Một phán quyết dài 96 trang, gọi thẳng kế hoạch của một người cha và con trai là hành động "thiếu thiện chí", lẽ ra phải chấm dứt vĩnh viễn tham vọng đó. Nhưng chưa đầy một năm sau, đúng kết quả từng bị tòa án bác bỏ lại xảy ra - chỉ khác là lần này đi kèm một cái giá 3,3 tỷ USD.
Quỹ ủy thác bất khả hủy từ cuộc ly hôn
Rupert Murdoch, 94 tuổi, từng lập một quỹ ủy thác gia đình bất khả hủy từ nhiều thập niên trước như một phần nhượng bộ trong cuộc ly hôn lần thứ hai. Quỹ này nắm giữ cổ phần kiểm soát News Corp và Fox Corporation, trao quyền biểu quyết ngang nhau cho bốn người con lớn: Lachlan, James, Elisabeth và Prudence sau khi ông qua đời.
Khi tuổi cao, Murdoch lo ngại ba trong bốn người con có quan điểm chính trị ôn hòa hơn, đe dọa định hướng bảo thủ của Fox News. Ông tìm cách sửa đổi quỹ để trao toàn quyền kiểm soát cho Lachlan, với lập luận rằng giữ nguyên định hướng biên tập mang lại lợi ích tài chính cho tất cả.
Phán quyết 'thiếu thiện chí' tại tòa án Nevada
Vụ việc được xét xử bí mật tại tòa án hộ tịch ở Reno, Nevada vào tháng 9/2024. Ba tháng sau, ủy viên hộ tịch Edmund J. Gorman Jr. công bố phán quyết dài 96 trang, mô tả nỗ lực của Rupert và Lachlan là "thiếu thiện chí" và gọi đây là "màn kịch được dàn dựng cẩn thận" nhằm khóa chặt quyền kiểm soát vào tay Lachlan.
Tuy nhiên, tháng 9/2025, gia tộc Murdoch bất ngờ công bố một thỏa thuận dàn xếp. Theo đó, Lachlan Murdoch, 54 tuổi, trở thành người ra quyết định duy nhất của quỹ ủy thác. Đổi lại, James, Elisabeth và Prudence rút khỏi quỹ, mỗi người nhận khoảng 1,1 tỷ USD - tổng cộng 3,3 tỷ USD, được chi trả từ việc bán hơn 31 triệu cổ phiếu. Lachlan gọi đây là "tin tuyệt vời cho nhà đầu tư", nhấn mạnh thỏa thuận mang lại sự rõ ràng và tính liên tục cho chiến lược công ty.
Bài học về kế nghiệp gia tộc
Kết quả cuối cùng gần như giống hệt điều Rupert đã cố gắng: Lachlan nắm toàn quyền, ba người con còn lại rời đi. Điểm khác biệt là con đường đạt được: thay vì sửa đổi quỹ bị tòa án bác bỏ, một khoản tiền đủ lớn đã thuyết phục những người phản đối rút lui.
Tòa án có thể tuyên bố một con đường là thiếu thiện chí. Nhưng nếu có đủ tiền, bạn luôn có thể tìm con đường khác dẫn đến cùng đích. Dù vậy, cần nhìn nhận công bằng: động cơ của Rupert không đơn thuần là quyền lực, mà là bảo vệ định hướng tư tưởng ông đã xây dựng cả đời. Đây là loại động cơ khiến đánh giá đúng-sai phức tạp hơn.
James, Elisabeth và Prudence mỗi người nhận hơn 1 tỷ USD và tự do theo đuổi giá trị riêng - James ủng hộ các mục tiêu về khí hậu và lý tưởng tiến bộ. Đây không phải kết cục họ mong muốn, nhưng cũng không phải tước đoạt trắng tay.
Ba bài học cho doanh nghiệp gia đình
Một, nếu người sáng lập muốn bảo vệ giá trị cốt lõi qua nhiều thế hệ, cần minh bạch hóa và cài đặt ngay từ đầu trong cấu trúc quản trị, thay vì sửa đổi ngầm về sau khi các bên đã hình thành kỳ vọng khác.
Hai, khi bất đồng thế hệ không thể hòa giải, cơ chế mua lại cổ phần công bằng thường là lối thoát nhân văn hơn so với tranh chấp kéo dài qua nhiều phiên tòa.
Ba, đừng nhầm lẫn giữa thắng về mặt pháp lý và đạt được mục tiêu thực sự. Câu chuyện Murdoch cho thấy thua một phán quyết không có nghĩa là thất bại hoàn toàn, nếu còn đủ nguồn lực để theo đuổi mục tiêu bằng con đường khác. Đây là lời nhắc rằng luật pháp có giới hạn trong việc điều chỉnh quyền lực bên trong một gia tộc.
Người thắng cuộc không phải lúc nào cũng là người đúng trước tòa. Đôi khi, đó chỉ là người còn đủ nguồn lực để tiếp tục cuộc chơi sau khi tòa án đã phán quyết.
