Dù Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được đánh giá là bước ngoặt trong tư duy quản lý, nhưng thực tế triển khai tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn.
Khoảng cách giữa chủ trương và thực tế
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM, Chủ tịch Tập đoàn Tân Đông Hiệp, nhấn mạnh rằng giá trị lớn nhất của Nghị quyết 68 là tạo sự chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý sang kiến tạo phát triển, từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Tuy nhiên, bà chỉ ra ba vấn đề nổi cộm: thiếu nhất quán giữa tinh thần cải cách và cụ thể hóa chính sách; một số dự thảo vẫn có xu hướng bổ sung thủ tục hành chính, mở rộng tiền kiểm; và các điểm nghẽn về thủ tục, tiếp cận vốn, tổ chức thực thi.
Theo báo cáo chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố tháng 5, có tới 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn khi tìm kiếm khách hàng và 75,5% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu không có tài sản bảo đảm. Những con số này cho thấy khoảng cách lớn giữa chủ trương và điều kiện thực tế để doanh nghiệp phát triển.
Chi phí lãi vay cao và thủ tục kéo dài
Ông Dương Kim Quân, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng Bcons, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng TP.HCM, cho biết trong quá trình thực hiện dự án, hồ sơ thường phải trải qua nhiều bước lấy ý kiến sở ngành, nhiều vòng thẩm định. Có những nội dung phải xin ý kiến nhiều đơn vị nhưng thời gian phản hồi chưa đồng nhất, thậm chí có ý kiến khác nhau khiến doanh nghiệp phải bổ sung, giải trình nhiều lần. Một dự án kéo dài thêm vài tháng sẽ phát sinh chi phí lãi vay, quản lý, nhân sự và chi phí cơ hội rất lớn. Ông cũng lưu ý có thời điểm lãi suất vay vốn lên tới 14%/năm, nếu dự án kéo dài vài năm thì áp lực lãi vay trở nên khủng khiếp, và cuối cùng người mua nhà phải gánh chịu.
Tiến sĩ Nguyễn Vinh Huy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, Chủ tịch Hội doanh nghiệp Trung tâm Sài Gòn, nhận định tổng chi phí hoạt động của doanh nghiệp đang ở mức cao, khiến lợi nhuận còn lại không nhiều, khó tích lũy để đầu tư đổi mới công nghệ hay mở rộng sản xuất. Các doanh nghiệp nhỏ và khởi nghiệp khó tiếp cận vốn do quy định về điều kiện vay, tài sản bảo đảm và thẩm định. Mặc dù pháp luật vĩ mô đã tương đối đầy đủ, nhưng khi triển khai ở cấp thực thi vẫn còn cách hiểu khác nhau, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ.
Giải pháp từ niềm tin vào chính sách
Để Nghị quyết 68 phát huy hiệu quả, bà Lý Kim Chi đề xuất lấy tinh thần của Nghị quyết làm thước đo khi xây dựng và rà soát các dự án luật, nghị định, thông tư. Chính sách cần ổn định, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện và triển khai nhất quán, đồng thời duy trì cơ chế tham vấn thực chất với doanh nghiệp và hiệp hội ngay từ giai đoạn đầu. Bà cũng kiến nghị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đẩy nhanh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý. "Sức bật của kinh tế tư nhân bắt đầu từ niềm tin vào chính sách. Khi chính sách ổn định, minh bạch hơn và nhất quán hơn, cộng đồng doanh nghiệp chúng tôi sẽ mạnh dạn đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển dài hạn", bà Chi chia sẻ.
Ông Dương Kim Quân cho rằng cần duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, vì lãi suất huy động hiện nay gần 10%/năm khiến doanh nghiệp ngại đầu tư, thích gửi ngân hàng an toàn hơn. TP.HCM đã cắt giảm, đơn giản 441 thủ tục hành chính, trong đó 435 thủ tục liên quan sản xuất, kinh doanh. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM đang giám sát việc thực hiện chương trình hành động của Thành ủy về Nghị quyết 68. Bà Trương Thị Bích Hạnh, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM, hy vọng qua giám sát sẽ có đánh giá toàn diện và giải pháp tháo gỡ kịp thời khó khăn, để kinh tế tư nhân thật sự trở thành động lực quan trọng của thành phố.
