Tập đoàn Charoen Pokphand (CP) của Thái Lan đang đối mặt với một cuộc tranh chấp nội bộ công khai, khi CP All, đơn vị vận hành chuỗi cửa hàng tiện lợi 7-Eleven tại Thái Lan, lên tiếng phản đối kế hoạch tái cấu trúc mảng tài chính do cổ đông lớn là CP Group đề xuất. Sự việc này đã làm lộ rõ những mâu thuẫn trong một trong những tập đoàn tư nhân lớn nhất đất nước.
Kế hoạch tái cấu trúc gây tranh cãi
CP All dự kiến tổ chức đại hội cổ đông bất thường vào thứ Sáu tuần này để bỏ phiếu về kế hoạch tái cấu trúc. Cuộc bỏ phiếu này được xem như một phép thử đối với mức độ độc lập của một công ty niêm yết hoạt động trong khuôn khổ một doanh nghiệp gia đình lớn tại Thái Lan. Trung tâm của cuộc tranh cãi là tham vọng tham gia lĩnh vực ngân hàng số của CP Group. Năm ngoái, Ngân hàng Trung ương Thái Lan đã cấp ba giấy phép ngân hàng ảo đầu tiên, trong đó có một giấy phép cho CP và hai liên danh khác. Để đủ điều kiện, ngân hàng trung ương yêu cầu các bên nộp đơn phải hợp nhất các hoạt động tài chính và tách chúng khỏi các mảng kinh doanh phi tài chính nhằm ngăn ngừa xung đột lợi ích.
CP All hiện có ba công ty con trong lĩnh vực tài chính. Để đáp ứng yêu cầu quản lý, CP Group muốn tách ba đơn vị này khỏi CP All và hợp nhất chúng dưới cánh tay tài chính riêng của tập đoàn là ACM Holding. Vào ngày 17/4, các thành viên hội đồng quản trị không có lợi ích liên quan của CP All đã thông qua nghị quyết phản đối kế hoạch này và quyết định đưa vấn đề ra đại hội cổ đông bất thường.
Lý do phản đối từ CP All
CP All cho biết trong một thông báo gửi sở giao dịch chứng khoán cùng ngày: “Cả ba công ty con của công ty đều đóng vai trò quan trọng và có mối liên kết chặt chẽ với hoạt động kinh doanh cốt lõi của công ty, là cơ chế then chốt giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo doanh thu và hỗ trợ sự tăng trưởng của các cửa hàng 7-Eleven”. Công ty nhấn mạnh: “Việc tái cấu trúc như vậy có thể dẫn đến những hạn chế về tính linh hoạt và làm gia tăng độ phức tạp về mặt pháp lý”. Ví dụ, Counter Service, một trong ba công ty con, cung cấp dịch vụ thanh toán tại các cửa hàng 7-Eleven và được tích hợp chặt chẽ với CP All. Theo các báo cáo truyền thông địa phương, ba công ty con này đóng góp khoảng 20% lợi nhuận của CP All. Việc tách các đơn vị này ra sẽ ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của công ty. Giá cổ phiếu CP All đã có lúc giảm tới 5% vào ngày 20/4 so với giá đóng cửa ngày 17/4.
Quan điểm của CP Group
CP Group cho rằng việc tham gia lĩnh vực ngân hàng sẽ giúp tập đoàn phát triển các dịch vụ tài chính bằng cách sử dụng dữ liệu khách hàng từ khắp hệ sinh thái của mình. Một lãnh đạo tập đoàn nói với báo giới vào cuối tháng 4 rằng CP Group phải tuân thủ các yêu cầu của ngân hàng trung ương. Các đơn vị niêm yết chính của CP Group bao gồm CP All, CP Foods và True, một nhà mạng viễn thông.
Bối cảnh doanh nghiệp gia đình tại Thái Lan
Cuộc đấu đá nội bộ này làm nổi bật cấu trúc phổ biến của các tập đoàn tại Thái Lan và nhiều quốc gia Đông Nam Á khác, nơi các gia đình sáng lập trên thực tế vẫn kiểm soát các công ty con niêm yết. Theo một khảo sát năm 2022 của Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan, 451 công ty niêm yết, tương đương 57% tổng số, có gia đình sáng lập hoặc người thân nắm giữ ít nhất 20% cổ phần. Số lượng doanh nghiệp do gia đình điều hành trong năm 2022 cao hơn 43% so với năm 2017. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã bày tỏ lo ngại về mức độ kiểm soát mạnh của các gia đình trong các công ty Thái Lan. Trong báo cáo “Capital Market Review of Thailand” năm 2025, OECD viết: “Nhiều công ty niêm yết là doanh nghiệp gia đình, nơi các thành viên sáng lập và người thân của họ vẫn duy trì quyền kiểm soát đáng kể”. OECD nhận định: “Sự hiện diện mạnh mẽ của các cấu trúc tập đoàn do gia đình hoặc doanh nghiệp kiểm soát đòi hỏi Thái Lan phải cải thiện khung quản trị doanh nghiệp”.
Kết quả bỏ phiếu dự kiến
Tại cuộc họp vào thứ Sáu, đề xuất này cần nhận được sự chấp thuận của 75% số phiếu từ các cổ đông tham dự. Các công ty thuộc CP Group, vốn cùng nhau nắm 36,2% cổ phần CP All, không đủ điều kiện bỏ phiếu vì có lợi ích trực tiếp trong kết quả của cuộc biểu quyết. Các nhà phân tích cho rằng cổ đông của CP All nhiều khả năng sẽ bác bỏ đề xuất này. Phillip Capital cho biết trong một báo cáo ngày 14/5: “Chúng tôi cho rằng khả năng cao là phần lớn cổ đông sẽ không thông qua đề xuất và do đó dự kiến sẽ không có tác động đến các yếu tố cơ bản hoặc dự báo lợi nhuận”. Yuanta Securities cũng đưa ra quan điểm tương tự trong báo cáo ngày 21/4: “Chúng tôi kỳ vọng đa số cổ đông CP All sẽ bỏ phiếu phản đối đề xuất này, do lo ngại về rủi ro suy giảm lợi nhuận và ảnh hưởng đến tính linh hoạt trong hoạt động kinh doanh”.
