Mục tiêu 100 tỷ USD trong 500 ngày: Thách thức lớn cho ngành nông lâm thủy sản
Tại Tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức ngày 9/7, các chuyên gia và đại diện ngành hàng nhận định xuất khẩu nông, lâm, thủy sản là động lực tăng trưởng quan trọng. Năm 2025, tổng giá trị xuất khẩu đạt hơn 70 tỷ USD. Các bộ ngành đặt mục tiêu đạt 100 tỷ USD trước năm 2030, phấn đấu vào cuối năm 2027.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), cho rằng mục tiêu đạt 100 tỷ USD trong 500 ngày là thách thức rất lớn. Năm 2025, kim ngạch đạt trên 70 tỷ USD, cần thêm khoảng 27 tỷ USD. Ông chỉ ra "điểm nghẽn" như chất lượng, kiểm dịch, kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu trong 6 tháng đầu năm 2026, gây khó khăn cho kế hoạch năm 2026. Tuy nhiên, ông tin tưởng với tiềm năng và năng lực sản xuất, Việt Nam có thể đạt được mục tiêu.
Áp lực từ tốc độ tăng trưởng và rào cản thị trường
Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), bày tỏ áp lực lớn. Ông giải thích mức tăng trưởng yêu cầu mô hình mới, khác biệt, vì nếu theo công thức hiện tại, tăng trưởng chỉ khoảng 15-20%. Ông kỳ vọng giải pháp từ doanh nghiệp, địa phương và Chính phủ.
Ông Âu Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục Hải quan, dẫn thống kê cho thấy từ năm 2021 đến nay, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng bình quân 10-12%/năm. 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu đạt gần 36 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm 2025. Một số mặt hàng tăng trưởng hai con số: thủy sản tăng 11,4%, rau quả tăng 17,7%, sản phẩm chăn nuôi tăng 34%. Tuy nhiên, tốc độ chậm lại do tác động từ tăng trưởng toàn cầu, bảo hộ thương mại, biến động tỷ giá và chi phí logistics. Rào cản từ thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và giảm phát thải, đặc biệt tại Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.
Giải pháp: Từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp
TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, nhấn mạnh cần chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, kết nối đồng bộ chuỗi giá trị. Ông Âu Anh Tuấn cho rằng Việt Nam nên bán chất lượng, thương hiệu, sự tin cậy và câu chuyện sản phẩm, thay vì chỉ bán sản lượng. Nhiều mặt hàng đứng đầu thế giới về sản lượng nhưng giá trị thấp; nếu nâng giá trị sản phẩm, mục tiêu 100 tỷ USD khả thi hơn.
Ông Đặng Kim Sơn, chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, đề xuất tổ chức lại vùng sản xuất thành vùng chuyên canh lớn, ứng dụng khoa học công nghệ. Các viện, trường gắn kết, tạo không gian cho nông nghiệp công nghệ cao, hợp tác xã liên kết. Các vùng chuyên canh kết nối với khu công nghiệp chế biến sâu, hệ thống giao thông vận tải, logistics đến cửa khẩu, cảng, bến tàu, nối vào các trục đường biển, đường sắt, đường không, đường bộ.
Đại diện cơ quan hải quan nhận định nếu năm 2026 đạt khoảng 75 tỷ USD, sang năm 2027 cần tăng trên 15% để đạt 100 tỷ USD. Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp từ đầu năm 2026: cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh chuyển đổi số.
