Honda đang trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất lịch sử, với khoản lỗ ròng hàng năm hơn 9 tỷ USD – lần đầu tiên sau 7 thập kỷ niêm yết. Nguyên nhân chính đến từ chiến lược chuyển đổi xe điện (EV) đầy tham vọng nhưng thất bại, khiến CEO Toshihiro Mibe bị các lãnh đạo cấp cao trong nội bộ yêu cầu từ chức.
Chiến lược xe điện đổ vỡ
Năm 2020, ông Mibe tuyên bố Honda sẽ chi hàng chục tỷ USD để khai tử động cơ đốt trong vào năm 2040, chuyển hoàn toàn sang xe điện. Tuyên bố này từng được Phố Wall hoan nghênh, nhưng hiện tại đã trở thành gánh nặng. Tại Mỹ, chính sách xóa bỏ ưu đãi thuế liên bang cho EV dưới thời Tổng thống Trump khiến nhu cầu lao dốc. Honda buộc phải từ bỏ mục tiêu chỉ bán xe điện vào năm 2040.
Theo các nguồn tin nội bộ, ít nhất một thành viên Hội đồng quản trị đã âm thầm vận động để ông Mibe chịu trách nhiệm và từ chức. Người phát ngôn của Honda từ chối bình luận về thông tin này.
Nội bộ mất niềm tin
Ông Takaki Nakanishi, CEO Viện Nghiên cứu Nakanishi, nhận định: “Vấn đề là Honda đã có rất nhiều cơ hội để giảm tốc tiến trình chuyển đổi EV, nhưng phản ứng của họ lại quá chậm chạp.” Nhiều kỹ sư kỳ cựu của Honda, vốn gắn bó với động cơ đốt trong, tỏ ra miễn cưỡng với thay đổi. Trong các cuộc họp nội bộ, ông Mibe từng nói: “Chúng ta không cần phải làm những cái động cơ sặc mùi dầu mỡ đó nữa,” theo chuyên gia phân tích Shigeo Makino.
Cơ cấu quản trị cũng bị chỉ trích khi ông Mibe kiêm nhiệm CEO và Chủ tịch HĐQT, tập trung quyền lực và thiếu sự giám sát độc lập. Không có nhân vật số hai đủ mạnh để phản biện, theo ông Nakanishi.
Hậu quả và kế hoạch cứu vãn
Cuối năm 2024, Honda đàm phán sáp nhập với Nissan nhưng thất bại. Tháng 3 năm nay, liên doanh với Sony bị khai tử. Công ty công bố lỗ ròng 9 tỷ USD do chi phí tái cơ cấu và xóa sổ tài sản EV. Để xoay chuyển, Honda tập trung vào xe hybrid, dự kiến ra mắt 15 mẫu mới vào năm 2030, kết hợp cắt giảm chi phí. Ông Mibe tự nguyện giảm 30% lương, rời ghế Chủ tịch HĐQT và cam kết cải thiện quản trị.
Đại hội cổ đông sắp tới sẽ là bài kiểm tra quan trọng cho ban lãnh đạo. “Vẫn còn rất nhiều người hâm mộ Honda tại Mỹ. Điều Honda cần làm là mang đến cho khách hàng những sản phẩm họ thực sự muốn – những chiếc xe hybrid chất lượng cao,” ông Makino nhận định.
