việc lưu giữ hóa đơn, chứng từ rất quan trọng.
Bạn cần ghi chép tất cả khoản thu nhập từ livestream, bao gồm tiền bán hàng, phí giao hàng, tài trợ từ nhãn hàng. Có thể dùng sổ sách đơn giản hoặc bảng tính Excel để ghi nhận doanh thu và chi phí theo từng buổi phát. Điều này giúp tổng hợp thu nhập dễ dàng khi kê khai thuế.
Đối với doanh nghiệp, phải lập hóa đơn bán hàng cho từng giao dịch, ghi nhận doanh thu vào sổ kế toán và đảm bảo khớp với báo cáo tài chính. Ví dụ, khi bán sản phẩm 1 triệu đồng qua livestream, cần ghi nhận doanh thu vào tài khoản doanh thu bán hàng và chi phí nhập hàng vào tài khoản chi phí.
