Nghị Định 57 Tạo Xung Lực Mới, Giúp 20 Tập Đoàn Nhà Nước 'Lột Xác' Mạnh Mẽ
Sự xuất hiện của Nghị định số 57/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 12/2/2026, đánh dấu một cột mốc bước ngoặt quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam. Văn bản pháp lý này không chỉ đơn thuần thay thế các quy định cũ mà còn thiết lập một trật tự quản trị mới, mang tính tập trung và quyết liệt hơn bao giờ hết. Thay vì sự phân tán trong các văn bản trước đây, khung pháp lý mới quy tụ quyền lực điều hành về tay người đứng đầu Chính phủ, tạo ra áp lực cải tổ mạnh mẽ lên những khối tài sản khổng lồ của quốc gia. Điều này thể hiện rõ sự quyết tâm của Đảng và Chính phủ trong việc biến các doanh nghiệp nhà nước trở thành những "viên kim cương" thực thụ, đủ sức dẫn dắt nền kinh tế trong kỷ nguyên mới đầy thách thức.
Danh Mục 20 Tập Đoàn: Trọng Tâm Của Cuộc Cải Cách
Điểm mấu chốt tạo nên sức nóng của Nghị định 57 chính là danh mục Phụ lục III, liệt kê 20 tập đoàn và tổng công ty hàng đầu. Những cái tên nổi bật như Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), và Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) đều nằm trong diện Thủ tướng trực tiếp phê duyệt phương án cơ cấu lại vốn. Cơ chế tập quyền tối cao này giúp khơi thông điểm nghẽn cho các sếu đầu đàn của nền kinh tế, đảm bảo quá trình cải tổ diễn ra nhanh chóng và hiệu quả.
Theo đánh giá của TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế - tài chính, việc đưa thẩm quyền quyết định về Thủ tướng là một bước đi đúng đắn, nhằm bảo đảm tính chính trị và kinh tế ở mức cao nhất. Ông nhấn mạnh rằng, khi các doanh nghiệp nắm giữ mạch máu quốc gia như PVN, EVN hay Viettel thực hiện tái cơ cấu, tầm nhìn phải vượt ra khỏi khuôn khổ của một bộ ngành cụ thể. Thủ tướng sẽ là người có cái nhìn tổng thể nhất để cân đối giữa mục tiêu bảo toàn vốn nhà nước, nhiệm vụ an ninh quốc phòng, và vai trò bình ổn kinh tế vĩ mô. Sự trực diện này giúp rút ngắn thời gian chờ đợi thủ tục hành chính, vốn là rào cản khiến nhiều cơ hội thoái vốn hay hợp nhất trước đây bị bỏ lỡ.
Tác Động Sâu Rộng Đến Các Lĩnh Vực Trọng Yếu
Trong danh sách này, các định chế tài chính lớn như Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank), Tập đoàn Bảo Việt cũng bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng. Việc Thủ tướng trực tiếp duyệt lộ trình tăng vốn và cơ cấu lại sở hữu giúp các đơn vị này tự tin hơn trong việc triển khai các chuẩn mực quốc tế. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nhạy cảm, có sự giao thoa giữa kinh tế và an ninh quốc phòng, sự phê duyệt từ cấp cao nhất tạo ra hành lang pháp lý an toàn và minh bạch cho những người thực thi tại doanh nghiệp.
Bên cạnh các tập đoàn, những tổng công ty chuyên ngành như Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cũng đứng trước áp lực tự đổi mới. Nghị định 57 không chỉ đề cập đến cổ phần hóa mà còn mở rộng ra các hình thức như hợp nhất, sáp nhập, giải thể, hoặc chuyển nhượng vốn. Các doanh nghiệp cấp I thuộc phạm vi quản lý của các bộ, cơ quan đại diện chủ sở hữu cũng sẽ được thực hiện quyết liệt dựa trên kế hoạch 5 năm đã được phê duyệt. Cơ chế này buộc các sếu đầu đàn phải rà soát lại toàn bộ danh mục đầu tư, loại bỏ những mảng kinh doanh kém hiệu quả để tập trung nguồn lực vào lĩnh vực cốt lõi.
Kỳ Vọng Về Dòng Vốn Bứt Phá Và Bảo Toàn Tài Sản Quốc Gia
Theo các chuyên gia kinh tế, Nghị định 57/2026/NĐ-CP xác lập tiêu chuẩn mới về cổ phần hóa, không chỉ dừng lại ở việc thay đổi mô hình sở hữu mà phải hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh. Các doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn chỉ được cổ phần hóa khi đã xử lý xong các vấn đề tài chính tồn đọng, xác định giá trị thực tế lớn hơn các khoản phải trả. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng thất thoát vốn, bảo đảm khi doanh nghiệp bước ra thị trường, họ phải ở trạng thái "sạch" nhất, sẵn sàng thu hút các nhà đầu tư chiến lược.
Trao đổi nhanh với phóng viên, đại diện một tập đoàn lớn trong nhóm 20 cho biết, việc Thủ tướng phê duyệt kế hoạch 5 năm giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong lộ trình đầu tư dài hạn. Thay vì mỗi năm phải xin phê duyệt nhỏ lẻ, giờ đây họ có một bản đồ lộ trình rõ ràng để thực hiện các thương vụ sáp nhập hoặc thoái vốn tại các công ty con. Sự minh bạch này cũng giúp cổ phiếu của các doanh nghiệp đã niêm yết như Petrolimex (PLX), Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các quỹ đầu tư quốc tế. Người mua giờ đây có thể "chọn mặt rót tiền" vào những đơn vị có cam kết cải tổ mạnh mẽ từ cấp cao nhất.
Chính Sách Đối Với Người Lao Động Và Phòng Chống Lãng Phí
Chính sách đối với người lao động cũng là một phần không thể tách rời trong cuộc đại cải tổ này. Nghị định 57 quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu, hội đồng thành viên trong việc bảo đảm quyền lợi cho hàng triệu nhân viên. Việc ổn định tâm lý đội ngũ nhân sự tại các tổng công ty lớn như Vinafood1, Vinafood2, Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam là yếu tố then chốt để quá trình chuyển đổi diễn ra êm thấm. Một môi trường làm việc mới với cơ chế lương thưởng dựa trên hiệu suất (KPI) sẽ thay thế dần tư duy làm việc lâu năm, tạo động lực cho những người có năng lực đóng góp vào sự phát triển chung.
Đáng chú ý, mục tiêu phòng, chống dàn trải, lãng phí tài sản nhà nước được Nghị định 57 đặt lên hàng đầu. Các dự án đầu tư kém hiệu quả, các khoản vốn góp ngoài ngành không mang lại lợi nhuận sẽ phải được xử lý dứt điểm thông qua các hình thức như chuyển giao hoặc thanh lý. Thủ tướng Chính phủ sẽ quyết định tiêu chí phân loại dựa trên nguyên tắc bảo toàn, phát triển vốn, bảo đảm mỗi đồng vốn đầu tư của nhà nước phải mang lại giá trị gia tăng lớn nhất cho xã hội. Những nỗ lực này không chỉ giúp làm sạch bảng cân đối kế toán của các tập đoàn mà còn giải phóng nguồn lực khổng lồ đang bị "đóng băng" tại các dự án chậm tiến độ.
Có thể thấy, sức nóng từ Nghị định 57/2026/NĐ-CP đang lan tỏa mạnh mẽ, thúc đẩy các "ông lớn" nhà nước bước vào một cuộc đua về hiệu quả và tính minh bạch. Đây không còn là câu chuyện của riêng mỗi doanh nghiệp mà là nhiệm vụ chiến lược để nâng tầm vị thế kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế. Khi áp lực được chuyển hóa thành động lực, những sếu đầu đàn của nền kinh tế chắc chắn sẽ vươn mình mạnh mẽ hơn, xứng đáng với sự kỳ vọng của Chính phủ và nhân dân.
