Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vừa công bố báo cáo chi tiêu quốc phòng năm 2024, cho thấy bức tranh toàn cảnh về nỗ lực tăng cường ngân sách quân sự của các nước thành viên. Theo số liệu mới nhất, 23 trong số 32 quốc gia thành viên đã đạt hoặc vượt mục tiêu chi tiêu quốc phòng 2% GDP, tăng so với con số 11 nước của năm 2023.
Ba Lan dẫn đầu về tỷ lệ chi tiêu
Ba Lan tiếp tục là quốc gia chi tiêu quốc phòng cao nhất trong NATO tính theo tỷ lệ GDP, với mức 4,12% trong năm 2024. Tiếp theo là Estonia (3,43%), Mỹ (3,38%), Latvia (3,15%) và Hy Lạp (3,08%). Các nước này đều vượt xa mục tiêu 2% mà NATO đề ra từ năm 2014.
Phát biểu tại cuộc họp báo, Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg cho biết: “Đây là một năm kỷ lục khi các đồng minh châu Âu và Canada đã tăng chi tiêu quốc phòng lên 18% so với năm ngoái. Tổng mức tăng từ năm 2014 đến nay đạt 600 tỷ USD.”
Mỹ vẫn là “người khổng lồ” chi tiêu
Xét về giá trị tuyệt đối, Mỹ vẫn là quốc gia chi tiêu quốc phòng lớn nhất NATO, với ngân sách dự kiến đạt 967 tỷ USD trong năm 2024, chiếm khoảng 68% tổng chi tiêu quốc phòng của toàn khối. Đức đứng thứ hai với 97 tỷ USD, tiếp theo là Anh (82 tỷ USD) và Pháp (65 tỷ USD).
Theo báo cáo, tổng chi tiêu quốc phòng của tất cả các nước NATO trong năm 2024 ước tính đạt 1.474 tỷ USD, tăng 11% so với năm 2023. Điều này phản ánh cam kết mạnh mẽ của các thành viên trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, đặc biệt sau cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Những nước chưa đạt mục tiêu
Mặc dù có sự cải thiện đáng kể, vẫn còn 9 quốc gia thành viên chưa đạt mục tiêu 2% GDP. Trong số đó, Canada chi tiêu 1,37%, Tây Ban Nha 1,28%, Bỉ 1,30%, Luxembourg 1,01% và Slovenia 1,29%. Italy và Bồ Đào Nha cũng nằm trong nhóm này với mức lần lượt là 1,49% và 1,55%.
Stoltenberg nhấn mạnh: “Tôi kỳ vọng tất cả các đồng minh sẽ tiếp tục nỗ lực để đạt được mục tiêu 2% vào năm tới. Đây là vấn đề công bằng và chia sẻ gánh nặng trong liên minh.”
Bối cảnh và tác động
Việc tăng chi tiêu quốc phòng diễn ra trong bối cảnh NATO đối mặt với nhiều thách thức an ninh mới, từ xung đột tại Ukraine đến căng thẳng ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Các nước thành viên đã nhất trí tại Hội nghị thượng đỉnh Vilnius năm 2023 về kế hoạch tăng cường năng lực phòng thủ, bao gồm việc nâng mục tiêu chi tiêu lên 2% GDP như một mức tối thiểu.
Chuyên gia phân tích quân sự John Smith từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) nhận định: “Mức chi tiêu hiện tại cho thấy NATO đang thích ứng với môi trường an ninh mới, nhưng vẫn cần sự đồng đều hơn giữa các thành viên để đảm bảo khả năng phòng thủ tập thể.”
Báo cáo cũng chỉ ra rằng, nếu tính cả chi tiêu cho các hoạt động quân sự ngoài ngân sách quốc phòng chính thức, con số thực tế có thể cao hơn. NATO dự kiến sẽ tiếp tục theo dõi và đánh giá tiến độ của các nước trong các năm tới.
