Ba năm sau khi đưa Microsoft lên tuyến đầu cuộc đua AI, CEO Satya Nadella đang bước vào giai đoạn khó khăn nhất trong thời kỳ lãnh đạo của mình. Canh bạc AI từng giúp ông được ca ngợi như người nhìn thấy tương lai, giờ đây trở thành phép thử với chính những mảng kinh doanh lớn nhất của công ty.
Cổ phiếu lao dốc, nhà đầu tư nghi ngờ
Theo Business Insider, cổ phiếu Microsoft giảm hơn 24% trong 12 tháng, kém hơn đáng kể so với nhóm các công ty công nghệ hàng đầu, còn được gọi là Magnificent 7. Nhà đầu tư ngày càng nghi ngờ về khoản đầu tư nhiều tỷ USD vào AI, trong khi sản phẩm chủ lực Copilot dường như đang đi sau các công cụ như ChatGPT và Claude.
Microsoft có kế hoạch chi 190 tỷ USD trong năm nay để xây dựng hạ tầng AI. Tuy nhiên, bên trong công ty, nhân viên đặt câu hỏi về tính hiệu quả của khoản chi khổng lồ này. Áp lực từ AI đang tác động trực tiếp đến ba mảng kinh doanh cốt lõi: Microsoft 365, GitHub và Azure.
Microsoft 365 đối mặt rủi ro từ chatbot
Trong nhiều thập kỷ, Microsoft 365 là điểm bắt đầu ngày làm việc của hàng triệu nhân viên văn phòng. Họ dùng Word để viết, Excel để phân tích dữ liệu và PowerPoint để làm thuyết trình. Song, AI đang thay đổi thói quen này. Nhiều người bắt đầu thực hiện các tác vụ tương tự ngay trong chatbot hoặc công cụ AI chuyên dụng, tạo ra rủi ro cho bộ phần mềm văn phòng truyền thống.
Gartner từng dự báo AI có thể đe dọa vị thế của các bộ công cụ năng suất như Microsoft 365 và Google Workspace trong một thị trường trị giá 58 tỷ USD. Dù Microsoft khẳng định khách hàng tiếp tục sử dụng Microsoft 365 và Copilot, cuộc cạnh tranh đã chuyển sang một mặt trận khác.
GitHub chịu sức ép từ đối thủ mới
GitHub cũng đối mặt áp lực tương tự. Microsoft từng có lợi thế sớm với GitHub Copilot sau khi mua nền tảng lập trình này vào năm 2018. Tuy nhiên, các công cụ như Cursor và Claude Code đang thu hút nhiều kỹ sư. Business Insider cho biết lãnh đạo Microsoft đã thảo luận nội bộ về việc cần đại tu GitHub nhằm cạnh tranh tốt hơn. Nhu cầu AI tăng mạnh còn khiến GitHub chịu áp lực vận hành, với nhiều sự cố lớn trong năm nay.
Azure thiếu năng lực tính toán
Azure là phần khó nhất trong bài toán của Microsoft. Đây vẫn là mảng chiến lược tăng trưởng nhanh, nhưng nhu cầu hạ tầng AI đã vượt khả năng mở rộng của công ty. Microsoft phải cân nhắc phân bổ tài nguyên tính toán cho sản phẩm nội bộ, phòng nghiên cứu và khách hàng sử dụng hạ tầng đám mây.
Giám đốc tài chính Amy Hood từng nói Microsoft ưu tiên nhu cầu sử dụng của M365 Copilot, GitHub Copilot và các ứng dụng nội bộ trước khi phục vụ phần dung lượng Azure còn lại. Theo bà, nếu lượng GPU trong nửa đầu năm tài chính được phân bổ cho Azure thay vì sản phẩm AI nội bộ, tăng trưởng Azure có thể vượt 40%. Sự lựa chọn này gây ra tranh luận lớn. Một lãnh đạo Microsoft đặt câu hỏi vì sao Nadella phải ưu tiên tăng trưởng của khách hàng bên ngoài như Adobe, thay vì Microsoft 365.
Tình trạng thiếu công suất nghiêm trọng đến mức Microsoft phải tìm nguồn hỗ trợ từ đối thủ. Sau một loạt sự cố của GitHub, Amazon từng giúp Microsoft giảm áp lực. Công ty cũng xem xét thuê hạ tầng Oracle nhưng rút lui vì lo ngại bảo mật và tuân thủ.
Nadella siết chặt quản lý
Áp lực từ AI cũng làm thay đổi cách Nadella điều hành công ty. Ông đã bổ nhiệm Judson Althoff làm CEO mảng kinh doanh thương mại, nhằm giải phóng thêm thời gian cho bản thân và các lãnh đạo kỹ thuật tập trung vào AI. Trong một bản ghi nhớ nội bộ, Nadella mô tả thời điểm này là “sự dịch chuyển nền tảng AI mang tính kiến tạo”.
Hiện tại, công ty thu gọn các nhóm quản lý cấp cao, thay đổi vai trò của một số lãnh đạo lâu năm và trao thêm vị trí cho các gương mặt mới. Đồng thời, Microsoft cải tổ hệ thống đánh giá hiệu suất trong năm nay. Theo Business Insider, một số lãnh đạo cho rằng quy trình mới gợi nhớ đến “stack ranking”, cơ chế đánh giá gây tranh cãi thời Steve Ballmer.
Các quản lý cũng được yêu cầu giảm số nhân viên ở một số vị trí cao cấp. Điều này phản ánh văn hóa làm việc khắc nghiệt hơn đang lan rộng trong các tập đoàn công nghệ lớn. “Gần như thời Microsoft cũ đang quay trở lại”, một cựu lãnh đạo nói. Người này so sánh bầu không khí hiện tại với thời Windows, khi việc quản lý gắn nhiều hơn với nỗi sợ.
Microsoft từng sa thải thêm 4.800 nhân viên vào đầu năm tài chính mới, chủ yếu ở mảng kinh doanh thương mại và bộ phận trò chơi điện tử Xbox. Động thái này cho thấy áp lực tài chính và sự tái cấu trúc đang diễn ra mạnh mẽ trong tập đoàn.
