Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 không cho phép Việt Nam đi theo những lối mòn phát triển cũ. Kinh tế tư nhân không thể tiếp tục bó hẹp ở vai trò “hỗ trợ” hay “đóng góp thêm”, mà phải vươn lên thành một động lực chính tạo ra năng lực cạnh tranh quốc gia, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao.
Hội thảo bàn về động lực từ doanh nghiệp
Ngày 8/7 tại Hà Nội, Báo Nhân Dân phối hợp Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Hội thảo “Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp”. Các đại biểu tập trung phân tích những điểm nghẽn cản trở khối kinh tế tư nhân, đồng thời đề xuất hàng loạt giải pháp tháo gỡ rào cản, hướng tới chuyển hóa nguồn lực, năng lực sản xuất và khát vọng của khu vực này thành động lực tăng trưởng bền vững.
Thay đổi cách tiếp cận quản lý
Phát biểu khai mạc, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đánh giá: Hơn một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW đã khơi dậy tinh thần khởi nghiệp, đưa kinh tế tư nhân trở thành nền tảng cốt lõi cho tăng trưởng 2 con số. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn đối mặt với điểm nghẽn về cấu trúc, thể chế, khó khăn trong tiếp cận đất đai, nguồn vốn và thị trường. Ông nhấn mạnh: “Để doanh nghiệp thật sự là trung tâm của động lực tăng trưởng, yêu cầu cấp bách là tiếp tục hoàn thiện thể chế, giảm chi phí tuân thủ và tháo gỡ mọi rào cản. Các chính sách cần được thiết kế xoay quanh doanh nghiệp: Vừa tạo môi trường thuận lợi, vừa trao cơ hội cùng Nhà nước kiến tạo cơ chế, xây dựng hạ tầng và tham gia quản trị quốc gia. Doanh nghiệp không chỉ là đối tượng quản lý, mà phải trở thành đối tác kiến tạo.”
Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho rằng động lực tăng trưởng lớn nhất của Việt Nam là cải cách thể chế. “Đây không chỉ là sửa thủ tục, cắt giấy phép hay giảm điều kiện kinh doanh. Quan trọng hơn, phải thay đổi cách tiếp cận: Từ tư duy quản lý sang phục vụ và kiến tạo; từ tiền kiểm sang hậu kiểm; từ 'không quản được thì cấm' sang quản lý thông minh, minh bạch và có trách nhiệm.”
Thực tế cải cách và những rào cản
Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển đặt vấn đề: “Cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, nếu nhìn về số lượng đều thấy Trung ương đã rất quyết tâm. Tuy nhiên, cần trả lời câu hỏi: Cắt giảm các thủ tục và chi phí tuân thủ đã thực chất hay chưa? Câu chuyện cải cách thể chế cuối cùng vẫn phụ thuộc lớn vào sự chuyển dịch đồng bộ ở cấp thực thi tại các ngành và địa phương.”
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết: “Mục tiêu tăng trưởng 2 con số là điều kiện tiên quyết để Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Hệ thống ngân hàng cam kết điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ, tín dụng và ngoại hối, kiểm soát lạm phát, bảo đảm cung ứng đủ vốn cho nền kinh tế.”
Nâng cao chất lượng cải cách thể chế
Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI Đậu Anh Tuấn nhận định: “Quyết tâm cải cách của Trung ương rất rõ ràng, quyết liệt và nhanh chóng. Nhưng chuyển động của các cơ quan thực thi lại chưa 'đồng tốc', khiến vướng mắc về thủ tục hành chính vẫn phổ biến. Chỉ khi cải cách được triển khai đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, mới thật sự đi vào cuộc sống.”
Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) Nguyễn Hoài Nam phản ánh: “Quá trình các bộ, ngành tự cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh chưa mang lại hiệu quả kỳ vọng bởi thiếu vắng sự tham gia của doanh nghiệp. Qua rà soát, VASEP nhận thấy còn nhiều vướng mắc dù đã nhiều lần kiến nghị, nhưng vẫn chưa được tiếp thu. Đơn cử, để xuất khẩu một lô hàng thủy sản, doanh nghiệp phải hoàn thiện nhiều giấy tờ cùng nhiều khâu xác nhận.”
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: “Cải cách thể chế là giải pháp ít tốn kém nhưng mang lại hiệu quả bao trùm. Tuy nhiên, lĩnh vực bất động sản vẫn vướng thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và trong lĩnh vực xây dựng. Bộ Công an đã bãi bỏ một số thủ tục về phòng cháy, chữa cháy, nhưng trong xây dựng vẫn tồn tại các thủ tục kiểm tra tương tự.”
Đại biểu chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Đức Hiếu đưa ra ba đề xuất: Thứ nhất, gộp một số luật và áp dụng một nghị định hướng dẫn chung cho nhiều luật liên quan để hạn chế chồng chéo. Thứ hai, thiết lập cơ chế đặc thù như Tổ công tác của Trung ương để tháo gỡ vướng mắc trong thực thi pháp luật. Thứ ba, kiểm soát chặt chẽ việc ban hành quy định mới, ngăn chặn điều kiện kinh doanh “tái sinh” dưới vỏ bọc tinh vi.
Môi trường kinh doanh ổn định, thông thoáng
Bà Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và chính sách kinh tế-tài chính (Bộ Tài chính), cho rằng: “Doanh nghiệp không chỉ cần chính sách ưu đãi mà quan trọng hơn là môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, thông thoáng, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ. Cần thiết lập cơ chế đột phá hướng tới hình thành doanh nghiệp tư nhân lớn, có khả năng dẫn dắt và đảm nhận các dự án trọng điểm quốc gia.”
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam Tô Hoài Nam khẳng định: “Doanh nghiệp Việt Nam không thiếu khát vọng, nhưng cốt lõi là cần một hệ sinh thái thuận lợi để phát triển. Trước khi ban hành mỗi quy định mới, cơ quan quản lý cần làm rõ: Doanh nghiệp mất bao nhiêu thời gian, bao nhiêu chi phí và có dễ tuân thủ hay không? Nếu chưa có lời giải đáp thuyết phục, quy định đó chưa nên ban hành.”
Cục trưởng Phát triển kinh tế tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) Bùi Anh Tuấn cho biết: “Giai đoạn tới, trọng tâm chính sách sẽ chuyển từ 'hỗ trợ doanh nghiệp' sang 'kiến tạo hệ sinh thái phát triển'. Ưu tiên số một là cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính; thiết kế chính sách xử lý điểm nghẽn và giảm chi phí; đầu tư năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp; đồng hành hỗ trợ theo từng giai đoạn phát triển.”
