Chiều ngày 8.6, Báo Thanh Niên tổ chức hội thảo "Mở khóa tăng trưởng - Động lực từ kinh tế tư nhân" nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp, kiến nghị tháo gỡ các vướng mắc về thể chế.
Ba nhóm điểm nghẽn lớn
Phát biểu khai mạc, nhà báo Trần Việt Hưng, Phó tổng biên tập Báo Thanh Niên, cho biết để hiện thực hóa tầm nhìn 2045, Trung ương Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trong giai đoạn 2026 - 2030. Theo tính toán, để đạt tăng trưởng hai con số, quy mô vốn đầu tư toàn xã hội cần huy động khoảng 38,5 triệu tỉ đồng. Tuy nhiên, ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng tối đa khoảng 8,5 triệu tỉ đồng (chiếm 20-22% tổng nhu cầu). Phần lớn nguồn lực còn lại phải được khơi thông từ khu vực kinh tế tư nhân. Song thực tế, khu vực này vẫn đối diện nhiều điểm nghẽn mang tính cấu trúc, chưa giải phóng hết tiềm năng.
TS Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội, chỉ ra ba nhóm điểm nghẽn lớn:
- Nghịch lý vốn: Nền kinh tế không thiếu vốn, nhưng doanh nghiệp khó tiếp cận. Các kênh vốn trung và dài hạn như trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư phát triển chưa tương xứng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận tín dụng do thiếu tài sản bảo đảm, thiếu minh bạch tài chính và hạn chế năng lực quản trị.
- Thể chế và thủ tục hành chính: Thủ tục kéo dài, quy định chồng chéo, thiếu thống nhất, cùng tâm lý e ngại trong thực thi công vụ ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Ông Hùng nhấn mạnh: "Điều doanh nghiệp cần là môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, có thể dự báo và thực thi nhất quán".
- Tiếp cận đất đai và chính sách hỗ trợ: Nhà nước cần chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, tháo gỡ rào cản về thể chế, thủ tục và nguồn lực. Doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Khơi thông dòng vốn vào bất động sản
GS-TS Hoàng Văn Cường, Phó chủ tịch Hội Khoa học kinh tế Việt Nam, cho rằng tăng trưởng trông chờ vào động lực mới là khoa học công nghệ, nhưng cần độ trễ vài năm. Để tăng trưởng ngay, cần dựa vào động lực truyền thống: xuất khẩu, tiêu dùng, đầu tư. Trong đầu tư tư nhân, lĩnh vực bất động sản thu hút vốn lớn nhất, tạo sản phẩm nhanh nhất và lan tỏa mạnh đến xây dựng, máy móc, thị trường lao động.
Ông Cường lưu ý: Dòng vốn vào bất động sản nhiều hay ít không phải vấn đề, nhưng cần kiểm soát để tránh đình trệ, khủng hoảng. Nếu sản phẩm không tiêu thụ được, tồn kho trên 30% là dấu hiệu cảnh báo.
Bà Hoàng Thu Hằng, Phó cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho biết bất cập lớn là sự lệch pha cung - cầu kéo dài: nguồn cung nhà ở cao cấp lớn, trong khi phân khúc phù hợp khả năng chi trả của đa số người dân thiếu hụt. Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) để trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 2 vào tháng 10.2026.
Đặc biệt, xử lý dứt điểm các dự án bất động sản tồn đọng. Theo Ban chỉ đạo 751, có 4.489 dự án vướng mắc, tổng mức hơn 3,3 triệu tỉ đồng. Đến nay, đã xử lý được 1.022 dự án (hơn 800.000 tỉ đồng). Việc này giúp giải phóng nguồn lực xã hội, bổ sung nguồn cung, kéo giảm giá nhà.
Bộ Xây dựng cũng đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, ban hành Nghị định 357, hoàn thiện hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản. Mỗi bất động sản sẽ được cấp mã định danh, công khai thông tin pháp lý, quyền sử dụng đất, lịch sử giao dịch, giúp thị trường minh bạch hơn, hạn chế đầu cơ.
Liên quan chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về phát triển nhà ở cho thuê, Bộ Xây dựng nghiên cứu sửa đổi chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng để thu hút doanh nghiệp. Mục tiêu tăng nguồn cung nhà ở chi phí phù hợp cho công nhân, người lao động, cán bộ, công chức. Bộ cũng tiếp tục phát triển dự án 1 triệu căn hộ cho thuê, phấn đấu năm 2026 hoàn thành khoảng 158.000 căn nhà ở xã hội.
Xóa các dự án treo
Ông Võ Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), thẳng thắn cho rằng lượng vốn khổng lồ của tư nhân đang bị "chôn" trong các dự án bất động sản treo, quỹ đất vướng mắc pháp lý, kết luận thanh tra, bản án kéo dài. Đây là sự lãng phí lớn.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu ban hành nhiều cơ chế, chính sách tháo gỡ. Các địa phương tích cực rà soát, phân loại dự án để xử lý phù hợp. Ông Tuấn nhấn mạnh tinh thần "không cầu toàn": không đặt nặng giải quyết cùng lúc toàn bộ dự án, mà phân loại thành phần. Nguyên tắc là không hợp thức hóa sai phạm, nhưng cái gì giải quyết ngay được thì giải quyết ngay để khơi thông nguồn lực.
Về cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, ông Tuấn cho biết đã có hơn 62 triệu thửa đất có thông tin, trong đó hơn 24 triệu thửa đất "đúng - đủ - sạch - sống", đủ điều kiện chia sẻ cho người dân, doanh nghiệp. Dữ liệu này cũng phục vụ cắt giảm thủ tục hành chính.
