Cục Hàng không Việt Nam cho biết khoảng 80% khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường hàng không, trong đó khách du lịch chiếm khoảng 70% tổng lượng vận chuyển. Trong quý I năm 2026, ngành du lịch đón 24,1 triệu lượt khách, tăng 16,4% so với cùng kỳ, riêng khách quốc tế đạt gần 14 triệu lượt, tăng 19,4%. Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng nhấn mạnh mối quan hệ chiến lược giữa hàng không và du lịch tại tọa đàm gần đây.
Vận tải hàng không – 'mỏ vàng' mới
Bên cạnh vận tải hành khách, vận tải hàng không (air cargo) đang tăng trưởng nhanh nhờ thương mại điện tử và xuất khẩu công nghệ cao. Năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu sản lượng vận tải hàng không đạt 1,6 triệu tấn, tăng 15% so với năm 2025. Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp hàng không Việt Nam Bùi Doãn Nề cho rằng dư địa phát triển vận tải hàng không còn rất lớn, cần quy hoạch gắn kết các loại hình vận tải để thuận tiện cho vận chuyển hàng hóa.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra mỗi lao động trong ngành hàng không có thể tạo ra 24 việc làm gián tiếp. Nếu đầu tư đúng cách, 1 USD đầu tư vào sân bay có thể mang lại giá trị hơn 300 USD. Mô hình 'thành phố sân bay' (airport city) lấy vận chuyển hàng không làm trung tâm đã thành công tại Frankfurt (Đức), London Heathrow (Anh), Changi (Singapore)…
Ba trụ cột gia tăng giá trị
Theo McKinsey & Company, các sân bay đang chuyển đổi từ cơ sở hạ tầng tĩnh thành hệ sinh thái thương mại và logistics thông minh, dựa trên ba trụ cột: chuyển đổi số và tối ưu hóa vận hành (giúp tăng EBITDA 6-8%), đa dạng hóa nguồn thu phi hàng không (bán lẻ, bất động sản, bãi đỗ xe), và thu hút FDI, thương mại điện tử xuyên biên giới. Hội đồng Sân bay quốc tế (ACI World) cũng nhận định nguồn thu phi hàng không đang được tối ưu hóa, góp phần cân bằng tài chính.
Các mô hình thành công trên thế giới gồm Singapore Airlines gắn với Changi, Emirates Group với Dubai, Lufthansa Group và Qatar Airways.
Việt Nam: Sân bay Gia Bình – trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới
Tại Việt Nam, Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình được định vị như một trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới, dẫn dắt cụm phát triển phía Bắc. Sân bay nằm gần trung tâm Hà Nội, kết nối với các hành lang kinh tế trọng điểm và mạng lưới logistics. Khác với sân bay truyền thống, Gia Bình phát triển ba trụ cột: hạ tầng hàng không tiêu chuẩn cao, hệ sinh thái kinh tế - logistics - thương mại, và không gian đô thị - dịch vụ - trải nghiệm.
Dự án do Công ty Cổ phần Hạ tầng Hàng không Masterise (thành viên Masterise Group) làm nhà đầu tư, thể hiện vai trò của khu vực tư nhân trong kiến tạo cấu trúc kinh tế mới. Sân bay được thiết kế kiến trúc biểu tượng, độc bản, chuẩn mực quốc tế, trải nghiệm số hóa toàn hành trình, định vị như biểu tượng văn hóa - lịch sử mới.
