Theo TS. Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Phát triển Doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh thuộc Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế-tài chính (Bộ Tài chính), sức mạnh tổng hợp của nền kinh tế chỉ được nhân lên khi cải cách thể chế thực sự hóa giải được gánh nặng vướng mắc mà doanh nghiệp gặp phải. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, kinh tế tư nhân được xác định là động lực trung tâm, đòi hỏi những thay đổi căn bản về tư duy và chính sách.
Kinh tế tư nhân là trung tâm chiến lược tăng trưởng
TS. Nguyễn Minh Thảo nhấn mạnh rằng không có doanh nghiệp thì không thể khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng. Vai trò trung tâm của kinh tế tư nhân thể hiện sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy phát triển, phù hợp với chủ trương của Đảng coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là kinh tế tư nhân, phải lớn mạnh.
Gỡ điểm nghẽn thể chế cho doanh nghiệp
Doanh nghiệp tư nhân hiện đối mặt với nhiều điểm nghẽn đan xen về thể chế, từ văn bản pháp luật và tổ chức thực thi đến gánh nặng thủ tục hành chính, áp lực chi phí và năng lực cạnh tranh hạn chế. Theo bà Thảo, cần thay đổi tư duy từ quản lý sang kiến tạo môi trường chính sách, thiết lập nền tảng thể chế cởi mở, khuyến khích đầu tư và kinh doanh. "Doanh nghiệp không chỉ cần chính sách ưu đãi mà cần môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, thông thoáng, giảm gánh nặng thủ tục, chi phí tuân thủ thấp," bà nói.
Bà Thảo đề xuất khẩn trương hiện thực hóa các phương án cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số và sự đồng hành của chính quyền. Cần thu hẹp khoảng cách từ chính sách đến thực thi, thiết lập cơ chế đặc thù để hình thành doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn có tính dẫn dắt. Đồng thời, hoàn thiện hành lang pháp lý khuyến khích nghiên cứu khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các tiêu chuẩn mới như tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc để không bị tụt lại phía sau.
Hợp tác công - tư: Kích hoạt dòng vốn xã hội
TS. Nguyễn Minh Thảo cho rằng mô hình hợp tác công - tư (PPP) là giải pháp then chốt để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội. Chính phủ đã đề xuất tổng vốn đầu tư công giai đoạn 2026-2030 là 8,22 triệu tỷ đồng, gấp 2,7 lần thực hiện 5 năm trước, trong đó khoảng 80% dự kiến huy động từ nguồn lực của doanh nghiệp trong nước, xã hội và vốn nước ngoài. Tuy nhiên, khuôn khổ chính sách PPP cần hoàn thiện về thủ tục hành chính, cơ chế chia sẻ rủi ro và minh bạch thông tin. Tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư phải công khai, cạnh tranh và có giám sát thực thi.
Ba nguyên tắc cốt lõi cải cách môi trường kinh doanh
Theo bà Thảo, cải cách môi trường đầu tư kinh doanh cần tuân thủ ba nguyên tắc: giảm thời gian, giảm chi phí và giảm rủi ro, nhằm xây dựng môi trường an toàn. Bên cạnh đó, sự đồng hành của Chính phủ và chính quyền địa phương thông qua các cuộc đối thoại thường xuyên là kinh nghiệm quý. Bà dẫn chứng: "Thực tế đã chứng minh, thông qua các cuộc đối thoại trực tiếp, lãnh đạo các bộ, ngành đã cam kết sửa đổi ngay văn bản quy phạm pháp luật có sai sót."
Giám sát độc lập để cắt giảm điều kiện kinh doanh
TS. Nguyễn Minh Thảo chia sẻ rằng tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập so với rút lui khỏi thị trường đã giảm từ 3-4 lần trước đại dịch Covid-19 xuống dưới 1 lần trong thời kỳ dịch, và hiện phục hồi ở mức 1,18 lần. Nhờ Nghị quyết 68/NQ-CP, tỷ lệ này đã tăng gấp đôi trong năm 2025, và bà kỳ vọng đạt mức 2 lần vào cuối năm. Về giám sát điều kiện kinh doanh ẩn, bà nhắc lại kinh nghiệm năm 2016 khi rà soát 6.000 điều kiện kinh doanh bằng một đơn vị độc lập, giúp cắt giảm 30% số lượng. Bà nhấn mạnh vai trò của một cơ chế giám sát độc lập để tạo phản hồi chéo, giúp doanh nghiệp có tiếng nói và cơ quan quản lý quyết liệt hơn trong rà soát, cắt giảm.
