Số lượng doanh nghiệp tăng nhanh, nhưng chất lượng chưa tương xứng
Trong những năm gần đây, số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới tại Việt Nam liên tục tăng cao, đạt mức kỷ lục. Theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2024 cả nước có hơn 160.000 doanh nghiệp thành lập mới, nâng tổng số lên trên 900.000 doanh nghiệp đang hoạt động. Tuy nhiên, phần lớn trong số này là doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ, với quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng, chiếm tới hơn 90%.
Thực tế cho thấy, dù số lượng đông đảo, nhưng sức khỏe của khối doanh nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế. Năng suất lao động thấp, công nghệ lạc hậu và khả năng tiếp cận vốn kém là những rào cản lớn. Ông Nguyễn Văn A, chuyên kinh tế, nhận định: “Doanh nghiệp Việt Nam đang phát triển theo chiều rộng hơn là chiều sâu. Cần có sự chuyển mình mạnh mẽ về chất lượng để tăng sức cạnh tranh” .
Nguyên nhân và thách thức
Một trong những nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp Việt “đông nhưng chưa khỏe” là thiếu chiến lược kinh doanh dài hạn. Nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung vào lợi nhuận trước mắt, ít đầu tư vào nghiên cứu phát triển và đổi mới công nghệ. Bên cạnh đó, môi trường kinh doanh còn nhiều thủ tục hành chính, chi phí không chính thức khiến doanh nghiệp gặp khó.
Thống kê của Tổng cục Thống kê cho thấy, chỉ khoảng 1% doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động R&D. Tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao chỉ đạt dưới 5%, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan (15%) hay Malaysia (20%).
Giải pháp tái cơ cấu và nâng cao năng lực
Để cải thiện tình hình, các chuyên gia cho rằng cần có một chiến lược bài bản về tái cơ cấu doanh nghiệp. Trước hết, cần đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận công nghệ số và nguồn vốn ưu đãi. Các chương trình như “Make in Vietnam” hay hỗ trợ chuyển đổi số quốc gia cần được triển khai hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, việc nâng cao kỹ năng quản trị và đào tạo nguồn nhân lực cũng rất quan trọng. Ông Trần Văn B, đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cho biết: “Doanh nghiệp phải thay đổi tư duy từ sản xuất gia công sang sáng tạo giá trị riêng. Chỉ có như vậy mới đứng vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu” .
Về phía nhà nước, cần tiếp tục cải cách thể chế, giảm thiểu thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và bình đẳng. Các chính sách hỗ trợ cần đi vào thực chất, tránh hình thức.
