Trong ngành công nghiệp kim cương toàn cầu, giấy kiểm định của Viện Ngọc học Mỹ (GIA) được xem là tiêu chuẩn hàng đầu để đánh giá chất lượng kim cương. Quy trình kiểm định trải qua nhiều giai đoạn kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo tính khách quan và độc lập.
Tiếp nhận và mã hóa bảo mật
Kim cương được gửi đến GIA bởi chủ sở hữu, thường là thợ cắt mài hoặc thương nhân, nhưng cũng có thể là nhà bán lẻ hoặc người tiêu dùng. Ở giai đoạn tiếp nhận, viên kim cương không được kèm theo tên công ty, logo hay bất kỳ thông tin nào giúp nhận biết chủ sở hữu. Điều này giúp GIA tránh ưu ái khách hàng cụ thể. Mỗi viên được cấp mã số theo dõi nội bộ và đặt trong hộp lưu trữ trong suốt, dùng để nhận diện trong suốt quá trình kiểm định.
Đo trọng lượng, kích thước và kiểm tra sơ bộ
GIA bắt đầu bằng việc cân trọng lượng và đo kích thước bằng thiết bị có độ chính xác cao hơn nhiều so với thước đo thủ công. Sau đó, tiến hành kiểm tra bổ sung để xác định viên đá có phải là kim cương tổng hợp, đá giả, hay màu sắc tự nhiên hay được xử lý trong phòng thí nghiệm. Nếu cần, viên đá được chuyển sang kiểm tra chuyên sâu về thành phần hóa học và nguồn gốc màu sắc.
Đánh giá độ tinh khiết và chất lượng hoàn thiện
Viên kim cương được đánh giá độ tinh khiết và chất lượng hoàn thiện dưới kính phóng đại trong điều kiện quan sát tiêu chuẩn, với sự tham gia của nhiều chuyên gia thẩm định. Chuyên gia GIA xác định các đặc điểm ảnh hưởng đến độ tinh khiết, đánh giá chất lượng đánh bóng, độ đối xứng và phát hiện dấu hiệu xử lý nhân tạo như bơm chất lấp đầy khe nứt hoặc khoan laser. Thông tin về trọng lượng và kích thước được kiểm tra lại. Đối với viên kim cương được báo cáo phân loại đầy đủ, GIA lập sơ đồ khuyết điểm, đánh dấu vị trí, kích thước và loại khuyết điểm bên trong và bên ngoài. Ngoài ra, GIA cũng đánh giá kích thước mặt đáy và độ dày viền ngoài.
Kiểm tra độc lập bởi nhiều chuyên gia
Để hạn chế sai lệch, mỗi viên kim cương được kiểm tra độc lập bởi nhiều chuyên gia. Sau khi chuyên gia đầu tiên hoàn thành, một chuyên gia thứ hai thực hiện lại toàn bộ quy trình mà không biết kết quả trước đó. Chuyên gia này xác định lại độ tinh khiết, độ đánh bóng, độ đối xứng, kiểm tra chóp đáy, viền cạnh và dấu hiệu xử lý nhân tạo, từ đó đưa ra đánh giá độc lập. Nếu cần, một chuyên gia đá quý cấp cao có thể xem xét lần thứ ba. GIA chỉ hoàn tất phân loại khi đạt được mức đồng thuận cần thiết giữa các chuyên gia.
Xác định màu sắc và huỳnh quang
Sau đánh giá độ tinh khiết, viên kim cương được chuyển sang xác định màu sắc và hiện tượng huỳnh quang. Màu sắc được so sánh với bộ đá chuẩn từ cấp D đến Z, trong đó D là không màu hoàn toàn. Chuyên gia đặt viên kim cương cạnh các viên chuẩn để xác định vị trí trên thang màu. GIA cũng kiểm tra huỳnh quang bằng ánh sáng tia cực tím (UV) chuyên dụng để xác định mức độ phát sáng. Việc xác định màu sắc và huỳnh quang cũng do nhiều chuyên gia độc lập thực hiện, mỗi người không biết kết quả của người khác. Chỉ khi có sự đồng thuận đủ lớn, cấp màu cuối cùng mới được xác định.
Kiểm soát môi trường kiểm định
GIA kiểm soát chặt chẽ môi trường kiểm định vì ánh sáng và màu nền có thể ảnh hưởng đến cảm nhận về màu sắc. Các phòng kiểm định được thiết kế với nguồn sáng tiêu chuẩn và nền màu xám trung tính, trắng để giảm thiểu sai lệch.
Rủi ro làm giả giấy kiểm định
Do quy trình phức tạp, một số đối tượng đã làm giả hoặc chỉnh sửa giấy kiểm định GIA. Năm 2015, GIA tuyên bố vô hiệu hóa 1.042 giấy kiểm định kim cương. Theo GIA, một nguồn bên ngoài không được ủy quyền đã xâm nhập hệ thống dữ liệu phân loại, can thiệp và chỉnh sửa thông tin trong các báo cáo trước khi in và gửi khách hàng. Hệ thống kiểm soát nội bộ phát hiện dấu hiệu bất thường. GIA phối hợp với Tata Consultancy Services (TCS) điều tra, kết quả cho thấy quy mô thao túng báo cáo liên quan đến nhiều cựu nhân viên TCS. GIA và TCS chuyển kết quả cho cơ quan thực thi pháp luật Ấn Độ. GIA cho biết phần lớn viên kim cương liên quan được khách hàng nộp tại phòng thí nghiệm ở Ấn Độ trong tháng 7 và 8/2015, sau đó được phân loại tại các phòng thí nghiệm khác như New York và Carlsbad, California.
