Kể từ năm 2022, Mark Zuckerberg đã tái tạo Meta xoay quanh một lối quản trị tàn nhẫn, góp phần định hình kỷ nguyên mới ở Thung lũng Silicon. Đầu năm ngoái, Giám đốc công nghệ Andrew Bosworth từng nói thẳng với nhân viên: “Bạn nên nghỉ việc nếu cảm thấy như vậy”. Ông củng cố hình ảnh một tổ chức tinh gọn, áp lực cao, không khoan nhượng với tranh luận nội bộ.
Lãnh đạo Meta thừa nhận sai lầm
Nhưng trong tháng này, Bosworth đã thay đổi giọng điệu. Trong một bản ghi nhớ và cuộc họp với nhân viên, ông thừa nhận tinh thần nhân viên “có lẽ đang ở một trong những mức tệ nhất từ trước đến nay” và công ty đã làm “một việc tồi tệ” với cuộc tái cấu trúc gần đây. “Chúng tôi đã làm xói mòn niềm tin của các bạn rằng chuyên môn và đóng góp cụ thể của các bạn sẽ được trân trọng”.
Meta đã trải qua nhiều đợt sa thải: 11.000 người cuối năm 2022, 10.000 người mùa xuân 2023, 3.600 người năm 2025 với lý do hiệu suất thấp, và 8.000 người vào tháng 5 năm nay. Nhiều nhân viên bị sa thải từng nhận đánh giá hiệu suất tốt. Tháng 3, thông tin rò rỉ về cắt giảm việc làm khiến nhân viên rơi vào trạng thái lơ lửng kéo dài hai tháng trước khi có thông báo chính thức vào tháng 5.
Nhân viên nổi loạn công khai
Lực lượng lao động của Meta đang ở điểm đứt gãy. Nhân viên tại Anh cố gắng thành lập công đoàn, lên án “những hành vi tàn nhẫn và thiển cận”. Hơn 1.600 nhân viên ký kiến nghị yêu cầu ngừng theo dõi thao tác gõ phím để cải thiện mô hình AI. Một nhân viên bức xúc đã chiếm sóng cuộc họp trực tiếp bằng màn bùng nổ tục tĩu nhắm vào lãnh đạo. Người khác so sánh việc làm trong đơn vị huấn luyện AI với trại cải tạo gulag. Một số nhân viên chán nản đến mức cầu mong bị sa thải để nhận trợ cấp thôi việc.
Giám đốc sản phẩm Chris Cox thừa nhận “sự điên rồ của công ty này” tạo ra môi trường “khó khăn” và “tàn bạo”. CEO Mark Zuckerberg cũng thừa nhận “chúng tôi đã mắc sai lầm”. Sandra Sucher, giáo sư tại Harvard Business School, nhận xét: “Đây là một ví dụ kinh điển của việc gieo nhân nào gặt quả nấy. Họ gần như đã phá hủy niềm tin một cách có hệ thống. Giờ họ đang cố tìm cách tự kéo mình ra khỏi cái hố mà chính họ đã đào”.
Tác động đến năng suất và danh tiếng
Mục tiêu của phong cách quản trị quyết liệt là thúc đẩy đổi mới nhanh hơn để bắt kịp OpenAI, Anthropic và Google trong cuộc chiến AI. Tuy nhiên, Meta ngày càng tụt lại phía sau. Năm ngoái, công ty trì hoãn và không phát hành mô hình AI chủ lực sau khi các kỹ sư gặp khó khăn. Năm nay, công ty nhiều lần lùi thời điểm triển khai một mô hình khác.
Các lãnh đạo đang vội vã kiểm soát thiệt hại. Bosworth hứa giảm quy mô đội ngũ quản lý, thu hẹp chương trình theo dõi thao tác gõ phím và tăng ngân sách cho sự kiện xã hội. Nhân viên bị điều chuyển sang huấn luyện AI giờ có cơ hội tự chọn vai trò khác. Tuy nhiên, Sucher cho rằng bước đầu tiên thực sự là Zuckerberg phải đưa ra lời xin lỗi đúng nghĩa và cam kết đáng tin cậy rằng ông sẽ không đối xử với nhân viên như thể họ không phải con người.
Tương lai của Meta và Thung lũng Silicon
Liệu con tàu Meta có thực sự đổi hướng hay không là câu hỏi lớn đối với khoảng 70.000 nhân viên còn lại và cả ngành công nghệ. Tháng 11/2022, Meta trở thành gã khổng lồ công nghệ đầu tiên sa thải hàng loạt, mở đầu kỷ nguyên không khoan nhượng. Những bình luận gần đây có thể đánh dấu sự điều chỉnh đường hướng thực sự hay chỉ là khoảng tạm dừng ngắn trước khi quay lại cách làm hà khắc hơn. Trong khi đó, Google và Microsoft đã chọn đề xuất gói nghỉ việc tự nguyện thay vì sa thải hàng loạt. Zuckerberg cam kết chưa có đợt cắt giảm lớn nào ít nhất đến cuối năm.
